به گزارش ستاه صبح از ایمنا، در جاکارتا مجموعهای عظیم به نام «بانتار گبانگ» به نماد بحران جهانی پسماند تبدیل شده است؛ محلی که روزانه حدود ۸۰۰ هزار تن زباله را از پایتخت اندونزی دریافت میکند، هزاران نفر از طریق تفکیک زباله در آن امرار معاش میکنند و کارشناسان آن را هشداری جدی برای آینده مدیریت پسماند در شهرها میدانند.
در حاشیه شرقی جاکارتا، پایتخت اندونزی، منطقهای قرار دارد که بهدلیل وسعت بیسابقه و انبوه کوههای زباله، در رسانهها و گزارشهای بینالمللی از آن با عنوان «شهر زباله» یاد میشود. بانتار گبانگ یکی از بزرگترین مجتمعهای دفن پسماند شهری در جهان است؛ مکانی که نهتنها مقصد اصلی زبالههای پایتخت اندونزی بهشمار میرود، بلکه به نمادی از چالشهای رو به گسترش مدیریت پسماند در کلانشهرهای جهان تبدیل شده است.
هر روز هزاران کامیون حمل زباله از نقاط مختلف جاکارتا راهی بانتار گبانگ میشوند و در مجموع حدود هشت هزار تن زباله را به این محل منتقل میکنند. این مجموعه که بیش از ۱۰۰ هکتار وسعت دارد، طی سالهای گذشته به تدریج گسترش یافته و اکنون تپهها و کوههایی از زباله در آن شکل گرفته است که چشمانداز منطقه را بهطور کامل دگرگون کردهاند. ارتفاع برخی از این تودههای زباله به اندازه ساختمانهای چندطبقه است و از فاصله دور نیز قابل مشاهده هستند.
اما بانتار گبانگ تنها یک محل دفن زباله نیست؛ این منطقه به محل زندگی و فعالیت هزاران نفر نیز تبدیل شده است. بسیاری از ساکنان اطراف این مجموعه و کارگران غیررسمی، معاش خود را از طریق جمعآوری و تفکیک مواد قابل بازیافت مانند پلاستیک، فلز، کاغذ و شیشه تأمین میکنند.
این افراد ساعتهای طولانی را در میان انبوه زبالهها سپری میکنند تا مواد قابل فروش را جدا کنند و به مراکز بازیافت تحویل دهند. با وجود نقش مهم این فعالیت در چرخه بازیافت، شرایط کاری بسیار دشوار و خطرناک است و کارگران همواره با تهدیدهایی همچون انتشار گازهای سمی، آلودگیهای زیستمحیطی، بیماریهای مختلف و حتی ریزش تودههای زباله روبهرو هستند.
کارشناسان محیط زیست معتقدند رشد سریع جمعیت جاکارتا، توسعه شهرنشینی و افزایش مصرف، فشار بیسابقهای بر سیستم مدیریت پسماند این شهر وارد کرده است. در نتیجه، بانتار گبانگ اکنون فراتر از ظرفیت اولیه خود فعالیت میکند و ادامه روند کنونی میتواند مخاطرات زیستمحیطی و بهداشتی گستردهتری برای ساکنان منطقه و اکوسیستم اطراف ایجاد کند.
دولت اندونزی اعلام کرده است که این مجموعه به ظرفیت نهایی خود نزدیک شده و برنامههایی برای کاهش وابستگی به آن در دستور کار قرار دارد. توسعه زیرساختهای بازیافت، گسترش طرحهای تفکیک زباله از مبدأ و احداث نیروگاههای تبدیل زباله به انرژی از جمله راهکارهایی است که مقامات برای کاهش حجم پسماند ورودی به این مرکز دنبال میکنند.
با این حال، متخصصان تأکید دارند که جایگزینی مجموعهای در ابعاد بانتار گبانگ تنها با اجرای پروژههای عمرانی امکانپذیر نیست و نیازمند تغییر الگوی مصرف شهروندان، ارتقای فرهنگ تفکیک زباله و سرمایهگذاری گسترده در بخش بازیافت خواهد بود.
اگرچه بانتار گبانگ اغلب با عنوان «بزرگترین شهر زباله جهان» شناخته میشود، اما این عنوان بسته به معیار مورد استفاده میتواند متفاوت باشد. از نظر وسعت تاریخی، محل دفن زباله فرش کیلز در نیویورک تا پیش از تعطیلی آن در سال ۲۰۰۱ بزرگترین محل دفن زباله جهان محسوب میشد. این مجموعه پس از توقف فعالیت، طی یک پروژه بلندمدت به فضای سبز و پارک عمومی تبدیل شد؛ اقدامی که از آن بهعنوان یکی از بزرگترین پروژههای احیای محیطزیستی شهری در جهان یاد میشود.
امروزه بانتار گبانگ بیش از آنکه تنها یک محل دفن زباله باشد، نمادی از بحران جهانی پسماند است؛ بحرانی که با رشد سریع شهرنشینی، افزایش مصرف و تولید روزافزون زباله، بسیاری از کلانشهرهای جهان را با چالشهای پیچیده زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی روبهرو کرده است. تجربه این مجموعه نشان میدهد مدیریت پایدار پسماند تنها با ایجاد محلهای جدید دفن زباله امکانپذیر نیست، بلکه نیازمند اصلاح الگوی تولید و مصرف، توسعه اقتصاد چرخشی، افزایش نرخ بازیافت و مشارکت فعال شهروندان در کاهش تولید زباله است.