احساس ناتوانی در برابر سرطان آسان است، اما تحقیقات روشهای مختلفی را شناسایی کردهاند که میتوانیم احتمال وقوع آن را کاهش دهیم.
طبق تجزیه و تحلیل اخیر سازمان بهداشت جهانی(WHO)، بیش از یک سوم از کل موارد سرطان در سطح جهان قابل پیشگیری هستند.
سرطانهای ریه، معده و دهانه رحم تقریباً نیمی از این موارد را تشکیل میدهند. این بدان معناست که میلیونها سرطان کشنده هر ساله میتوانند از طریق مداخله پزشکی، تغییرات رفتاری، کاهش خطرات شغلی یا مقابله با آلایندههای محیطی پیشگیری شوند.
ایزابل سورجوماتارام(Isabelle Soerjomataram)، اپیدمیولوژیست پزشکی در سازمان بهداشت جهانی و نویسنده ارشد این تجزیه و تحلیل میگوید: این مطالعه برجسته، ارزیابی جامعی از سرطانهای قابل پیشگیری در سراسر جهان است که برای اولین بار علل عفونی سرطان را در کنار خطرات رفتاری، محیطی و شغلی در نظر گرفته است. پرداختن به این علل قابل پیشگیری، یکی از قدرتمندترین فرصتها برای کاهش بار جهانی سرطان است.
این تجزیه و تحلیل نشان داد که در سال ۲۰۲۲، نزدیک به ۱۹ میلیون مورد جدید ابتلا به سرطان وجود داشته است که تقریباً ۳۸ درصد از این تشخیصها با ۳۰ عامل خطرِ قابل تغییر مرتبط هستند.
این عوامل شامل استعمال دخانیات، مصرف الکل، شاخص توده بدنی بالا، فعالیت بدنی ناکافی، تنباکوی بدون دود (مانند تنباکوی جویدنی)، یک محرک سنتی معروف به آرکا نات یا پوپل، شیردهی نامناسب، آلودگی هوا، اشعه فرابنفش، عوامل عفونی و بیش از دوازده مواجهه شغلی بود.
عامل قابل پیشگیری شماره یک مرتبط با سرطان، استعمال دخانیات است. این عامل با ۱۵ درصد از کل موارد ابتلا به سرطان در آن سال مرتبط بود.
برای مردان، این خطر به شکل ویژه بالا بود. سیگار کشیدن در ۲۳ درصد از کل موارد جدید سرطان در مردان در سطح جهان در آن سال نقش داشت.
البته سیگار کشیدن تنها علت نیست؛ آلودگی هوا نیز نقش دارد و تأثیر آن بر اساس منطقه سکونت، متفاوت است. به عنوان مثال در شرق آسیا، حدود ۱۵ درصد از کل موارد ابتلا به سرطان ریه در زنان به دلیل آلودگی هوا بود. در همین حال، در شمال آفریقا و غرب آسیا، تقریباً ۲۰ درصد از کل موارد ابتلا به سرطان ریه در مردان به دلیل آلودگی هوا بوده است.
در بین عوامل تغییرپذیر سبک زندگی پس از استعمال دخانیات، نوشیدن الکل در رتبه دوم قرار داشت. این عامل ۳.۲ درصد از کل موارد جدید ابتلا به سرطان (تقریباً ۷۰۰ هزار مورد) را تشکیل میدهد.
طبق برآوردهای محققان، استعمال دخانیات و نوشیدن الکل تقریباً نیمی (حدود ۴۸ درصد) از کل موارد ابتلا به سرطان قابل پیشگیری را تشکیل میدهد.
در همین حال، عفونتها با تقریباً ۱۰ درصد از موارد جدید ابتلا به سرطان مرتبط بودند. در میان زنان، بیشترین سهم سرطانهای قابل پیشگیری به دلیل ویروس پاپیلومای انسانی پرخطر(HPV) بود که میتواند منجر به سرطان دهانه رحم شود.
خوشبختانه اکنون واکسنی برای HPV داریم که از بسیاری از این بیماریهای مرتبط جلوگیری میکند، اما با این حال پوشش در بسیاری از نقاط جهان همچنان پایین است.
موارد ابتلا به سرطان معده در بین مردان بیشتر است و به دلیل ازدحام، بهداشت ناکافی و دسترسی ضعیف به آب تمیز، با سیگار کشیدن و عفونتها مرتبط است.
آندره ایلباوی(André Ilbawi)، سرپرست تیم کنترل سرطان سازمان بهداشت جهانی و یکی از نویسندگان این تحلیل میگوید: این اولین تحلیل جهانی است که نشان میدهد چه میزان از خطر ابتلا به سرطان ناشی از عواملی است که میتوانیم از آنها پیشگیری کنیم.
وی افزود: با بررسی الگوها در سراسر کشورها و گروههای جمعیتی میتوانیم اطلاعات خاصتر و مشخصتری را در اختیار دولتها و افراد قرار دهیم تا به پیشگیری از بسیاری از موارد ابتلا به سرطان قبل از شروع آنها کمک کنیم.
اکنون زمان آن رسیده است که آستینهای خود را بالا بزنیم، زیرا تحقیقات نشان میدهد که کارهای زیادی میتوانیم برای کاهش خطر ابتلا به انواع مختلف سرطان انجام دهیم.
محققان در مقاله خود توضیح میدهند: به طور خلاصه، تقریباً از هر ۱۰ مورد سرطان در سراسر جهان در سال ۲۰۲۲، ۴ مورد میتوانست با حذف عوامل خطر در نظر گرفته شده در این مطالعه قابل پیشگیری باشد. در نهایت، نتایج ما درخواست برای پیشگیری مؤثر از سرطان را تقویت میکند که نیازمند تعهد سیاسی پایدار و سرمایهگذاری متناسب با مشخصات خطر خاص جمعیتهای سراسر جهان است.
این مطالعه در مجله Nature Medicine منتشر شده است.