گزارش مرکز آمار نشان میدهد که تورم سالانه (۱۲ ماهه منتهی به خرداد) ۶۲ درصد؛ تورم نقطهبهنقطه (خرداد امسال نسبت به خرداد پارسال) 88.6 درصد بوده که به مرز 90 درصد رسیده است. در همین حال تورم خوراکیها از 100 درصد گذشته و پیشبینی میشود تورم سهرقمی درراه است!
رکورد زنی تورم
آمارهای منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران در خصوص تورم انواع کالا و خدمات طی خردادماه حاکی از نرخ ۶۲ درصد برای تورم سالانه (۱۲ ماهه منتهی به خرداد) و ۸۸.۶ درصد برای تورم نقطهبهنقطه (خرداد امسال نسبت به خرداد پارسال) است. این در حالی است که نرخ تورم احساسی یعنی تورم قیمتها در کف بازار با تورم اعلامی از سوی مراجع رسمی بیشتر است!
نحوه محاسبه تورم
کارشناسان آمار معتقدند آنچه از سوی مراجع رسمی بهعنوان نرخ تورم سالانه اعلام میشود، میانگین رشد یا کاهش قیمت تعداد مشخصی از گروههای کالایی مثلاً مواد غذایی یا خدماتی (مثلاً اجاره مسکن یا حملونقل) در یک بازه زمانی یکساله منتهی به پایان ماه موردنظر (مثلاً خرداد ۱۴۰۵) آنهم با در نظر گرفتن قیمت کالاها و خدمات سال ۱۴۰۰ بهعنوان نرخ پایه است.
همین موضوع در خصوص تورم نقطهبهنقطه نیز صدق میکند به این معنا که میانگین قیمت گروههای کالایی و خدماتی مشخص در خرداد ۱۴۰۵ در مقایسه با خرداد ۱۴۰۴ با در نظر گرفتن قیمت همان گروههای کالایی و خدماتی در سال ۱۴۰۰ بهعنوان نرخ پایه، مبنای محاسبه نرخ تورم نقطهبهنقطه خردادماه قرارگرفته و رقم نهایی اعلام میشود.
تأثیر حذف ارز ترجیحی بر تورم
با توجه به اینکه ارز ترجیحی از ابتدای دیماه سال گذشته حذف و به شرکتهای تولیدکننده مواد غذایی، مواد اولیه تولید با نرخ ارز مبادلهای اختصاص داده شد، تورم چندماهه ابتدایی امسال با یک رشد بیسابقهای نسبت به سال گذشته و حتی قیمتهای سال ۱۴۰۰ نسبت بهعنوان سال پایه، احساس خواهد شد.
تأثیر ارزبر تورم
سید علی مدنی زاده وزیر اقتصاد نیز بهمنماه سال قبل درباره تأثیر حذف ارز ترجیحی بر تورم مواد غذایی گفت: در پی حذف ارز ترجیحی، تورم برخی کالاها و مواد غذایی در ماههای نخست اجرای این طرح رشد دارد، اما بعد از رسیدن بازار به تعادل، شاهد کاهش نرخ تورم مواد غذایی خواهیم بود.
البته کارشناسان اقتصادی معتقدند، وقوع جنگ و آتشبس و محاصره دریایی نسبت طولانی در ایجاد تورم بالا تأثیر داشته است.
تورم سالانه
گروه دخانیات با ۱۷۳.۸ درصد بالاترین تورم نقطهبهنقطه خرداد را به خود اختصاص داده است. در رتبه بعدی نیز گروه خوراکیها و آشامیدنیها با ۱۳۳.۹ درصد قرار دارد.
این در حالی است که تورم سالانه (۱۲ ماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵) خوراکیها ۹۱.۲ درصد است در گروه خوراکیها نیز تورم سالانه نان و غلات ۱۲۰.۷ درصد، گوشت قرمز و مرغ ۸۹.۵ درصد و پوشاک و کفش ۵۲.۶ درصد اعلامشده است.
تورم نقطهبهنقطه مواد غذایی
تورم نقطهبهنقطه برخی اقلام غذایی در خرداد امسال نسبت به خرداد سال گذشته ازجمله نان و غلات ۱۳۸.۸، گوشت قرمز و مرغ ۱۷۸.۲ درصد، شیر، پنیر و تخممرغ ۱۵۱.۹ درصد، روغن ۲۷۸.۴ درصد، میوه و خشکبار ۹۹.۹ درصد، لوازمخانگی ۱۱۱.۱ درصد و حملونقل ۱۰۳.۱ درصد است.
تورم ماهانه
همچنین بالاترین رقم تورم ماهانه در خرداد امسال نسبت به اردیبهشتماه به میوه و خشکبار با ۱۳.۵ درصد اختصاص دارد در رتبههای بعدی تورم ماهانه خردادماه، قند و شکر با ۹.۳ درصد، روغن با ۶.۶ درصد، لبنیات و تخممرغ با ۶.۲ درصد و نان و غلات با ۵.۸ درصد قرار دارند.
تورم سالانه، نقطهبهنقطه و ماهانه اجارهبهای مسکن نیز به ترتیب ۳۲.۸، ۳۱.۱ و ۲.۴ درصد تعیینشده است.
تحریم و جنگ با اقتصاد خانوار چه کرد؟
ثبت رکورد ۶ ساله افت رفاه خانوار از سال ۹۸ تاکنون همزمان با تشدید تحریمها بعد از برجام میتواند سیگنالی از اثرات جنگ و تحریم بر اقتصاد خانوار باشد.
هزینه مصرف نهایی خصوصی یکی از شاخصهای مهم در بررسی سطح رفاه خانوار است. هرچقدر رشد این شاخص بیشتر باشد، به معنای افزایش تقاضا برای هزینه است. بنابراین رشد این شاخص به تعبیری نشانه بهبود وضع اقتصاد خانوار و کاهش آن نشانه افت وضعیت معیشت و اقتصاد خانوار است.
اندازهگیری این متغیر به قیمت ثابت، ارزش کالاها و خدمات را باقیمتهای سال ۱۴۰۰ نشان میدهد.
بر اساس آمارهای منتشرشده، هزینه مصرف نهایی خصوصی به قیمت ثابت، در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، کاهش ۱.۴ درصدی را تجربه کرده است. در ادبیات اقتصادی کاهش این شاخص، بهمنزله کاهش رفاه تلقی میگردد.
همچنین این متغیر در سال ۱۴۰۴، بیشترین کاهش را از سال ۱۳۹۸ تجربه کرده است. میتوان از دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، چشمانداز منفی نسبت به آینده، تحریمها و شوک مقطعی حذف ارز ترجیحی بهعنوان اصلیترین دلایل این کاهش یادکرد.
با توجه به آمار منتشرشده این بخش، هزینه مصرف نهایی خصوصی به قیمت جاری در ۳ سال گذشته به ترتیب رشد ۵۳، ۳۱ و ۵۱ درصدی داشته است. این در حالی است که تورم در سه سال گذشته به ترتیب، ۴۱، ۳۳ و ۵۱ درصد بوده است.
با مقایسه این آمارها، به درک بهتری نسبت به سطح رفاه خانوار میرسیم. مثلاً اثرات تورم در سال ۱۴۰۲ مخرب بود، همچنین افزایش هزینه مصرف نهایی خصوصی بهاندازه حدود ۵۳ درصد در همان سال، به این معنا است که هزینه مصرف مردم نسبت به تورم افزایش بیشتری داشته است و مردم برای خرید کالا و خدمات مبلغ بیشتری پرداخت کردهاند. پرداخت مبلغ بیشتر میتواند بهتدریج رفاه خانوار را کاهش دهد. (اقتصاد آنلاین)