ستاره صبح آنلاین، فائزه صدر: از تنظیم مداحی علیه توافق، خواندن بیانیههای شدید اللحن در تجمعات شبانه تا تهیه محتوا بر خلاف جریان عادی مذاکره در صدا و سیما و دیگر رسانهها؛ اینها بخشی از تلاش گروههای تندرو در این روزها است. تلاشی که گاهی در مدار همسویی با سیاستهای مخالفان امنیت ملی ایران در خارج و به ویژه اسرائیل قرار میگیرد. در چنین شرایطی این سؤال پیش میآید که توافق ایران و آمریکا چه ویژگیهایی دارد که اصل مذاکرات و مذاکره کننده ایرانی اینچنین در معرض آماج حملات داخلی و خارجی قرار گرفتهاند؟ ستاره صبح در گفتوگو با علی رضا تقوی کیا، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
توافق ایران و ایالات متحده کشور را به چه سمت و سویی خواهد برد؟ آیا باید در غرب آسیا منتظر ویتنامی دیگر باشیم؟
ایران با آمریکا جنگیده و پیروز میدان بوده است. آمریکا در این جنگ به هیچ یک از خواستههای خود نرسید. امروز ایران شروطی دارد و ما نیازمند محقق کردن خواستههایمان هستیم. اگر شروط حداقلی ایران به طور نسبی محقق نشود، مذاکرات پایان مییابد. اگرچه توافق از جنگ بهتر است ولی توافق نکردن هم از توافق بد بهتر است.
این مذاکرات با مذاکرات برجام تفاوت دارد. چون در برجام دوستان عقیده داشتند هر توافقی از توافق نکردن بهتر است ولی این بار ایران به دنبال دستیابی به توافقی خوب است. این مذاکرات برای نقد کردن دستاوردهای جنگ است یعنی برای تثبیت آنچه به دست آوردهایم گفتوگو میکنیم.
اگر بتوانیم شکست آمریکا در این جنگ را به دستاوردهای سیاسی و اقتصادی تبدیل کنیم بهتر خواهد بود در این مسیر امتیازات خوبی میگیریم. حتی میتوان گفت در بدترین شرایط نتیجه این خواهد بود که تا نبرد بعدی، ما یک فرصت تنفس کسب کردهایم. در نگاهی حداکثری نیز ترامپ و آمریکا را از صحنه جنگ خارج کردهایم.
آیا با امضای توافق و تثبیت صلح میان ایران و آمریکا میتوانیم از طرف اسرائیل آسوده خاطر باشیم یا جنگ همچنان در جبههای کاملاً منطقهای ادامه خواهد داشت؟
نباید فکر کنیم جنگ تمام شده است. اگر مشکل را با آمریکا حل کنیم، اینکه ایران فقط با اسرائیل طرف حساب باشد خوب است. جنگ ایران و اسرائیل تمام نشده و نخواهد شد، زیرا نتانیاهو ایران را رها نمیکند. باید بدانیم که مجدداً با اسرائیل جنگی در پیش داریم و این تنش از جهت اسرائیل تمام نشده است. ایران میخواهد با روشی آمریکا را از صحنه خارج کند و همین یک دستاورد است. باید کاری میکردیم که آمریکا خود را از تنش میان ایران و اسرائیل بیرون بکشد. امروز آمریکا از روی استیصال از این درگیری بیرون رفته است این تصمیم ایالات متحده دل بخواه نبود و بعد از ناکامیاش در درگیری با ایران رخ داد. آرزوی نتانیاهو وقوع جنگ مجددی بین ایران و آمریکا است. باید در این خصوص بسیار دقت کرد. به عقیده من در حال حاضر بین برخی از دولتمردان آمریکایی از جمله جی دی ونس دیدگاهی ضد جنگ با ایران وجود دارد. او عقیده دارد آمریکا نباید خودش را برای منافع اسرائیل هزینه کند. این دیدگاه همچنان به حمایت آمریکا از اسرائیل معتقد است، ولی نه آنچنان که نتانیاهو انتظار دارد. آمریکا نباید خودش را فدای منافع اسرائیل کند.
در روزها و هفتههای گذشته تیم مذاکره کننده ایران در داخل و خارج مورد هتاکی، تهدید و توهین قرار گرفتهاند. آیا این افراد نسبت به مذاکره کنندگان پیشین جمهوری اسلامی سهلگیرانه عمل کردهاند یا خیر؟ چه تغییری در تیم مذاکره کنندگان ایران صورت گرفته است؟
مذاکرات فی نفسه بد نیست، ولی چگونه مذاکره کردن در این موقعیت بسیار اهمیت دارد و نباید خطوط قرمز رد شوند. ما میتوانیم با نگاهی واقعبینانه بخشی از حقوق خود را از این مسیر محقق کنیم. افرادی در تیم مذاکره کننده حضور دارند که از ستونهای نظام هستند. آقای قالیباف از فرماندهان جنگ اخیر است. آقای علی باقری کنی یک انقلابی است که دههها در جریان مذاکرات حضور داشت. این تصور که هر مذاکرهای لزوماً به عقب نشینی ما ختم میشود صحیح نیست. من قبول ندارم که این مذاکرات نیز به احقاق شروط آمریکاییها محقق میشود! ما مذاکره کنندههای سرسختی داریم وگرنه مدتها پیش با آمریکا توافق کرده بودیم. باید به مذاکره کنندگانمان خوش بین باشیم. ایران در این مذاکرات عقب نشینی بی موردی نخواهد داشت.
آیا خصومت چندین دههای ایران و آمریکا با این مذاکرات و در صورت نهایی شدن توافق پایان خواهد یافت؟
ما با آمریکاییها خصومتی نداشتیم آنها بودند که علیه ما خصومت ورزیدهاند. مادامی که آمریکا نسبت به ایران دیدگاههای استثماری و استعماری دارد خصومت مابین دو طرف تمام نخواهد شد. چون ایالات متحده نسبت به کشورهای جهان سوم و به ویژه کشورهای دارای منابع انرژی نگاهی متفاوت دارد و به دنبال تصرف آن منابع به راحتترین شیوه ممکن است. ونزوئلا یک نمونه است که آمریکا نه نگران مسائل حقوق بشری این کشور بود و نه نسبت به جامعه مدنی و دموکراسی در ونزوئلا نگرانی داشت، ایالات متحده فقط نگران نفت ونزوئلا بود که آن را به تصرف خود درآورد. در مورد ایران هم مسئله همین است. ایران نفت و گاز، دیگرمنابع و موقعیت جغرافیایی ممتاز دارد. نمیتوان به آمریکا خوش بین بود. آمریکا با ایران جنگید و در رسیدن به اهداف خود ناکام ماند. آمریکا امروز به بازگشایی تنگه هرمز نیازمند است. این استیصال آمریکاییها را وادار به پرداخت امتیازات کرده است.