به گزارش ایبنا، کتاب «اسناد اتابک: مجموعه اسناد خریداری شده میرزا علیاصغرخان امینالسلطان در آرشیو ملی ایران» که به اهتمام معاونت اسناد ملی سازمان تدوین شده است، در ۱۰۰ صفحه چاپ و روانه بازار نشر شد.
میرزا علیاصغرخان امینالسلطان (۱۲۳۶- ۱۲۸۶ ش.) فرزند دوم میرزا ابراهیمخان امینالسلطان است. وی قریب به ربع قرن در زمان سه تن از سلاطین دوره قاجار، ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه و محمدعلی شاه سمتهای وزیری، وزیراعظمی و صدراعظمی عهدهدار بود و در طول این مدت در قراردادها و طرحهای مهم ملی و بینالمللی از قبیل واگذاری امتیاز کشتیرانی رود کاروان، امتیاز انحصاری تنباکو توتون به انگلیسیها، امتیاز شبکه ارتباطی تلگراف، قرارداد بهرهبرداری و نظارت روسیه بر خطوط تلگراف شمال ایران، امتیاز ساخت راه انزلی–قزوین به روسیه، قرارداد فیروزه و حصار با روسیه، واگذاری امتیاز بانک استقراضی به یکی از اتباع روسیه، انحصار پولیاکف در بیمه و حملونقل و… نقش مؤثری داشت.
در سال ۱۴۰۴ مجموعهای ارزشمند از اسناد مربوط به میرزا علیاصغرخان امینالسلطان، به عنوان بخشی از میراث مکتوب و فرهنگی ایران، از طریق وکیل برادران اتابکی (از بازماندگان خاندان امینالسلطان) به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران انتقال یافت و پس از ارزیابی و قیمتگذاری، در زمره مجموعههای ارزشمند سندی این سازمان، تحت حفاظت و نگهداری قرار گرفت.
این مجموعۀ ارزشمند شامل ۱۸ هزار برگ سند، ۴۰ عدد طومار و ۲۹۴ جلد دفترچه و کتابچه شامل فرامین، احکام، قراردادها، مبایعهنامهها و مصالحهنامهها، عقدنامهها، اسناد مربوط به جمع و خرج مملکتی، راپورتها و گزارشهای حکومتی و همچنین تعدادی عکس و نقشههای جغرافیایی از دوره محمدشاه قاجار تا اواخر دوره قاجاریه است.
افزون بر این، تعداد اندکی از اسناد نیز به دوره پهلوی اول تعلق دارد. بخش عمده این اسناد که از اهمیت ویژهای برخوردار است، دربرگیرنده مکاتبات ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار با امینالسلطان در زمینههای گوناگون امور مملکتی و شخصی است. بخش کوچکی از این مجموعه نیز به امینالسلطان پدر (ابراهیمخان امینالسلطان) و میرزا حسینخان سپهسالار اختصاص دارد.
این کتاب با هدف معرفی علمی و نظاممند این مجموعه و طبقهبندی موضوعی و تاریخی آن صورت گرفته است تا دسترسی پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان به تاریخ ایران تسهیل شود و بستر مناسبی برای انجام پژوهشهای نوآورانه در زمینه نقش رجال سیاسی در تحولات تاریخی کشور فراهم آید. با ارائه چارچوبی روشمند برای مطالعه این اسناد، تلاش شده است گامی مؤثر در جهت روشنتر ساختن ابعاد کمتر شناخته شده تاریخ معاصر ایران برداشته شود و زمینه برای تحقیقات عمیقتر و تحلیلیتر در آینده فراهم گردد.
تصاویر رنگی نمونههایی از اسناد مهم مجموعه، بر غنای این اثر افزوده است.