نقطه شروع ترند «فریتین فیس»
لوسی ام، زن ۳۲ ساله‌ای که با نام کاربری «marvluceskin» در اینستاگرام و تیک‌تاک درباره ریزش مو محتوا منتشر می‌کند، معتقد است اصطلاح «چهره فریتینی» تغییراتی را که در ظاهر خودش تجربه کرده، به‌خوبی توصیف می‌کند.
او پس از مدتی تجربه خستگی، تپش قلب و ریزش مو، با انجام آزمایش خون متوجه شد سطح فریتین بدنش تنها ۱۲ میکروگرم در لیتر است. به گفته او، در آن دوره پوستش خاکستری به نظر می‌رسید و موهایش نیز شکننده شده بود. لوسی با انتشار تصاویر قبل و بعد از درمان، از تغییر محسوس ظاهر خود پس از بهبود ذخایر آهن صحبت می‌کند.
با این حال، رنگ‌پریدگی ممکن است در افراد مبتلا به کم‌خونی ناشی از فقر آهن دیده شود، اما تیرگی زیر چشم، کدر بودن پوست یا خشکی لب‌ها از نشانه‌های اختصاصی کمبود آهن نیستند. در واقع، هیچ الگوی مشخصی در چهره وجود ندارد که بتوان صرفاً با مشاهده آن، پایین بودن فریتین را تشخیص داد.
بر اساس راهنمای انجمن گوارش بریتانیا، فریتین کمتر از ۱۵ میکروگرم در لیتر معمولاً نشان‌دهنده تخلیه ذخایر آهن است و مقادیر کمتر از ۳۰ میکروگرم در لیتر نیز اغلب با پایین بودن ذخایر آهن ارتباط دارد. البته التهاب و برخی بیماری‌ها می‌توانند سطح فریتین را به‌طور کاذب افزایش دهند و تفسیر نتیجه آزمایش را پیچیده کنند.
نشانه‌های کمبود آهن چیست؟
کمبود آهن می‌تواند تا حدی بر ظاهر صورت تأثیر بگذارد، اما نه به شکلی که در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ می‌شود. کمبود آهن، به‌ویژه زمانی که به کم‌خونی منجر شود، می‌تواند باعث رنگ‌پریدگی پوست شود. خستگی، ضعف، ریزش مو، شکنندگی ناخن‌ها و گاهی خشکی پوست یا زخم گوشه لب نیز از نشانه‌هایی هستند که ممکن است در افراد دچار کمبود آهن دیده شوند.
در مقابل، تیرگی زیر چشم، کدر بودن پوست، خشکی لب‌ها یا خطوط صورت نشانه‌های اختصاصی کمبود آهن نیستند. کم‌خوابی، استرس، کم‌آبی بدن، تغییرات هورمونی، عوامل ژنتیکی و مشکلات تغذیه‌ای دیگر نیز می‌توانند ظاهری مشابه ایجاد کنند.
در مقاله‌ای که ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در وب‌سایت «The Conversation» منتشر شد، کلوئی کیسی، پژوهشگر حوزه تغذیه، توضیح می‌دهد که ترند چهره فریتینی بخشی از واقعیت را منعکس می‌کند: کمبود شدید آهن، به‌خصوص در صورت ایجاد کم‌خونی، می‌تواند ظاهر فرد را رنگ‌پریده کند. با این حال، هیچ الگوی مشخص و قابل اعتمادی در چهره وجود ندارد که بتوان با مشاهده آن پایین بودن فریتین را تشخیص داد.
فریتین پایین چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص کمبود آهن به آزمایش خون نیاز دارد. پزشک ممکن است با توجه به علائم و شرایط فرد، آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (CBC)، هموگلوبین و فریتین را درخواست کند و در صورت نیاز، شاخص‌های دیگری مانند آهن خون و اشباع ترانسفرین را نیز بررسی کند.
خستگی مداوم، ضعف، تنگی نفس، تپش قلب، رنگ‌پریدگی غیرمعمول، ریزش مو و شکنندگی ناخن‌ها از علائمی هستند که در صورت تداوم، بررسی پزشکی آن‌ها اهمیت دارد. افرادی که خون‌ریزی قاعدگی شدید دارند، باردارند یا از رژیم غذایی محدود پیروی می‌کنند نیز ممکن است بیشتر در معرض کمبود آهن باشند.
نکته مهم‌تر، پیدا کردن علت کمبود آهن است. خون‌ریزی شدید قاعدگی، دریافت ناکافی آهن از طریق غذا، اختلال جذب در دستگاه گوارش و خون‌ریزی گوارشی از دلایل احتمالی این کمبود هستند. بنابراین، درمان صرفاً با مصرف مکمل آهن و بدون بررسی علت، همیشه کافی نیست.
آیا مکمل آهن برای زیباتر شدن چهره مفید است؟
یکی از خطرهای این ترند، تبدیل یک موضوع پزشکی به توصیه‌ای برای خرید مکمل‌های آهن است. مصرف آهن بدون اثبات کمبود آن نه‌تنها ضرورتی ندارد، بلکه می‌تواند عوارضی مانند تهوع، درد شکم و یبوست ایجاد کند و مصرف آن در مقادیر بالا به اندام‌های بدن آسیب برساند.
در مجموع، کمبود آهن می‌تواند بر سلامت عمومی، پوست و مو تأثیر بگذارد؛ اما تشخیص آن از روی ظاهر صورت امکان‌پذیر نیست. راه درست، بررسی وضعیت آهن و پیدا کردن علت احتمالی کمبود آن با کمک پزشک است.
ستاره صبح