ذخیرهسازی آب
خشکسالیها و ترسا لالیها در ایران تناوبی(پریودیک) است و نمیتواند تداوم یابد؛ ازاینرو امیدواریم از دوره خشکسالی عبور کنیم و به ترسالی برسیم، اما با توجه به اینکه ترسالیها در کشورمان کوتاه است، باید با ایجاد منابع جدید ذخیرهسازی آب، ذخیره سیلابهای فصلی و موقتی و ... برای دوره خشکسالی بعد آمادهباشیم.
علت کاهش بارش
این استاد دانشگاه تشریح کرد: ایران حدود ۳۰ درجه عرض شمالی قرارگرفته که همین مسئله سبب میشود از نظر فیزیکی و دینامیکی هوا حالت «نشست» داشته باشد. هوا از سطوح بالا به سطح زمین حالت نشست دارد و چنین وضعیتی سبب میشود تا هوا بهصورت دینامیکی گرم شده و اگر ابری هم تشکیلشده باشد حلشده و از بین برود؛ لذا کمتر شاهد بارندگی باشیم.
منطقه ما از سالهای دور چنین وضعیتی را داشته که با شدت و حدت کموزیاد بوده است. بااینحال، در برخی سالها اتفاقاتی در کره زمین حادثشده که این وضعیت را به هم زده است. بهطوریکه منطقه تحت تأثیر حرکتهای مذکور ناهنجاریهایی را به وجود میآورد که نمونه آن در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ و وقوع بارندگیهای زیاد و سیلاب در کشور شاهد بودیم. در آن زمان هم منطقه ما رطوبت بسیار خوبی را از اطراف دریافت میکرد و هم دستگاهی که در حال حرکت بود میتوانست مکانیسم تشکیل بارشها را به وجود آورد. سال ۱۳۴۲ سرمای بیسابقهای در ایران حادث شد بهطوریکه دمای تهران به منفی ۲۱، مشهد به منفی ۳۵ و همدان به منفی ۳۷ درجه رسید. بهطورقطع در همان زمان در مناطق کوهستانی دمای منفی ۵۰ درجه نیز تجربه شد. همچنین در سال ۵۰ برف بسیار سنگینی را در سطح کشور شاهد بودیم.
وی، امسال را سالی استثنایی در تاریخ کشور توصیف کرد که در آن شاهد پاییزی خشک هستیم و پیشبینی کرد که دستکم تا دهم آذرماه نیز خبری از بارش در کشور نباشد. اکنون دستگاهی در منطقه حاکم شده است که حالت نشستگی پیدا میکند و سبب میشود بارندگی در کل کشور اتفاق نیفتد، اما پیشبینی میشود از دهم آذرماه به بعد بهتدریج به سمت بارندگی برویم.
وی خاطرنشان کرد، شاید از نیمه آذر و حتی بیستم آذر به بعد دستگاههایی وارد کشور شوند که بتوانند رطوبت کافی از شرقی دریای مدیترانه و دریای احمر دریافت کنند که همین مسئله سبب وقوع بارش میشود.
رابطه مستقیم خشک شدن تالابها و کمبارشی
اردکانی گفت: اکنون در وضعیتی به سر میبریم که ۵۰ هزار کیلومترمربع از تالابهای کشور و دریاچه ارومیه، همچنین تالابهای اطراف در سوریه و عراق خشکشده است؛ تالابها و دریاچههایی که میتوانست مقدار زیادی رطوبت به ابرها تزریق کند.
وی با اشاره به خشک شدن دریاچه آرال، گفت: سیستمهایی که از شمال شرق وارد کشور میشوند، برخلاف گذشته نمیتوانند رطوبتی دریافت کنند. این در حالی است که درگذشته در شهرهایی همچون بجنورد و مشهد شاهد وقوع برفهای سنگین بودیم اما امروز آن شرایط را شاهد نیستیم.
بارورسازی ابرها
پدر علم هواشناسی ایران در ادامه با اشاره به موضوع بارورسازی ابرها و سخن برخی مسئولان هواشناسی که معتقدند بارورسازی فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد برافزایش بارشها مؤثر است، گفت: دریکی از سالهای دهه ۴۰ که سطح آب دریاچه سد کرج بسیار کاهشیافته بود، تیمی از متخصصان کانادایی بهمنظور بارورسازی ابرها در ایران حضور یافتند. این گروه با دریافت ۵۰ میلیون دلار پس از مدت دو سال موفق شد بهطور متوسط ۲۰ درصد بارشها را افزایش دهد.