قربانیان تورم
محمد رضا عبدالهی، اقتصاددان میگوید: تورم بالا، اگر رشد اقتصادی صفر باشد، به این معناست که درآمد افراد به طور متوسط تغییر نکرده اما هزینه افزایش یافته است. این امر قدرت خرید جامعه را کاهش میدهد. در مقابل اقشار صاحب ثروت و سرمایه از تورم نفع میبرند زیرا ارزش دارایی آنها، بدون اینکه کار خاصی بکنند افزایش پیدا میکند. مزد بگیران اعم کارگر و کارمند، دارایی چندانی ندارند و هزینه زندگی خود را از طریق کار مزدی تأمین میکنند، نه سود داراییها و سرمایههایشان، پس قربانیان تورم هم طبقه کارگر و مزدبگیر است. بنابراین در شرایط تورم فزاینده، هر حمایت اجتماعی هم که صورت بگیرد، شکاف طبقاتی و توزیع درآمدی به افزایش نابرابریها و شکافهای طبقاتی منجر میشود.
تورم ماهانه بالا
عبدالهی گفت: تورم بیشتر به زیان رفاه عمومی و عدالت اجتماعی است. مهمترین نکته بالا بودن نرخ تورم ۸۸ درصدی مرکز آمار و ۸۳ درصدی بانک مرکزی این است که از دی ماه ۱۴۰۴ تا امروز برای ۶ ماه پیاپی ما با تورم ماهانه بیش از ۵ درصد مواجه هستیم که تا کنون چنین شتاب تورمی سابقه نداشته است. تورم ماهانه فعلی ایران از تورم سالانه اغلب کشورهای جهان بیشتر است.
گفتنی است اغلب کشورهای جهان تورم سالانه کمتر از ۵ درصد دارند اما ایران در ۶ ماه اخیر کمترین تورم ماهانهای که تجربه کرده ۵ درصد بوده است.
تورم فقرزا و عدالت زدا
این کارشناس اقتصاد کلان با اشاره به پیشی گرفتن تورم خوراکیها گفت: این ترکیب تورمی هم بر شدت اثرات فقرزا و عدالت زدای تورم فعلی افزوده است. هر چه افراد فقیر هستند، خوراکیها سهم بیشتری از کل هزینههایشان را دارد و درنتیجه هر چه تورم خوراکیها بیشتر باشد، شدت تورم که اقشار مزدبگیر و فقیر تجربه میکنند بیشتر میشود. هم اکنون مرکز آمار میگوید تورم خوراکیها ۱۳۴ درصد است که بیانگر همین نکته، یعنی پیشی گرفتن تورم خوراکی از میانگین عمومی تورم است.
فشار تورم بر مناطق فرودست
او افزود: مورد دیگر هم تورم منطقهای است و همانطوری که گفتم هر چه یک منطقه مردم فرودست بیشتری داشته باشد، در شرایط فعلی تورم بیشتری را حس خواهد کرد چرا که سهم خوراکیها در هزینه آنها بیشتر است و همین امر فشار تورمی را بر آنها افزایش میدهد. در استانهای محروم، مانند دهکهای پایین درآمدی، خوراکی سهم بزرگی از هزینهها را تشکیل داده و درنتیجه تبعات سنگینتر تورم در آنجا محسوس است.
رشد منفی اقتصاد
آخرین گزارشها از رشد صفر درصدی و منفی اقتصاد در ۱۴۰۴ خبر میدهد. مرکز آمار ایران رشد سال گذشته را تنها ۰.۲ درصد محاسبه کرده که بانک مرکزی این نرخ را -۰.۷ درصد برآورد کرده است. مرکز آمار رشد بدون نفت را -۰.۳ درصد و بانک مرکزی -۱.۱ درصد اعلام کرده است.
عبدالهی توضیح داد: همزمانی رشد منفی اقتصاد و تورم بالا، شدت آثار سو رفاهی وضع فعلی را افزایش داده است. امروز بخش بزرگی از کسب و کارهای کشور دچار مشکل شدهاند و دست به تعدیل نیروی کار زدهاند و همین امر وضعیت را برای نیروی کار و فقرا دشوارتر خواهد کرد. زیرا در شرایطی که قیمتها جهشهای بالایی دارند، با رشد منفی اقتصاد و بیکاری، شرایط معیشتی سختتر خواهد شد.
برخی تحلیلگران اقتصادی پیشبینی میکنند اگر وضع فعلی ادامه داشته باشد، یعنی یا جنگ تازهای شکل بگیرد یا وضعیت فعلی «نه جنگ و نه صلح» در ماههای آینده حاکم باشد، رشد اقتصادی بین -۸ تا -۱۰ درصد هم خواهد شد.
خطر تورم
عبدالهی گفت: از دولت انتظار میرود یک بسته جامع و مشخص در حوزه سیاستگذاری خارجی، سیاستگذاری داخلی و سیاستگذاری اقتصادی آماده کند و به سمت کاهش و کنترل انتظارات تورمی جامعه برود. در این روزها که صحبتهای ضد و نقیضی در مورد مذاکرات شنیده میشود، لزوم برخورد فعالانهتر با مشکلات بیشتر است. متأسفانه تشتت آرایی که امروز در مورد مذاکرات به وجود آمده، صرف نظر از اینکه حق با کدام طرف است، به افزایش انتظارات تورمی منجر شده است. هیچ سیاست فعالی از سوی بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، سازمان برنامه و دیگر نهادهای تصمیمساز اقتصادی مشاهده نکردیم. این بی عملی موجب شده تا سیگنال منفی به فعالان اقتصادی داده شود. سیگنالی که به تشدید احساس رها شدگی دامن خواهد زد و این خطرناک است. در شرایطی که ۶ ماه است تورم ماهانه کمتر از ۵ درصد نشده، این بی تفاوتی تبعات بیشتری به دنبال دارد. حذف ارز ترجیحی، جنگ و محاصره دریایی در پدید آمدن این وضعیت بی سابقه تورم موثر بودهاند.