ستاره صبح، فائزه صدر: مراسم تشییع رهبران جهان تنها یک آیین معمول خاکسپاری نیست، برخی از این وداعها در حافظه تاریخ ماندگار میشود. تشییع رهبر دوم انقلاب نیز در شرایط بحرانی امروز نماد وحدت است. این مراسم دارای معنای سیاسی و دینی است. ستاره صبح در گفتوگو با غلامعلی رجایی، مشاور رئیس پیشین مجمع تشخیص مصلحت نظام به بررسی این موضوع پرداخت که در ادامه میخوانید:
غلامعلی رجایی با اشاره به وزن سیاسی مراسم تشییع رهبری گفت: بعد از 47 سال درگیری بیوقفه با آمریکا، بازتاب وقایع ایران در جهان، متفاوت از دیگر کشورها است. ازاینرو مراسم خاکسپاری رهبر شهید نیز همچون دیگر تشییعهای جهان نخواهد بود. ما درگذشته فوت و تشییع بسیاری از مقامات را تجربه کردیم که مردم در آن مراسمها حضور داشتند. شهادت رهبر نیز به همان روال برگزار شد، ولی مشخصا در وضعیت فعلی مانوری سیاسی در جریان است. نظام برای تأیید رهبری سوم به حضور مردم نیاز دارد. رابطه پدر و پسر و رهبری دوم و سوم در این جانشینی و جایگزینی، هم جنبه عاطفی دارد و هم از جنبه سیاسی مهم است.
وی در این رابطه افزود: من در این مسئله رویکردی افراطی را نیز مشاهده میکنم. بهطور مثال به شرکتکنندگان در مراسم تشییع گفته میشود، (زائران) درحالیکه در سنت شیعه استفاده از این کلمه مختص زائران ائمه است و در عرف ما معمول نیست که شرکتکنندگان در آیین خاکسپاری رهبران دینی یا سیاسی را زائر بنامیم. بخشی از مردم سیاهپوش این عزا هستند و نسبت به رهبر شهید خود تعلقخاطر دارند، عدهای تعلق معرفتی و عقیدتی دارند و از دور و نزدیک برای شرکت در آیین خاکسپاری آمدهاند. در زمان فوت شهید بهشتی، امام راحل، سردار سلیمانی، رئیسی و هاشمی رفسنجانی هم به همین صورت بود و بخشی از مردم عزادار درگذشت این بزرگواران بودند، اما زائر نام نمیگرفتند.
مشاور رئیس پیشین مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به ابعاد اقتصادی مراسم خاکسپاری گفت: کشور به وحدت نیاز دارد و ما هم موافقیم، ولی با نحوه پرداخت به این موضوع همدل نیستیم. برای این خاکسپاری هزینه سنگینی میشود و این هزینه از خزانه مملکت پرداخت خواهد شد. ما میدانیم که وضع خوبی در اقتصاد نداریم. تقریباً یک هفته کشور به حالت تعطیل درآمده که زیان اقتصادی آن باید محاسبه شود. موکبها در عراق برپاشدهاند درحالیکه وقتی زائر یا مسافر به شهر دیگری میرود هزینه سفر خود را برآورد کرده و باید همراه داشته باشد. چرا دولت باید هزینه این سفرها را تقبل کند!
وی اظهار داشت: برپا کردن موکبهای دولتی و غذا دادن در روز کار درستی نیست. چنین حرکتهایی باید بهصورت خودجوش و مردمی باشد. در شرایطی که ایران کشوری فقرزده است، انجام این کارها افراط است. آیا نمیشد مراسم وداع با رهبر توسط مردم برگزار میشد؟ امروز تمام شبکهها در اختیار پوشش رسانهای این رویداد است درحالیکه آزاد گذاشتن برخی شبکهها از عظمت مراسم کم نمیکرد. بسیاری از شهروندان موافق این رویکرد نیستند و عقیده دارند هزینههایی که برای این مراسم صرف میشود در تأخیر پرداخت حقوق و رفاه عموم، تأثیر خود را نشان خواهد داد.
این کارشناس سیاسی ضمن یادآوری روایتی تاریخی از امیر مؤمنان (ع) گفت: این موارد منع شرعی دارد. امیرالمؤمنین به خاطر عقیل که در فقر به سر میبرد حاضر نشد به بیتالمال دست ببرد. عقیل به دلیل فقر و برای تأمین معاش فرزندانش از امام درخواست کرد تا سهمی از گندم بیتالمال را به او اختصاص دهد، ولی حضرت نپذیرفت و این خواسته را محکم رد کرد. عقیل برادر بزرگتر امام علی (ع) و محبوب پیامبر و موردتوجه ابوطالب بود. او همواره در دفاع از امیرالمؤمنین کم نمیگذاشت. مبنایی ندارد که دولت به بیتالمال دست ببرد و ریختوپاش کند، حال چه خاکسپاری باشد و چه مراسم اربعین.
وی افزود: مراسم تشییع نکات مثبتی نیز دارد؛ او لا بین متدینین جامعه، معتقدین بهنظام ولایت و دیگر گروههای جامعه همبستگی ایجاد میشود. همبستگی بین گروههای مختلف در جهان شیعه به نمایش درمیآید. این مراسم با بار عاطفی دارد که پایههای رهبری سوم را محکم میکند.
غلامعلی رجایی در پایان گفتوگو با اشاره به لزوم معرفی رهبر سوم به جامعه گفت: به نظر من مراسم تشییع باید بلافاصله بعد از آتشبس انجام میشد و لزومی نداشت تدفین چهار ماه به تأخیر میافتاد. بعد از آتشبس چالش امنیتی نداشتیم. از طرفی این مقطع مناسبترین زمان برای حضور عمومی رهبر سوم انقلاب بود. همانطور که بسیاری انتظار داشتند ایشان بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز میخواند.