ستاره صبح آنلاین: علیرضا شریفی یزدی، جامعهشناس، روانشناس اجتماعی و عضو فرهنگستان علوم پزشکی میگوید: «آنچه در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی رخ داد، باخت-باخت بود که برندهای نداشت. این اتفاق یکفصل خاص در تاریخ ماست. ساختار حاکم به این وضعیت توجه کند و نسبت به اصلاح آن اقدام کند.» در ادامه گزیده نظرات وی را میخوانید.
ترمیم سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی در جهان سه مؤلفه مشخص دارد که شامل «اعتماد عمومی به نهادهای دولتی و نظام حکمرانی، شفافیت و مشارکت» است؛ اما در حال حاضر در رفتار و سخنان مسئولان و مدیران این قصد و اراده در مقام شعار دیده میشود تا در عمل. امکان بازسازی و ترمیم سرمایه اجتماعی وجود دارد، به این شرط که بر اساس مؤلفههای عنوانشده، سیستم اولاً احساس نیاز به بازسازی را حس کرده باشد و ثانیاً بهطور عملی و عینی در جهت اصلاح اقدام کند.
حل مشکلات سیاسی و اقتصادی
مسئله اقتصادی مؤلفه اصلی است که جامعه در حوزه اعتماد عمومی با آن مواجه است و با توجه به اینکه بخش بزرگی از مشکلات اقتصادی در جامعه ما به مسائل سیاسی برمیگردد، وعدههای مدیران اقتصادی و سیاسی کشور درباره بهبود و اصلاح شرایط اقتصادی باید ملموس و عملیاتی شوند. بنابراین در اولین مرحله باید مشکلات سیاسی حل شوند که شامل مواردی مانند ارتباط مناسب با جهان خارج، بیرون آمدن از انزوا، تلاش برای رفع تحریمها و دوری از شعارزدگی است.
انتخابات آزاد
اصلاح ساختار اقتصادی نیز بخش دیگری از این موضوع است؛ باید دست نهادهای غیراقتصادی از اقتصاد کوتاه و خصومتیها کوچک شوند. مهمترین مؤلفه مشارکت در جامعه، برگزاری انتخابات آزاد است. باید درباره مشارکت، یک نظرسنجی از مردم انجام شود. در این نظرسنجی باید بررسی شود که تا چه میزان سیاستهای مختلفی که درباره آنها بحث میشود و مورد تأکید هستند مورد باور و پذیرش مردم است. این نوع برخورد محور اصلی مشارکت است.
شفافیت مالی
شفافیت در زمینه بودجه، درآمدها و هزینهها از اهمیت ویژه برخوردار است. البته برخی استدلال میکنند که به دلیل تحریمها نمیتوانیم درباره فروش نفت اطلاعات را بیان کنیم و این اقدام باعث انسداد مسیرها میشود. به همین دلیل است که باید مسائل اقتصادی از بعد سیاسی حل شوند. اینیک واقعیت است که پایینترین ارزش پول ملی را در جهان داریم. بر اساس آمار رسمی که دولت ارائه داده، انسانها از هر دو سوی ماجرا در اعتراضات دیماه جان خود را ازدستدادهاند. هر دو طرف فرزند ایران بودند.
کنترل تندروها
پذیرش اشتباه، اقرار بهاشتباه و تلاش برای اصلاح آن میتواند به افزایش سرمایه اجتماعی کمک کند. امروز میان دو طیف تندرو قرارگرفتهایم. یک گروه تندروهایی که ذهنیتشان مداخله نظامی یک کشور خارجی برای نجات است و گروهی دیگر که باور دارند هرکسی که مخالفتی دارد، یاغی و محارب است. اما ما امروز نیاز به یک گروه میانجی داریم که هدفشان اصلاحات باشد. هدف گروه میانجی باید تغییرات تدریجی در جهت مثبت باشد نه شورش و نه ناآرامی. وظیفه نظام حکمرانی تقویت این گروه میانهرو و شنیدن راهحلهای آنها است.
نیاز جامعه به اصلاحات و تغییرات
اتاق فکر نظام حکمرانی، نباید تنها از «خودیها» پر باشد بلکه باید به «غیرخودیها» هم اجازه داد تا حرف خود را بگویند و راهحلهایشان موردتوجه قرار گیرد تا یک گروه میانجی بهعنوان حلقه واسط بتواند میان دو طیف تندرو زمینهای را ایجاد کند که نیاز جامعه به اصلاحات و تغییرات برآورده شده و درعینحال این اصلاحات باعث هرجومرج و فروپاشی جامعه نشود. ما در ۴۸ ساعت مشاهده کردیم که ناآرامی و آشفتگی میتواند چه فاجعهای در جامعه ایجاد کند. در چنین شرایطی هم توده مردم و افرادی که به تغییرات اعتقاددارند و هم ساختار حکمرانی آسیب میبینند.
راهکار
ساختار سیاسی به دنبال رفع تحریم و کاهش فشار اقتصادی مردم باید باشد، همچنین انتخاباتی برگزار شود که مردم احساس کنند در مجلس و در شوراهای شهر و روستا نمایندگانی واقعی دارند و صد ایشان شنیده میشود.
باید همه را یکسان ببیند و خودی و غیرخودی نکنند. جامعه امروز ما زخمدیده، سرخورده و ناامید است. مردم دچار احساس بلاتکلیفی و خشم فروخورده هستند. این وضعیت با تهدیدات خارجی و سوءاستفادههایی که دشمنان از این شرایط میکنند، پیچیدهتر میشود.
منافع دشمن
متأسفانه بخشی از جامعه هنوز بهاشتباه فکر میکنند که خارجیها میتوانند منجی آنها باشند و این شیوه تفکر یک درد بزرگ است. چگونه است که ما سرنوشت لیبی، یمن، سوریه، ویتنام و بسیاری دیگر از کشورها را ندیدهایم و هنوز به نجاتبخش بودن قدرت خارجی امید داریم. یک بخش این وضعیت به رفتارهای اشتباه دولت با مردم خودش در طول سالهای گذشته بازمیگردد.
برگرفته از ایلنا