داشتن چربی زیاد در بدن میتواند اثرات ماندگاری بر مغز داشته باشد و البته سایر اندامها را شامل نمیشود. یک مطالعه جدید نشان میدهد که خطر افت سلامت مغز ممکن است به محل ذخیره چربی بدن مربوط باشد.
محققان دانشگاه پزشکی شوژو(Xuzhou) در چین، اسکنهای MRI از ۲۵ هزار و ۹۹۷ نفر در یک پایگاه داده سلامت بریتانیا با میانگین سنی ۵۵ سال را بررسی کردند.
این تیم با استفاده از یک روش آماری به نام تجزیه و تحلیل نمایه پنهان(LPA)، شرکتکنندگان را بر اساس الگوهای توزیع چربی بدن به شش گروه طبقهبندی کرد، سپس اسکنهای مغزی و نتایج آزمایش شناختی آنها را مقایسه کرد.
در مقایسه با لاغرترین افراد، هر پنج گروه با توزیعهای مختلف چربی بدن، حجم مغز و ماده خاکستری کمتری داشتند، حتی آنهایی که چربی بدنی کمتری نسبت به افراد معمولی داشتند.
کای لیو(Kai Liu)، رادیولوژیست بیمارستان وابسته به دانشگاه پزشکی شوژو میگوید: کار ما از توانایی MRI برای تعیین کمیت چربی در بخشهای مختلف بدن، به ویژه اندامهای داخلی برای ایجاد یک سیستم طبقهبندی مبتنی بر داده به جای ذهنی استفاده کرد. طبقهبندی مبتنی بر داده به طور غیرمنتظرهای دو نوع توزیع چربی که قبلاً تعریف نشده بودند را کشف کرد که شایسته توجه بیشتری هستند.
محققان این نوع توزیع را «تسلط پانکراسی» که سطوح بالاتر از حد طبیعی چربی در اطراف پانکراس است و «چربی لاغر» شامل مناطق متراکم چربی در اطراف اندامهای خاص با وجود ساخص توده بدنی(BMI) نسبتاً متوسط نامیدند.
هر دوی این نمایهها با بالاترین خطر کاهش ماده خاکستری، ضایعات ماده سفید، تسریع پیری مغز و زوال شناختی مرتبط بودند.
آنها همچنین افزایش خطر بیماریهای عصبی (دسته گستردهای از جمله بیماریهایی مانند اضطراب، صرع، اماس و سکته مغزی) را نشان دادند، اگرچه تفاوتهایی بین جنسیتها وجود داشت.
ارتباط با تسریع پیری مغز به وضوح در مردان مشاهده شد، در حالی که خطر بالاتر صرع (ناشی از اختلال در فعالیت الکتریکی مغز) عمدتاً با الگوی غالب پانکراس در زنان مرتبط بود.
در حالی که این مطالعه همچنین تأیید کرد که BMI بالاتر اغلب با کاهش قابل توجه اندازه مغز همراه است، این پژوهش به انبوهی از شواهد فزاینده میافزاید که BMI یک معیار نسبتاً خام برای چاقی است که از برخی زمینههای اضافی سود میبرد.
محققان در مقاله خود آوردند: اثرات مضر BMI بالا بر ساختار مغز در مطالعات قبلی به خوبی مستند شده است. نمایههای توزیع چربی مشتق شده از LPA ما هم این رابطه را تأیید میکنند و هم نشان میدهند که الگوهای توزیع چربی ممکن است به عنوان عوامل خطر مستقل تخریب عصبی عمل کنند.
لازم است در نظر داشته باشید که ارتباطات مشاهده شده در این مطالعه بر اساس یک تصویر واحد است. توزیع چربی و سلامت مغز در طول زمان اندازهگیری نشدهاند و ما نمیتوانیم در اینجا یک رابطه علت و معلولی مستقیم را فرض کنیم.
همچنین محدودیتهایی در شرکتکنندگان مورد مطالعه وجود داشت، از جمله اینکه به سمت میانسالی متمایل بودند و همگی اهل بریتانیا بودند. تحقیقات آینده در مورد این ارتباطات میتواند گروههای بزرگتر و متنوعتری از افراد را بررسی کند.
حتی با وجود این موارد احتیاطی، این مطالعه یک جنبه جالب از دانش در مورد چربی و سلامت مغز اضافه میکند. به طور بالقوه، هرچه دانشمندان بیشتر در مورد این رابطه بدانند، درمانها و مداخلات میتوانند بهتر شوند.
به عنوان مثال، اگر نمایههای شناسایی شده در این مطالعه در مطالعات بعدی تأیید شوند، افراد میتوانند از قبل هشدار دریافت کنند که در معرض خطر بیشتری برای زوال شناختی هستند که به آنها این فرصت را میدهد که زودتر تغییراتی در سبک زندگی یا داروهای خود ایجاد کنند.
«لیو» در پایان میگوید: سلامت مغز فقط به میزان چربی شما مربوط نمیشود، بلکه به محل قرارگیری آن نیز مربوط میشود.
این پژوهش در مجله Radiology منتشر شده است.