به گزارش ستاره صبح آنلاین از روزنامه ایران، ایران در دهه 60 یکی از جوانترین جمعیتهای جهان را داشت و سالانه بیش از دو میلیون تولد در کشور به ثبت میرسید.
دکتررضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با اشاره به روند کاهش تولدها در ایران درباره رسیدن به نقطه صفر رشد جمعیت هشدار میدهد و به «ایران» میگوید: «جمعیت شناسان میگویند، اگر باروری کلی روی 1.5 بماند و بالاتر نرود ظرف 65 سال جمعیت یک جامعه به حدود نصف کاهش پیدا میکند. نرخ باروری در سال گذشته روی 1.035 قرار گرفته است با این اوصاف، از شاخص کلی برای کاهش به نصف جمعیت هم کمتر هستیم. این رقم درحالی مطرح میشود که هر سال حدود 60 تا 70 هزار ولادت در کشور کاهش پیدا میکند. درحال حاضر، سالانه حدود 400 تا 500 هزار نفر به جمعیت کشور اضافه میشود، اما به تدریج جامعه پیر و تعداد ولادتها کاهش و مرگ و میرها افزایش مییابد. طبق پیشبینیهای انجام شده تا دو دهه آینده یعنی حدود سال 1420 تا 1425 رشد جمعیت کشور به صفر خواهد رسید، البته تا آن زمان رشد جمعیت کشور مثبت است و جمعیت حدود 87 میلیون ایرانی، به حدود 93 میلیون نفر میرسد. اگر با همین روند حرکت کنیم تا حدود 15 سال آینده اول رشد جمعیت صفر میشود و بعد منفی و در نهایت کاهش جمعیت کشور و سالمندی جمعیت را تجربه میکنیم.»
رشد جمعیت در گیلان منفی است
رئیس مرکز جوانی جمعیت درباره میزان تولد در استانهای مختلف کشور توضیح میدهد: «در حال حاضر بهترین وضعیت زاد و ولد در استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و خوزستان است. در سیستان و بلوچستان نرخ خام ولادتها (هرتولد به ازای هر 1000 نفر جمعیت) 25 تولد به ازای هر یکهزار نفر جمعیت است و بدترین شرایط متعلق به استانهای گیلان، مازندران، البرز، مرکزی و تهران است.
مثلاً در گیلان به ازای هر یکهزار نفر جمعیت، 6 نوزاد متولد میشود. البته اصطلاحی به نام نرخ باروری کلی(TFR) هم داریم که میانگین تعداد نوزاد متولد شده به ازای زنان15 تا 49 ساله کشور که در سنین باروری هستند را نشان میدهد. با این اوصاف، اگر این نرخ بالای 2.1 تا 2.5 باشد، تعداد تولدها بالاتر از نرخ جایگزینی است. به زبان ساده به تعداد افرادی که فوت میکنند، نوزاد متولد میشود؛ یعنی با کسب این آمار میتوان امیدوار بود، جمعیت کشور ثابت بماند. اگر TFR بالاتر از 2.5 باشد، جمعیت افزایش پیدا میکند و اگر پایینتر از 2.1 باشد، جمعیت کشور کاهش مییابد. براساس این تعاریف، استان سیستان بلوچستان درسال 1403 با نرخ باروری حدود 2.8 به ازای هر زن بیشترین وضعیت باروری را دارد. این درحالی است که گیلان بدترین وضعیت TFR را تجربه میکند، چون به ازای هر زن در سن باروری، 0.8 فرزند در این استان متولد میشود. یعنی به ازای هر فوت حتی یک تولد هم نداریم به همین دلیل رشد جمعیت در گیلان درحال حاضر منفی است.»
سعیدی با اشاره به نرخ TFR در میانگین کشور در سال 1403میگوید: «براساس دادههای وزارت بهداشت، نرخ باروری کلی طی دو سال گذشته روی عدد 1.044 نوزاد بوده که در پایان سال 1404 یعنی سال گذشته به حدود1.035 رسیده است. با وجود چنین آماری کشور به سمت سیاهچاله جمعیتی حرکت میکند. در جوامعی که نرخ TFR آنها به زیر 1.5 میرسد، ظرف حدود 65 سال جمعیت کشورها به نصف کاهش پیدا میکند. چون حدود چهاردهه گذشته این شاخص بین 6.5 تا 7 بود، یعنی آن دوران به ازای هر زن، بیش از 6 نوزاد متولد میشد.»
کاهش آمار ازدواج در دهه گذشته
در سال 1394 یعنی حدود 10 سال قبل، 701 هزارو 969 ازدواج در کشور به ثبت رسیده است. رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با اشاره به این موضوع و کاهش آمار ازدواج در کشور توضیح میدهد: «در پایان 1404 حدود 431 هزارو 664 ازدواج در کشور ثبت شده است. براساس این دادهها میتوان گفت در یک دهه گذشته ازدواجها در کشور نصف شده است. اگر آمار سال گذشته را به نسبت سال قبل آن بررسی کنیم، در سال 1403، 470 هزارو 372 ازدواج داشتیم، یعنی حدود 40 هزار ازدواج طی فقط یک سال کاهش یافته است.»
او با بیان اینکه نرخ خام طلاق در کشور در سه سال گذشته کاهشی بوده، میگوید: «نرخ خام یعنی به ازای هر یکهزار نفر چند طلاق اتفاق میافتد. در سال 1394 حدود 175 هزار مورد رخ داده و در سال 1401 به اوج خودش رسیده و 208 هزار طلاق در این سال ثبت شده است. اما در سال 1404 حدود 180 هزارطلاق ثبت شده که به نسبت سال 1401 میزان طلاقها کاهشی بوده، اما باید در نظر داشته باشیم که در این سال ازدواجها نیز کاهش پیدا کرده است. در سال 1404 تقریباً به ازای هر 2.2 ازدواج یک طلاق رخ داده است.»
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با اشاره به اینکه وضعیت اقتصاد و تورم کشور روی ازدواج و فرزندآوری تأثیر منفی بسیاری داشته است، توضیح میدهد: «برای پیدا کردن راه برونرفت از این چاله جمعیتی ابتدا باید مشکل را ریشهیابی کنیم در این میان به غیر از مباحث فرهنگی، موضوعات اجتماعی و اقتصادی بسیاری در کشور داریم که تأثیر مستقیم روی نرخ زاد و ولد گذاشته است که حل کردن آن فقط بر عهده یک سازمان و وزارتخانه نیست. در بحث جمعیت مثلثی داریم که از سه ضلع ازدواج، اشتغال و مسکن تشکیل شده است و برای رسیدن به زاد و ولد باید هر سه ضلع همزمان پیگیری شود تا شاهد تولد نوزاد باشیم.»
بیش از سه میلیون زوج نابارور در کشور داریم
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت میگوید: «در مباحث بهداشت و سلامت باید قبول کنیم، بیش از سه میلیون زوج نابارور در کشور داریم. یعنی افرادی که ازدواج کردهاند و فرزند هم میخواهند اما به دلایلی بارداری رخ نمیدهد. برای کمک به این افراد حوزه بهداشت و درمان شرایطی را فراهم کرده تا درمان این زوجین با کمترین هزینه و بهترین خدمات انجام شود. وزارت بهداشت با کمک بیمههای پایه حمایتهای خوبی از زوجین نابارور انجام میدهد. البته مواردی مثل سقط جنین و شیوه زایمان را هم در این حوزه داریم که باید روی آن بیشتر کار کنیم.»