تأثیر منفی آموزش غیرحضوری
مرتضی نظری، تحلیلگر مسائل آموزشوپرورش گفت: «دانشآموزان متوسطه اول (پایه هفتم، هشتم، نهم) در خواندن و نوشتن مشکلدارند.» اینها همان دانشآموزانی هستند که دوره ابتدایی خود را زمان شیوع ویروس کرونا شروع کردند، آن روزها، مدارس درست مانند امروز در زمان جنگ تعطیل شدند، آموزش مجازی جایگزین آموزش حضوری شد، دانشآموزان برای درس خواندن از پشت میز و نیمکت مدرسه به پشت تلفنهای همراه در خانه رفتند، خیلیها معتقدند همین غیرحضوری شدن آموزش سهم قابلتوجهی درروند یادگیری دانشآموزان داشته، بهخصوص اینکه این روش آموزشی ادامهدار هم شد، یعنی نا ترازی انرژی، اعتراضات اجتماعی و البته جنگها همگی زمینهساز شروع آموزش غیرحضوری شدند؛ در این میان برخی کارشناسان معتقدند که روند کاهش یادگیری در نظم و نظام آموزش ایران دیرینه است اما آموزش غیرحضوری بهخصوص از زمان اپیدمی کویید۱۹ آن را تشدید کرد.
رتبه نامناسب آموزشی ایران در آموزش جهان
نظری گفت: «مگر در دورانی که مدرسه بود چه داشتیم، مدرسه چه چیزی به بچههای ما داد جز رقابت، مسابقه و حسادت، دانشآموز حتی حاضر نیست یک آزمودن به دوستش یاد بدهد، چونکه میداند اگر دوستش آزمودن یاد بگیرد احتمالاً برابر است با تقویت رقیب در کنکور، بنابراین ما همکاری به دانشآموزان یاد نمیدهیم. از طرفی شما بررسی کنید رتبه ایران در آموزش قبل از شیوع ویروس کرونا چند بود؟ ما در سالهای متعددی در آزمون تیمز و پرلز شرکت کردیم، متأسفانه تاکنون نتوانستیم نمره میانگین را کسب کنیم. جایگاه ایران حدود ۷۵ در میان ۱۳۰ کشور بود. رتبه سواد خواندن و نوشتن و علوم تجربی و ریاضی در پایه چهارم و هشتم در آزمون بینالمللی تیمز، از ۱۵ کشور خاورمیانه که سنجیده شدند رتبه ۱۳ یا ۱۲ را داشتیم. ما با یک موجی از افت کیفیت آموزشی مواجه هستیم که قدمت دیرینه دارد اما از شیوع ویروس کرونا شدت پیدا کرد.»
نزول کیفیت آموزش
نتایج آخرین آزمونهای جهانی که کیفیت یادگیری دانشآموزان را سنجش میکنند سال ۲۰۲۳ اعلام شد، معاون ابتدایی وزارت آموزشوپرورش، رضوان حکیم زاده دراینباره گفت: « ایران در سال ۱۹۹۵ در این آزمونها رتبه ۲۵ جهان را کسب کرد و امروز به رتبه ۵۰ رسیده است. سال ۱۹۹۵ تنها ۲۶ کشور در این آزمون علمی شرکت کردند که ایران رتبه بیست و پنجم را کسب کرده بود. در سال ۲۰۱۹، ۵۷ کشور در این آزمون شرکت کرده بودند که ایران رتبه چهل و نهم را کسب کرد و در سال ۲۰۲۳، ۶۴ کشور شرکت کرده بودند که ایران رتبه پنجاه و چهارم را کسب کرد. ما در سالهای متعددی در آزمون تیمز و پرلز شرکت کردیم. در این آزمونها میانگین نمره ۵۰۰ است درحالیکه متأسفانه تاکنون در هیچیک از این آزمونها نتوانستیم نمره میانگین را کسب کنیم.»
در آخرین سال برگزاری آزمون تیمز در سال ۲۰۲۳، نمره دانشآموزان ایرانی در آزمون ریاضی ۴۲۰ بود و بالاترین نمره دانشآموزان ایرانی در همین آزمون در سال ۲۰۱۹ نمره ۴۴۳ بود. در سال ۱۹۹۵ ایران، رتبه بیست و پنجم از ۲۶ کشور جهان را به خود اختصاص داد. در سال ۲۰۲۳, رتبه چهلونه از ۶۳ کشور را کسب کرد.
نظام آموزشی آمرانه
مرتضی نظری به خبر آنلاین گفت: « طراحی نظام آموزشی ما آمرانه است، یعنی نگاهی از بالا به پایین دارد، با این نگاه کودک را درک نمیکنیم. درحالیکه در دنیای جدید نظام آموزشی مبتنی بر شرایط روحی و رشدی کودک است، اما در کشور ما کودک را از پشت عینک یک فرد بزرگسال میبینیم. بنابراین معماری آموزش ما در بنا و برنامه به کودک هیچ ارتباطی ندارد.»