داروهای کاهنده وزن در سالهای اخیر به یکی از ابزارهای مهم درمان اضافهوزن و چاقی تبدیل شدهاند. در میان آنها، داروهایی مانند تیرزپاتید که در گروه داروهای اثرگذار بر گیرنده GLP-۱ قرار میگیرند، میتوانند به کاهش قابل توجه وزن بدن کمک کنند. با این حال، کاهش وزن همیشه فقط به معنای کاهش چربی نیست. بخشی از وزن از دسترفته ممکن است مربوط به «توده بدون چربی» بدن باشد؛ بخشی که عمدتا از عضلات اسکلتی تشکیل شده است. عضلات اسکلتی برای توان بدنی، حفظ فعالیت روزمره، سلامت عمومی و سوختوساز بدن اهمیت دارند و کاهش آنها میتواند بر کیفیت نتیجه درمان اثر بگذارد.
به گزارش ایسنا، به همین دلیل، موضوع حفظ عضله در جریان کاهش وزن به یک مسئله مهم در پژوهشهای پزشکی تبدیل شده است. اگر فرد در کنار کاهش چربی، مقدار قابل توجهی از توده عضلانی خود را نیز از دست بدهد، ممکن است با افت توان جسمی یا کاهش کیفیت وضعیت بدنی روبهرو شود. از نگاه علمی، ترکیب وزن ازدسترفته اهمیت زیادی دارد؛ یعنی مهم است چه مقدار از کاهش وزن مربوط به چربی و چه مقدار مربوط به عضله باشد. به همین علت، پژوهشگران به دنبال روشهایی هستند که بتوانند ضمن حفظ اثر داروهای کاهنده وزن، از تحلیل عضلات نیز تا حد امکان جلوگیری کنند.
در همین چارچوب، ریچارد پرتلی و همکارانش از مؤسسه تحقیقاتی AdventHealth Translational آمریکا، پژوهشی درباره محافظت از عضله در طول درمان کاهش وزن انجام دادهاند. این گروه پژوهشی کارآزماییای را برای بررسی اثر داروی اپیتگروماب در کنار تیرزپاتید انجام دادهاند تا ببینند آیا میتوان ترکیب کاهش وزن را به نفع حفظ توده بدون چربی بهبود داد یا نه.
پژوهش فوق یک کارآزمایی بالینی فاز ۲ بود. فاز ۲ به مرحلهای از بررسی دارو گفته میشود که در آن اثرگذاری و ایمنی اولیه در گروهی از افراد ارزیابی میشود. مطالعه بهصورت تصادفی، دوسوکور و کنترلشده با دارونما انجام شد. تصادفی بودن یعنی افراد به شکل شانسی در گروهها قرار گرفتند. دوسوکور بودن یعنی نه شرکتکنندگان و نه پژوهشگران در زمان اجرای مطالعه نمیدانستند چه کسی داروی اصلی و چه کسی دارونما دریافت میکند. دارونما نیز مادهای است که ظاهر درمان را دارد، اما اثر درمانی واقعی ندارد و برای مقایسه استفاده میشود.
در این مطالعه، ۱۰۲ فرد بزرگسال دارای اضافهوزن یا چاقی شرکت کردند. این افراد به مدت ۲۴ هفته یا ترکیب تیرزپاتید و اپیتگروماب دریافت کردند یا تیرزپاتید همراه با دارونما. اپیتگروماب دارویی است که برای مهار «مایوستاتین» ساخته شده است. مایوستاتین پروتئینی است که رشد عضله را محدود میکند و در تجزیه عضلات اسکلتی نقش دارد. پژوهشگران در پایان دوره، کاهش وزن کلی و میزان توده بدون چربی از دسترفته را در دو گروه با هم مقایسه کردند.
نتایج نشان دادند که میزان کاهش وزن کلی در دو گروه تقریبا مشابه بود. با این حال، افرادی که اپیتگروماب دریافت کرده بودند، حدود ۲ کیلوگرم کمتر از گروه دارونما توده بدون چربی از دست دادند. پژوهشگران گزارش کردند که این موضوع به معنای حفظ حدودا ۵۵ درصد بیشتر توده بدون چربی در مقایسه با گروه دارونما است. این یافته نشان میدهد افزودن این دارو ممکن است بدون کاهش اثر کلی درمان، از تحلیل بخشی از بافتهای مهم بدن جلوگیری کند.
همچنین سهم توده بدون چربی از کل وزن ازدسترفته در گروه اپیتگروماب حدود ۱۵ درصد بود، در حالی که این رقم در گروه دارونما به ۳۰ درصد میرسید. به زبان ساده، در گروهی که اپیتگروماب دریافت کرد، بخش کمتری از کاهش وزن از عضله و دیگر بافتهای بدون چربی آمده بود. از نظر ایمنی نیز این دارو بهطور کلی قابل تحمل گزارش شد.
اهمیت این یافتهها که در نشریه Nature Medicine منتشر شدهاند، در آن است که درمان چاقی فقط نباید بر کم شدن وزن متمرکز باشد، بلکه باید به کیفیت این کاهش نیز توجه کند. اگر فرد بتواند وزن کم کند اما بخش بیشتری از عضلات خود را حفظ کند، احتمال دارد وضعیت جسمی، توان حرکتی و سلامت کلی او بهتر حفظ شود. از این نظر، مهار مایوستاتین میتواند بهعنوان یک راه کمکی در کنار داروهای کاهنده وزن مورد توجه قرار گیرد.