دلایل افزایش نرخ ارز
محمدتقی فیاضی کارشناس اقتصادی، درباره دلایل افزایش نرخ ارز گفت: محدودیتهایی که در حوزه تجارت خارجی و صادرات نفت به دلیل تحریم، جنگ و محاصره دریایی و ... ایجاد شده است؛ مهمترین مسئله این است که هر زمان درآمدهای ارزی کشور کاهش پیدا کند، فشار بر بازار ارز و افزایش قیمتها قابل انتظار خواهد بود.
محدودیت ارز
وی افزود: پس از برقراری آتشبس و کاهش برخی محدودیتها، شرکتها تلاش کردند عقبماندگی ماههای ابتدایی سال را جبران کنند و برای تأمین مواد اولیه و کالاهای واسطهای مورد نیاز تولید اقدام به واردات کنند. همین مسئله موجب شکلگیری سطحی از تقاضا در بازار ارز شد اما پس از مدتی، شرایط تغییر کرد و بخشی از معافیتها و گشایشهای ایجاد شده از بین رفت. در حال حاضر انتظارات ذهنی در اقتصاد بر این مبنا شکل گرفته که محدودیتهای ارزی ادامهدار خواهد بود آن هم در حالی که سطح تقاضا کاهش محسوسی پیدا نکرده است و در نتیجه، کاهش عرضه ارز به طور طبیعی فشار بر قیمتها را افزایش میدهد.
صادرات نفت مهمترین منبع تأمین ارز کشور
وی با اشاره به نقش ارز در اقتصاد ایران گفت: کاهش یا حتی احتمال توقف صادرات نفت که مهمترین منبع تأمین ارز کشور به شمار میرود، میتواند عرضه ارز را محدود کند و در نهایت افزایش نرخ ارز و رشد قیمتها را در بازار به دنبال داشته باشد. در شرایط تورمی و بهویژه در شرایط بحرانی و جنگی، ارز و طلا به ابزار حفظ قدرت خرید خانوارها تبدیل میشوند به گونهای که مردم در چنین شرایطی به سمت داراییهایی حرکت میکنند که ارزش ذاتی خود را حفظ کرده و نقدشوندگی بالایی داشته باشند. به همین دلیل، افزایش تقاضا برای دلار و طلا در شرایط کنونی کاملاً قابل پیشبینی و قابل انتظار است، زیرا خانوارها تلاش میکنند داراییهای خود را در برابر تورم و نااطمینانیهای اقتصادی حفظ کنند.
تورم مزمن
وی گفت: متأسفانه اقتصاد ایران حتی بدون بروز جنگ نیز با تورم بالا مواجه بوده و انتظار افزایش نرخ ارز، چه به صورت تدریجی و چه به شکل جهشی، وجود داشته است. اقتصاد ایران طی پنج تا شش سال گذشته وارد دورهای از تورمهای بالا شده و در چنین شرایطی افزایش سالانه نرخ ارز متناسب با تورم چندان دور از انتظار نیست؛ بنابراین آنچه اکنون به این شرایط افزوده شده، ریسکهای ناشی از جنگ، محدود شدن مسیرهای ورود ارز به کشور و افزایش نااطمینانی در اقتصاد است.