۱۴۰۴، سال بد اقتصاد
مرکز آمار ایران با اعلام رشد اقتصادی ناچیز ۰.۲ درصد در سال گذشته مشخص کرد که تشدید رکود تورمی در سال 1404 در اوج بوده است. بانک مرکزی هم رشد اقتصادی سال قبل را منفی اعلام کرد. بانک مرکزی نرخ رشد اقتصادی را منفی ۰.۷ درصد محاسبه کرد و رشد بدون احتساب درآمدهای نفتی را منفی۱.۱ درصد اعلام کرد.
این در حالی است که مرکز آمار ایران نرخ رشد تورم در پایان سال گذشته را ۵۰.۶ درصد و نرخ تورم نقطه به نقطه را ۷۱.۸ درصد اعلام کرد، بیشترین ارقامی که تاکنون مرکز آمار ایران از سال 91 در مورد نرخ تورم گزارش کرده است. از آن زمان تا کنون بیشترین تورم گزارش شده برای سال ۱۴۰۴ بوده است.
البته تورم در سال ۱۴۰۵ هم افزایش یافت. در پایان اردیبهشت نرخ تورم نقطه به نقطه به ۸۳.۹ درصد و نرخ تورم سالانه به ۵۷.۷ درصد رسید. در ماه خرداد تورم بیشتر هم شد. تورم سالانه در خرداد ۶۲ درصد؛ تورم نقطهبهنقطه 88.6 درصد صعود کرد.
کارشناسان میگویند تورم سه رقمی در راه است! تنها رفع شرایط جنگی و موانع تحریمی میتواند تورم را کاهش دهد.
آغاز رکود تورمی از دهه 90
رکود تورمی از ابتدای دهه ۹۰ اقتصاد را با چالش مواجه کرده است. آنچه شرایط ۱۴۰۴ را نسبت به رکودهای تورمی پیشین متفاوت میکند، شدت بیشتر آن است. در دهه ۹۰ هم تورم افزایش یافت و رشد اقتصادی کاهش یافت و رقم -۷ درصد در سال ۹۸ و -۵.۴ درصد در سال ۹۱ هم به ثبت رسید.
در دهه ۹۰ به دلیل اعمال تحریمها و افزایش فشارهای بیرونی بر اقتصاد کشور، شاخصهای کلان و به طور خاص تورم و رشد اقتصادی بحرانی شدند. تا پیش از دهه ۹۰ میانگین تورم سالانه کشور اندکی کمتر از ۲۰ درصد بود. اقتصاد ایران در حالی از ابتدای سال ۹۱ دچار رشد اقتصادی منفی شده بود که از سال ۷۶ به این سو، به مدت ۱۵ سال چنین وضعیتی تجربه نشده بود.
در میانه دهه ۹۰ با امضای توافق برجام، گشایش اقتصادی در کشور تجربه شد. چنان که رشد اقتصادی به رقم خارق العاده ۱۴ درصد در سال ۹۵ رسید و برای دو سال پی در پی ۹۵ و ۹۶ هم تورم تک رقمی شد و به ترتیب ۶.۹ درصد و ۸.۲ اعلام شد. اما به دلیل عهدشکنی دونالد ترامپ و خروج یک طرفه آمریکا از برجام، این وضعیت هم تغییر کرد. به نحوی که با افزایش فشار تحریم های آمریکا، تورم ایران به بیش از ۴۰ درصد رسید. اتفاقی که پیش از آن، فقط برای سال ۷۴ پس از انقلاب تجربه شد و هرگز نرخ تورم به بیش از ۴۰ درصد نرسید.
اوج گیری تورم از سال 1404
از سال ۱۴۰۰ در سه سال اول نرخ تورم بیش از ۴۰ درصد بود. در سال ۱۴۰۳ تورم به ۳۲.۵ درصد رسید اما در ۱۴۰۴ با اجرای سیاستهای گرانسازی و حذف ارز ترجیحی، نرخ تورم به بیش از ۵۰ درصد هم رسید.
بالاترین نرخ تورم این سالها در شرایطی رقم خورد که کمترین رشد اقتصادی کشور هم از سال ۱۴۰۰ با نزدیک به صفر درصد حاصل شد. هر چند پیش از این تورم بیشتر هم تجربه شده بود اما این رشد منفی با تورمی چنین بزرگ همراه نبود. مثلا در سال ۹۸ که رشد -۷ درصدی گزارش شده نرخ تورم کمتر از ۳۵ درصد بود. پس بحران اقتصادی ۱۴۰۴ بیش از بحرانهایی بود که از ابتدای دهه ۹۰ در کشور تجربه شده بود. این به معنای تجربه رکود تورمی اقتصاد ایران است و انتظار میرود در صورت ادامه وضع فعلی، شدت آن در ۱۴۰۵ به مراتب بیشتر هم شود.
