تأثیر دیپلماسی بر بازار
بازار ارز بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر اخبار و شایعات مرتبط با مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا قرار داشت. اگرچه این مذاکرات همچنان در مرحله عدم اطمینان قرار دارند، اما واکنش بازار به هر خبر مرتبط با آن حساس است. کارشناسان معتقدند که این بی اطمینانیها موجب افزایش تقاضای احتیاطی در بازار شده است. تقاضای اضافی از سوی معاملهگران و سرمایهگذاران بهویژه در نقاط جذاب خرید، عامل اصلی افزایش قیمت دلار در روزهای اخیر بوده است. از سوی دیگر، بی اطمینانیهای سیاسی و دیپلماتیک همچنان تهدیدی برای ثبات قیمتها بهحساب میآید.
فضای روانی بازار ارز بهویژه به نفع افزایش قیمت دلار در حال حاضر حرکت میکند، اما پایداری این روند به نتیجه مذاکرات سهشنبه در ژنو و تحولات سیاسی آتی بستگی دارد.
کارشناسان تأکید میکنند تا زمانی که نتیجه روشنی از تحولات سیاسی و مذاکرات خارجی منتشر نشود، بازار تمایل دارد در همین دامنه نوسان کند. بااینحال، تقاضای تورمی و خریدهای احتیاطی در کفها، اجازه ریزش پایدار را نمیدهد و از سوی دیگر عرضه در سقفها مانع جهش هیجانی میشود.
اقتصاد درگرو سیاست
خبرگزاری رویترز در گزارشی به اظهارات اخیر حمید قنبری معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه در خصوص قواعد توافق جدید ایران و آمریکا پرداخت. این خبرگزاری نوشت: یک دیپلمات ایرانی که روز یکشنبه اظهاراتش منتشر شد گفت ایران در پی توافق هستهای با ایالاتمتحده است که برای هر دو طرف مزایای اقتصادی به همراه داشته باشد.
مقامهای آمریکایی به رویترز گفتهاند واشنگتن دومین ناو هواپیمابر را به منطقه اعزام کرده و برای احتمال یک کارزار نظامی طولانیمدت در صورت شکست گفتوگوها آماده میشود.
حمید قنبری، معاون مدیرکل دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، گفت: «برای دوام یک توافق، ضروری است که ایالاتمتحده نیز در حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع منتفع شود.»
ایران تهدید کرده در برابر هرگونه حمله آمریکا تلافی خواهد کرد، اما این مقام روز یکشنبه لحنی آشتیجویانه اتخاذ کرد.
مذاکره بر سر منافع مشترک
قنبری گفت: «منافع مشترک در میدانها نفت و گاز، میدانها مشترک، سرمایهگذاریهای معدنی و حتی خرید هواپیما در مذاکرات گنجاندهشده است.» او استدلال کرد توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با قدرتهای جهانی نتوانسته بود منافع اقتصادی آمریکا را تأمین کند.
مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه، آمادگی ایران برای مصالحه بر سر برنامه هستهای درازای کاهش تحریمها را نشان داد و روز یکشنبه به بیبیسی گفت: «توپ در زمین آمریکاست تا ثابت کند میخواهد به توافق برسد.»
خط قرمز غنیسازی
تختروانچی گفته بود کشور میتواند درازای لغو تحریمها با رقیقسازی اورانیوم با غنای بالای خود موافقت کند؛ نمونهای که به گفته او نشاندهنده انعطافپذیری ایران است.
بااینحال اوبار دیگر تأکید کرد تهران غنیسازی صفر اورانیوم را نخواهد پذیرفت؛ یکی از نقاط اختلاف اصلی در مذاکرات گذشته، زیرا واشنگتن غنیسازی در داخل ایران را مسیری بالقوه بهسوی سلاح هستهای میداند. ایران دستیابی به چنین سلاحی را رد میکند.
مقایسه تورم ایران و آمریکا
نرخ تورم سالانه آمریکا در ژانویه به ۲.۴ درصد رسید، تورم ماهانه ایران کمی کمتر از ۸ درصد بوده است. این در حالی است که تورم در ایران از ۴۵ درصد عبور کرده و فشار معیشت بر خانوارها بیشتر شده است. تورم ماهانه آمریکا در ژانویه تنها ۰.۲ درصد ثبتشده؛ درحالیکه تورم ماهانه دیماه در ایران به ۷.۹ درصد رسیده است.
نرخ بهره مثبت و منفی
فدرال رزرو نرخ بهره را در بازه ۳.۵ تا ۳.۷۵ درصد ثابت نگهداشته و اکنون بازارها احتمال میدهند نخستین کاهش نرخ بهره از ژوئن آغاز شود. این یعنی سیاستگذار پولی آمریکا در شرایط تورم پایین، درباره زمان کاهش فشار بر اقتصاد تصمیمگیری میکند.
در ایران، اما نرخ بهره منفی است؛ یعنی حتی سودهای اسمی بالا همتوان جبران تورم ۴۵ درصدی را ندارند. نتیجه این شکاف، فرار سرمایه، تضعیف پسانداز و تشدید نابرابری است.
تفاوت کلیدی در اینجاست که در آمریکا، نابرابری در کنار تورم ۲.۴ درصدی شکلگرفته. در ایران نیز نابرابری در بستر تورم بالای ۴۵ درصد. مسئله اصلی ترکیب نابرابری با تورم است؛ ترکیبی که فشار آن مستقیماً بر دوش طبقه متوسط و پایین جامعه سنگینی میکند.