درباره سلامت روان

در میان مشغله‌های روزمره، اخبار پرتنش، فشارهای کاری و مسئولیت‌های زندگی، بسیاری از ما ممکن است از جهان درونی‌مان فاصله بگیریم — حتی اگر به‌ظاهر «خوب» باشیم. برخی از مردم گمان می‌کنند که حال‌شان خوب است در حالی که عملاً در حالت خودکار کار می‌کنند، بیش‌کاری می‌کنند یا از طریق شبکه‌های اجتماعی، غذا، الکل، خواب زیاد یا سایر رفتارها احساسات‌شان را «بی‌حس» می‌کنند.

چرا بررسی وضعیت روان مهم است؟

متخصصان می‌گویند که آگاهی از وضعیت روانی خود می‌تواند به پیشگیری از مشکلات جدی‌تر و حفظ تعادل کمک کند. این آگاهی بخشی از «هوش هیجانی» است — یعنی توانایی شناخت آنچه احساس می‌کنیم. تنها زمانی می‌توانیم بدانیم که به کمک نیاز داریم که ابتدا تشخیص دهیم مشکلی وجود دارد.

چگونه وضعیت روانی خود را بررسی کنیم؟

ارزیابی سلامت روان می‌تواند ساده باشد:

• آگاه بودن از تجربه‌های روزمره: دقت کردن به اینکه در طول روز چه احساساتی تجربه می‌کنیم

• ثبت احساسات در دفترچه یا یادداشت: نوشتن منظم افکار و احساسات

• گفت‌وگو با یک متخصص یا مشاور

• استفاده از ابزارهای استاندارد و معتبر بررسی سلامت روان که در وب‌سایت سازمان‌های سلامت روان مثل Mental Health America در دسترس هستند (این ابزارها برای تشخیص دقیق نیستند، بلکه برای خودارزیابی اولیه مفیدند).

نکات کلیدی برای درک بهتر وضعیت روانی

هیچ‌کس همیشه خوشحال یا بی‌دغدغه نیست — این بخشی از انسان بودن است. احساس کمی استرس یا اُفت خلق به‌دلیل تغییرات در زندگی، کار یا رویدادهای جهانی طبیعی است.

اما اگر این نشانه‌ها بیش از دو هفته ادامه پیدا کنند یا بر توانایی انجام امور روزمره (مانند رابطه با خانواده، کار، بیرون آمدن از تخت یا غذا خوردن) تأثیر بگذارند، باید جدی‌تر به آن توجه کرد. داشتن چند نشانه هم‌زمان نیز نشانه‌ای است برای بررسی دقیق‌تر.

مثال‌هایی از نشانه‌هایی که باید به آنها توجه کرد

کارشناسان اشاره می‌کنند که اگر فرد:

• احساس می‌کند زندگی برایش اضطراب‌آور است

• نمی‌تواند از احساسات منفی برگردد

• انجام وظایف روزمره دشوار شده

• دیگر با دوستان یا خانواده به‌درستی ارتباط برقرار نمی‌کند

• به‌طور مکرر رفتارهای ناسالم برای کنار آمدن با احساسات (مثل مصرف زیاد الکل یا غذا، انزوای اجتماعی) دارد

این موارد نشان می‌دهد که احتمالاً زمان آن رسیده با «پزشک، روان‌شناس یا متخصص سلامت روان» صحبت شود.

چه زمانی باید کمک حرفه‌ای گرفت؟

ممکن است نشانه‌های زیر نشان‌دهنده وضعیتی جدی‌تر باشند:

• بدتر شدن عملکرد در کار یا زندگی

• کنار گذاشتن مسئولیت‌ها

• استفاده از مواد برای کنار آمدن با احساسات

• عدم رعایت بهداشت فردی

• احساس مداوم ناامیدی، پوچی یا افکار آسیب‌رسان

• نشانه‌های روان‌پریشی مثل توهم یا از دست دادن واقعیت

در این صورت، مشاوره با یک روان‌پزشک یا روان‌شناس و حتی درمان دارویی یا روان‌درمانی ممکن است ضروری باشد.

اصول سلامت روان که متخصصان توصیه می‌کنند

کارشناسان توصیه می‌کنند که در کنار مراجعه به متخصص، این رفتارهای ساده نیز می‌تواند به سلامت روان کمک کند:

حفظ الگوی خواب و خوردن سالم

انجام فعالیت‌هایی که حس «هدف و معنا» را تقویت می‌کنند

استراحت از تکنولوژی و شبکه‌های اجتماعی زمانی که باعث استرس می‌شوند

تمرین‌های ذهن‌آگاهی یا تمرکز بر تنفس (mindfulness)

وقت گذراندن با افرادی که احساس حمایت و آرامش می‌دهند

• روز جهانی سلامت روان یادآوری می‌کند که سلامت روان به اندازهٔ سلامت جسمی اهمیت دارد و باید جدی گرفته شود.

• بررسی منظم وضعیت روانی به‌ویژه وقتی نشانه‌های استرس یا کمبود انگیزه طولانی می‌شود می‌تواند کمک‌کننده باشد.

• اگر احساس می‌کنی نشانه‌های مشکل بیشتر از دو هفته ادامه دارد، حرفه‌ای کمک گرفتن بهترین قدم بعدی است.