ستاره صبح، فائزه صدر: درحالیکه کشور های منطقه تمایل خود به برقراری صلح را با تلاش های دیپلماتیک و میانجیگری بین ایران و آمریکا به نمایش گذاشتهاند، سفر رومن گوفمن، رئیس موساد به واشنگتن این احتمال را مطرح کرد که اسرائیل در تلاش برای راضی کردن آمریکاییها است تا بار دیگر به ایران حمله کنند. ستاره صبح در گفتوگو با علی ودایع، کارشناس و تحلیلگر سیاسی به بررسی وضعیت تنش و سنجش وزن کشورهای منطقه در تثبیت راهبرد صلح پرداخته که در ادامه میخوانید:
شواهد در روزهای جنگ این تصور را پدید آورد که منطقه در ایده تغییر نظام سیاسی ایران، با اسرائیل و آمریکا همراه است. اما این روزها به نظر میرسد همسایگان منطقهای متوجه هزینه نبود جمهوری اسلامی شدهاند و خواستار صلح پایدار در منطقه هستند. آیا این تحلیل درست است یا خیر؟
وقتی جنگ علیه ایران شکل گرفت، دو رویکرد متناقض در خاورمیانه مشاهده شد. بخشی از اعراب تلاش کردند میانجیگری کنند ولی بخش دیگری از کشورهای منطقه در قلب جنگ علیه ایران به دنبال خلق وضعیتی جدید بودند. فارغ از پرونده ایران در فضای پسا هفتم اکتبر، با تشدید آنارشی در منطقه و با بی ثباتی در خاورمیانه بازیگرانی در غرب آسیا تلاش کردند منافع جدیدی برای خود ترسیم کنند.
اسرائیل به عنوان بازیگری اسپویلر تلاش داشت تا بعد از طوفان الاقصی وضعیت امنیتی جدیدی در غرب آسیا رقم بزند. نتانیاهو تلاش میکرد اسرائیل را در غرب آسیا به عنوان بازیگری جدی و جدید معرفی کند، ولی برخلاف این محاسباتی که پیش از جنگ دیدیم در جریان دو جنگ علیه ایران، تهران نه تنها تضعیف نشد، بلکه حاکمیت جمهوری اسلامی قدرت خود را حفظ کرد.
همچنین اتفاقی بنیادیتر رخ داد. خطوط قرمزی که طی چند دهه بین تهران و واشنگتن وجود داشت برای اجتناب طرفین از ورود به تخاصم نظامی مستقیم، دچار فروپاشی شد و امروز میبینیم هر اتفاقی ممکن است فوراً با آتش ایران در رابطه با پایگاههای آمریکایی مواجه شود. به لحاظ منافع راهبردی آمریکا این موضوع در بلند مدت تبعات ناخوشایندی خواهد داشت. اتفاق ویژه دیگر که نشانههای آن پیش از جنگ نیز دیده شد، محکم شدن جای پای چینیها در غرب آسیا بود. آنچه در احیای روابط ایران و عربستان، با وساطتت چینیها رخ داد امروز به دکترین امنیتی چین در خاورمیانه تبدیل شده است و بازیگران شرقی امروز به دنبال ایفای نقش هستند. کشورهای منطقه به درک متفاوتی درباره ایران رسیدهاند و آن هزینه بر بودن جنگ با ایران است. آنها امروز میدانند که جنگ با ایران تاوان دارد. در غرب آسیا نگرانی بزرگی در حال شکل گیری است. از دیدگاه هرمن کان و تئوری نبردبان بحران اش، ورود به معماواره بقا اتفاقی است که میتواند کل خاورمیانه را به آتش بکشد و کشورهای حاشیه خلیج فارس از حرارت و شرارههای این شعلهها در امان نخواهند ماند.
آیا گسترش این درک در میان حاکمان منطقه میتواند به تنهایی مانع از آغاز جنگی دیگر باشد؟
اگرچه کشورهای منطقه به دنبال کنترل سطح تنش هستند، اما امروز چندپارگی مشاهده میشود. ترامپ به قماربازی میماند که برگهایش را باخته و امروز با نگاهی حیثیتی به بازی مینگرد. این بازیکن دیگر چیزی برای از دست دادن ندارد. شکست جمهوری خواهان در کنگره، ترامپ را خطرناکتر کرده است.
امروز بازه زمانی دو ماه و نیمهای وجود دارد و ترامپ در این مدت در تلاش برای اعاده حیثیت خواهد بود. شاید او بخواهد با ضربهای نمادین علیه ایران اعلام کند که جنگ تمام شده است یا اینکه به جنگی فرسایشی ورود کند. حتی احتمال استفاده از بمب اتم میرود. هر دو اقدام منطقه را وارد جنگی فرسایشی خواهد کرد. استقرار سه گانه ناوهای آمریکا در خاورمیانه امکان هر اتفاقی را افزایش میدهد.
با این توصیف شما وقوع جنگ را حتمی میدانید. اسرائیل در این سناریو چه نقشی خواهد داشت؟
آنچه شاهینهای جنگ طلب پیرامون دونالد ترامپ دنبال میکنند همچنان بر جنگی کوتاه مدت متمرکز است. آنها فکر میکنند با جنگی ۷۲ ساعته میتوانند به نقطه مطلوب خود برسند و در تلاش برای مجاب کردن ترامپ هستند. نتانیاهو هم روی همین پازل بازی میکند. نگرانی این است که ترامپ تصور کند با جنگی ۷۲ ساعته میتواند به نقطه مطلوب برسد. اما وضعیت خاورمیانه و تخاصم نه جنگ و نه صلح معادل قدم زدن روی تیغ تیز جنگ است و هر آن احتمال وقوع حادثهای ناگوار قابل تصور است.