به گزارش ستاره صبح آنلاین، با وجود افزایش قیمت مرغ در هفته‌های اخیر، بازار این محصول پروتئینی همچنان با مشکلاتی در بخش تولید و مصرف مواجه است. گزارش‌های بازار در روز‌های ابتدایی آبان از عرضه هر کیلوگرم مرغ کامل با قیمت‌هایی در محدوده ۳۵۰ تا ۴۵۰ هزار تومان حکایت دارد. در حالی که فعالان صنعت طیور از کاهش قدرت خرید خانوار‌ها و فروش مرغ با قیمتی پایین‌تر از هزینه تمام‌شده تولید خبر می‌دهند. از سوی دیگر، اختلاف میان قیمت فروش و هزینه تولید، نگرانی‌هایی را درباره تداوم جوجه‌ریزی و تأمین بازار در ماه‌های آینده ایجاد کرده است.
بدهی ارزی دولت به واردکنندگان به بیش از ۲۰ ماه رسید
فرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور ایران، در گفت‌و‌گو با اقتصاد۲۴ با اشاره به وضعیت تولید مرغ و تخم مرغ در پی آزادسازی نرخ ارز نهاده‌های دامی دی دی ماه سال گذشته اظهار کرد: از دی‌ماه سال گذشته که ارز ترجیحی آزاد شد، مبنای پیشنهادی دولت برای محاسبه ارز نهاده‌ها و اقلام مصرفی که پیش از این با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان وارد می‌شدند، ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان بود. از همان زمان، قیمت نهاده‌ها و نقدینگی مورد نیاز در صنعت طیور حدود پنج برابر شد.
وی افزود: دولت بر همین اساس محاسباتی درباره قیمت تمام‌شده حدود ۱۱ قلم کالای اساسی انجام داد که البته این محاسبات از دیدگاه خود دولت بود، نه از دیدگاه ما. دولت قیمت کالا را یک میلیون تومان در نظر گرفت و در زمان آزادسازی ارز، سه وعده به فعالان این صنعت داد.
طلاکش با اشاره به نخستین وعده دولت گفت: قرار بود تسهیلاتی در اختیار مرغداران قرار بگیرد تا با توجه به اینکه نقدینگی مورد نیاز آنها پنج برابر شده بود، بتوانند فعالیت خود را تا زمان رسیدن بازار به تعادل ادامه دهند، اما متأسفانه دولت به این وعده عمل نکرد.
دبیر فدراسیون طیور ایران ادامه داد: دومین موضوع، بدهی ارزی دولت به واردکنندگان نهاده دامی بود که از قبل وجود داشت. با توجه به اینکه نقدینگی مورد نیاز برای واردات نیز حداقل پنج برابر شده بود، قرار بود بدهی ارزی دولت تسویه شود و کمکی به واردکنندگان صورت بگیرد تا روند کار پیش برود. متأسفانه اکنون مدت‌زمان بدهی دولت به ۲۰ ماه رسیده و این بدهی که بیش از چهار میلیارد یورو است و مرتب درباره آن در رسانه‌ها صحبت می‌شود، هنوز از سوی دولت تسویه نشده است.
وی درباره سومین وعده دولت نیز توضیح داد: قرار بود کالابرگ به‌صورت علی‌الحساب چهارماهه و به مبلغ یک میلیون تومان پرداخت شود و متناسب با میزان افزایش نرخ ارز اختصاصی در مرکز مبادله، مبلغ کالابرگ نیز اصلاح شود.
طلاکش با اشاره به افزایش نرخ ارز از زمان آزادسازی آن گفت: از اول دی‌ماه که نرخ ارز ۱۱۲ هزار تومان بود، اکنون نرخ ارز در مرکز مبادله به ۱۸۷ هزار تومان رسیده و بیش از ۷۰ درصد افزایش پیدا کرده است. اما دولت همچنان مبلغ کالابرگ را اصلاح نکرده است. حتی افزایش محدودی هم که برای برخی اقشار وعده داده شده، نمی‌تواند مشکل را برطرف کند.
افزایش نرخ ارز، هزینه تولید مرغ و تخم‌مرغ را بالا برد
دبیر فدراسیون طیور ایران با اشاره به افزایش نرخ ارز اختصاص‌یافته به اقلام مورد نیاز صنعت طیور اظهار کرد: امروز که نرخ ارز اختصاصی به این اقلام به ۱۸۷ هزار تومان رسیده، قیمت تمام‌شده مرغ و تخم‌مرغ در مرغداری به‌طور قابل‌توجهی افزایش پیدا کرده است. این روند نیز همچنان ادامه دارد؛ زیرا اگر نرخ ارز مبادله‌ای را رصد کنید، می‌بینید که دست‌کم هفته‌ای چهار تا پنج هزار تومان به آن اضافه می‌شود.
وی افزود: صنعت طیور برای تولید از نهاده‌ها، مکمل‌های ویتأمینی و معدنی، آنزیم‌ها، دارو، واکسن و سایر اقلام استفاده می‌کند که همگی بر مبنای همین نرخ ارز محاسبه می‌شوند؛ بنابراین وقتی نرخ ارز با چنین شیب زیادی افزایش پیدا می‌کند، هزینه تمام‌شده تولید و به دنبال آن قیمت مرغ و تخم‌مرغ نیز افزایش می‌یابد.
طلاکش با انتقاد از سیاست‌های وزارت جهاد کشاورزی در مدیریت بازار مرغ گفت: متأسفانه به دلیل سیاست اشتباهی که در وزارت جهاد کشاورزی به کار گرفته شد و همچنین اینکه تشکل‌های مرغداری نتوانستند مطالبات خود را با قاطعیت به وزارتخانه تحمیل کنند، طی سه ماه گذشته و شاید حتی چهار تا پنج ماه گذشته، بیش از ۲۵ درصد مازاد عرضه در بازار گوشت مرغ داشتیم.
وی ادامه داد: از طرف دیگر، کالابرگ نیز اصلاح نشد و همین مسئله باعث شد سرانه مصرف مرغ در میان مردم به‌طور قابل‌توجهی کاهش پیدا کند.
دبیر فدراسیون طیور ایران به وضعیت بازار مرغ، کاهش قدرت خرید مردم و زیان تولیدکنندگان اشاره کرد و گفت: مرغداری‌هایی که دو ماه قبل جوجه‌ریزی کرده‌اند، اکنون محصولشان به بازار رسیده است، اما دولت به وعده خود عمل نکرده و کالابرگ نیز اصلاح نشده است. در نتیجه، مردم در مقایسه با ماه‌های قبل به‌تدریج و به‌صورت مستمر از میزان مصرف گوشت مرغ خود کم کرده‌اند.
کاهش مصرف مرغ به دلیل افت قدرت خرید خانوار‌ها
طلاکش با اشاره به تغییر الگوی خرید خانوار‌ها گفت: امروز اگر فردی بخواهد یک بسته گوشت مرغ از فروشگاه‌های زنجیره‌ای بخرد، باید معادل یک‌ونیم نفر از اعتبار خود را برای خرید آن اختصاص دهد. طبیعی است که چنین خریدی را انجام ندهد و به سراغ اقلام دیگری مانند یک بسته ماکارونی، روغن کوچک یا یک بسته حبوبات برود. متأسفانه این چرخه معیوب در بازار اتفاق افتاده است.
وی ادامه داد: به دلیل چند ماه جوجه‌ریزی آزاد، ناگهان با بازاری مواجه شدیم که طی دو ماه گذشته قیمت مرغ در مرغداری بیش از ۱۰۰ هزار تومان پایین‌تر از قیمت تمام‌شده تولید بود. این اتفاق به‌شدت از توان و تاب‌آوری مرغدارانی که مشغول تولید بودند، کاست و آن دسته از تولیدکنندگانی را هم که قصد جوجه‌ریزی داشتند، نسبت به ادامه فعالیت مردد کرد، زیرا نمی‌دانستند آیا این روند در ماه‌های آینده نیز ادامه پیدا می‌کند یا خیر.
دبیر فدراسیون طیور ایران با بیان اینکه این شرایط موجب اصلاح نسبی روند جوجه‌ریزی شده است، افزود: این اتفاق باعث شد وزارت جهاد کشاورزی در یک ماه گذشته در میزان جوجه‌ریزی واقعی‌تر عمل کند. از طرف دیگر، بازار نیز تا حدودی پس‌زدگی ناشی از افزایش قیمت را تجربه کرد.
قیمت واقعی مرغ بین ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان است
طلاکش با اشاره به قیمت منطقی گوشت مرغ برای تداوم تولید و رعایت حقوق مصرف‌کنندگان تصریح کرد: قیمت واقعی مرغ کامل، به‌گونه‌ای که هم تولید بتواند ادامه پیدا کند و هم مردم مطمئن باشند در حقشان اجحاف نشده است، باید بین ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان باشد. البته منظور مرغ کامل است و درباره قطعات مرغ صحبت نمی‌کنم؛ زیرا قطعات به‌طور طبیعی هزینه‌های بیشتری دارند.
وی درباره قیمت مرغ درب مرغداری نیز توضیح داد: از طرفی قیمت مرغ درب مرغداری نباید کمتر از ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان باشد. متأسفانه چند روزی قیمت اصلاح شد، اما به دلیل نبود کشش در بازار، قیمت به میانگین حدود ۲۲۰ هزار تومان رسیده است.
دبیر فدراسیون طیور ایران ادامه داد: در حال حاضر مرغداری که مرغش در حال پرورش است، همچنان نگران است که محصول خود را با زیان به بازار عرضه کند. تولیدکنندگانی هم که می‌خواهند تازه جوجه‌ریزی کنند، همچنان نگرانی‌های مربوط به دو ماه آینده را دارند.
احتمال اختلال در تأمین مرغ ماه رمضان و نوروز
وی با انتقاد از عدم تعادل در زنجیره تولید و عرضه مرغ گفت: این عدم توازن و تعادل به دلیل آن اتفاق افتاده که هر بخشی از مجموعه مسئولیت‌های خود را به‌درستی انجام نداده است؛ در حالی که مرغ وظیفه خودش را انجام داده است. تولیدکننده نمی‌تواند فعالیت خود را به‌طور کامل تعطیل کند و به هر حال باید کار اقتصادی خود را ادامه دهد؛ حالا با میزان تولید کمتر یا بیشتر؛ اما اگر میزان زیان به این اندازه شدید باشد، دیگر عملاً از توان مجموعه خارج است و ممکن است در ایام ماه رمضان و نوروز با نگرانی‌هایی مواجه شویم.
دبیر فدراسیون طیور ایران با اشاره به وضعیت ذخایر پشتیبانی مرغ اظهار کرد: البته ذخایری در مجموعه پشتیبانی وجود دارد، اما ذخایر پشتیبانی نیز تقریباً به سقف ظرفیت خود رسیده و انبار‌های آن پر است. در عین حال، این ذخایر تاریخ انقضا دارند و مسئولان مجبورند بخشی از آن را وارد بازار کنند.
طلاکش ادامه داد: ورود این ذخایر به بازار نیز دوباره بازار مرغ را به هم خواهد زد؛ زیرا ناچارند محصولات را با قیمت متعادلی وارد بازار کنند. از طرف دیگر، اگر وضعیت کالابرگ همچنان به همین شکل ادامه پیدا کند، مردم نیز متأسفانه واکنش نشان می‌دهند و مصرف مرغ باز هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
قیمت متعادل هر شانه تخم‌مرغ ۶۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان است
دبیر فدراسیون طیور ایران در ادامه درباره وضعیت بازار تخم‌مرغ نیز گفت: شرایط بازار تخم‌مرغ هم تقریباً به همین شکل است. البته خوشبختانه میزان تولید تخم‌مرغ کشور کاملاً برای تأمین نیاز داخلی کافی است، اما در برخی مقاطع با مازاد تولید مواجه می‌شویم.
وی افزود: در ایامی که مجوز صادرات صادر می‌شود، گاهی التهاب‌هایی در بازار به وجود می‌آید؛ اما به هر حال میانگین قیمت متعادل تخم‌مرغ برای مصرف‌کننده، بسته به شرایط روز و نوسانات بازار، برای هر شانه بین ۶۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان است.
طلاکش با تأکید بر منطقی بودن این نرخ برای تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان اظهار کرد: این عدد، قیمت متعادل و مطلوب است. اگر واقعاً پرداخت این مبلغ از توان مردم خارج است، ناشی از بی‌عملی و بدقولی دولت است که باید کالابرگ را متناسب با شرایط اقتصادی مردم به‌روز می‌کرد، اما متأسفانه این کار را انجام نداده است. با این حال، این عدد قیمت غیرمنطقی نیست.
وی درباره اختلاف قیمت تخم‌مرغ در فروشگاه‌های مختلف نیز گفت: امیدوارم بر اساس برنامه هفتم توسعه، نوسانات قیمتی تخم‌مرغ در مغازه‌های مختلف با شناسنامه‌دار کردن و بسته‌بندی تخم‌مرغ با قیمت متعادل و متناسب جبران شود. امیدوارم این کار به‌زودی انجام شود.
از مجوز صادرات ۱۰ هزار تنی مرغ، فقط ۳ هزار تن صادر شد
طلاکش در ادامه درباره وضعیت صادرات محصولات صنعت طیور و تأثیر شرایط فعلی تجارت بر این بخش توضیح داد: ما از گذشته صادرات مؤثری در حوزه گوشت مرغ نداشته‌ایم. امسال نیز سیاست بر این بود که با صادرات، کمکی به صنف مرغ گوشتی شود؛ اما با وجود اینکه مشکل اداری و ممنوعیت خاصی برای صادرات وجود ندارد، بازار‌های هدف ما بازار‌های قابل‌اطمینانی برای تولیدکنندگان ایرانی نیستند و به ما اعتماد نمی‌کنند.
وی با اشاره به دلایل ناکامی صادرات مرغ گفت: بخشی از این مسئله به مشکلات سیاسی برمی‌گردد و بخشی دیگر ناشی از ناتوانی ما در رقابت است؛ زیرا قیمت تمام‌شده تولید در کشور بالاست و هزینه‌های لجستیک نیز افزایش پیدا کرده است. در نتیجه، نمی‌توانیم با کشور‌های همسایه رقابت مناسبی داشته باشیم.
دبیر فدراسیون طیور ایران با اشاره به آمار صادرات مرغ اظهار کرد: در حوزه گوشت مرغ، اساساً صادرات مؤثری نداشته‌ایم. از چهار ماه پیش مجوز صادرات ۱۰ هزار تن مرغ صادر شد و بعداً حتی مجوز جدیدتری نیز صادر کردند، اما از آن ۱۰ هزار تن، بیش از ۳ هزار تن صادر نشده است.
او ادامه داد: این موضوع به این معناست که در شرایط فعلی و با وضعیت موجود نمی‌توانیم روی صادرات گوشت مرغ حساب باز کنیم و تمام برنامه‌ریزی‌های تولید باید متناسب با میزان مصرف داخلی کشور باشد.
صادرات تخم‌مرغ هم به یک‌چهارم ظرفیت گذشته رسید
طلاکش درباره وضعیت صادرات تخم‌مرغ نیز گفت: شرایط صادرات تخم‌مرغ تا حدودی بهتر است. ما همچنان امکان صادرات تخم‌مرغ به کشور‌هایی مانند افغانستان و عراق را داریم و شرایط قبلی در این بازار‌ها تا حدودی برقرار است، اما باز هم مسئله رقابت قیمتی مطرح است.
وی افزود: گاهی به دلیل کنترل بازار و جلوگیری از افزایش بیش از اندازه قیمت تخم‌مرغ، محدودیت‌های مقطعی اعمال می‌شود. به هر حال، به هیچ عنوان نمی‌توانیم صادرات دو سال گذشته خود را در حوزه تخم‌مرغ محقق کنیم.
دبیر فدراسیون طیور ایران با اشاره به آمار صادرات سال‌های گذشته تصریح کرد: سال ۱۴۰۳ حدود ۱۶۰ هزار تن صادرات تخم‌مرغ داشتیم و در سال ۱۴۰۴ این میزان به حدود ۱۵۵ هزار تن رسید؛ اما امسال احتمالاً صادرات ما به بیش از ۴۰ هزار تن نخواهد رسید.
طلاکش ادامه داد: این موضوع به معنای آن است که بخشی از مزیت رقابتی خود را از دست داده‌ایم. بخشی دیگر نیز به هزینه‌های عملیاتی مربوط می‌شود که صادرات را دیگر توجیه‌پذیر نمی‌کند. مشکلات سیاسی نیز همچنان وجود دارند.
محاصره دریایی تأثیر مستقیمی بر صادرات طیور ندارد
وی در پایان درباره تأثیر محاصره دریایی بر صادرات محصولات صنعت طیور اظهار کرد: تأثیر محاصره دریایی بر نوع فعالیت صادراتی ما چندان زیاد نیست؛ زیرا ما از آن مسیر برای صادرات استفاده نمی‌کنیم و به همین دلیل تأثیرگذاری آن بر صادرات محصولات طیور نیز چندان قابل‌توجه نیست.