ایلنا هم‌زمان با افزایش تحرکات دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری‌ها و بررسی راهکارهای احتمالی کاهش تنش، تجمع گروهی از زنان با پوشش کفن در حوالی خیابان جمهوری تهران، بار دیگر موضوع مخالفت برخی جریان‌ها با مذاکره و توافق با آمریکا را به کانون توجه افکار عمومی کشانده است.
در تصاویر و گزارش‌های منتشرشده از این تجمع، شماری از زنان با پوشیدن کفن‌هایی که روی برخی از آن‌ها عبارت «کفن‌پوشان لرستان» درج شده بود، با سردادن شعار و در دست داشتن پلاکاردهایی، مخالفت خود را با هرگونه مذاکره و توافق با آمریکا اعلام کردند.
این تجمع در شرایطی برگزار شده که هم‌زمان، تلاش‌های دیپلماتیک برای توقف درگیری‌ها و کاهش تنش‌های منطقه‌ای ادامه دارد و کشورهایی همچون عمان، چین و روسیه نیز در سطوح مختلف درگیر رایزنی‌های مرتبط با این بحران هستند.
کفن‌پوشان مخالف مذاکره؛ این تجمعات چگونه سازمان‌دهی می‌شوند؟
تجمعات موسوم به «کفن‌پوشان» طی ماه‌های گذشته نیز در برخی شهرها از جمله تهران و مشهد برگزار شده و مخالفت با مذاکره و توافق با آمریکا از محورهای اصلی شعارهای شرکت‌کنندگان در این تجمعات بوده است.
با این حال، تکرار چنین تجمعاتی این پرسش را مطرح می‌کند که برگزارکنندگان آن‌ها چه گروه‌ها و تشکل‌هایی هستند، برنامه‌ریزی و هماهنگی این مراسم از چه مسیری انجام می‌شود و آیا اطلاعاتی درباره مجوزهای احتمالی برگزاری آن‌ها در دسترس است؟
پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند به شفاف‌تر شدن ابعاد این تجمعات و شناخت بهتر جریان‌های سیاسی و اجتماعی فعال در مخالفت با مذاکرات کمک کند.
تصمیم‌گیری درباره مذاکره و جنگ در اختیار چه نهادی است؟
یکی از موضوعات قابل تأمل درباره این تجمعات، جایگاه تصمیم‌گیری درباره مسائل کلان امنیتی، دفاعی و سیاست خارجی در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران است.
بر اساس اصل ۱۷۶ قانون اساسی، شورای عالی امنیت ملی مسئولیت تعیین سیاست‌های دفاعی و امنیتی کشور در محدوده سیاست‌های کلی تعیین‌شده را بر عهده دارد. مصوبات این شورا نیز پس از تأیید مقام رهبری قابل اجراست.
بر همین اساس، تصمیم‌گیری درباره چارچوب مذاکرات، توافق‌های احتمالی و مسائل مرتبط با امنیت ملی، در چارچوب سازوکارهای رسمی و نهادهای مسئول انجام می‌شود.
از این منظر، طرح مخالفت با مذاکره در فضای عمومی، پرسش‌هایی درباره نسبت دیدگاه‌های معترضان با روند رسمی تصمیم‌گیری کشور ایجاد می‌کند؛ به‌ویژه آنکه مذاکره لزوماً به معنای پذیرش توافق یا عقب‌نشینی از مواضع سیاسی و امنیتی نیست.
اعتراض به اصل مذاکره یا محتوای توافق؟
یکی از پرسش‌های اصلی درباره تجمع زنان کفن‌پوش این است که مخالفت شرکت‌کنندگان دقیقاً متوجه کدام بخش از روند دیپلماتیک است؟
آیا اعتراض آن‌ها به اصل مذاکره با آمریکاست، یا به محتوای توافق احتمالی و امتیازهایی که ممکن است در جریان مذاکرات مطرح شود؟ آیا این مخالفت متوجه عملکرد مذاکره‌کنندگان است یا هر تصمیمی که در نهایت از سوی مراجع عالی کشور اتخاذ شود؟
تفکیک این موضوعات اهمیت زیادی دارد؛ چراکه مذاکره، توافق و پذیرش مفاد یک توافق، مفاهیمی متفاوت هستند و نمی‌توان آن‌ها را الزاماً یکسان در نظر گرفت.
افکار عمومی خواستار شفافیت درباره تجمعات سیاسی است
در نهایت، برگزاری تجمعات اعتراضی در موضوعات مهم ملی، ضرورت شفافیت درباره برگزارکنندگان، اهداف، مجوزها و چارچوب فعالیت آن‌ها را دوچندان می‌کند.
افکار عمومی حق دارد بداند تجمعاتی که با شعارهای مشخص سیاسی و در مقاطع حساس دیپلماتیک برگزار می‌شوند، از سوی چه گروه‌هایی سامان‌دهی شده‌اند و مطالبات مطرح‌شده در آن‌ها تا چه اندازه بازتاب‌دهنده دیدگاه شرکت‌کنندگان است.
در شرایطی که آینده تحولات منطقه‌ای و مسیر دیپلماسی کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، شفافیت در اطلاع‌رسانی، پاسخ‌گویی مسئولان و امکان طرح دیدگاه‌های متفاوت می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و روشن‌تر شدن فضای سیاسی کشور کمک کند.