تورم نقطه‌به‌نقطه مهر به ۸۸٫۷ درصد رسید

یک واحد کمتر، اما از کجا؟

مرکز آمار ایران چهارشنبه ۶ آبان شاخص قیمت مصرف‌کننده‌ی مهر ۱۴۰۵ را منتشر کرد. طبق این گزارش، سبد ثابت کالا و خدمات خانوارهای کشور ۸۸٫۷ درصد گران‌تر از مهر پارسال است. این عدد در شهریور ۸۹٫۸ درصد بود.

مهدی فدائی، معاون اقتصادی و محاسبات ملی مرکز آمار، به گزارش برنا گفت این کاهش به معنای پایین آمدن سطح قیمت‌ها نیست. به گفته‌ی او، فقط افزایش قیمت‌ها نسبت به ماه مشابه پارسال کمتر شده است.

پس چه چیزی تورم نقطه‌به‌نقطه را پایین آورد؟ جواب در مهر پارسال است، نه در ماه گذشته. تورم ماهانه‌ی مهر پارسال ۵ درصد بود. حالا آن ماه از محاسبه بیرون رفته و ماهی با تورم ۴٫۴ درصد جایش آمده است.

سرعت گرانی در مهر کم نشد. تورم ماهانه از ۴٫۲ درصد شهریور به ۴٫۴ درصد رسید. تورم سالانه (میانگین یک سال اخیر در برابر سال قبل از آن) هم ۳٫۲ واحد بالا رفت. این شاخص حالا ۷۶٫۸ درصد است.

دو سرعت در یک سبد

جدول زیر تورم ماهانه‌ی مهر ۱۴۰۵ را با مهر ۱۴۰۴ در چند گروه مقایسه می‌کند. دو بخش بزرگ سبد در خلاف جهت هم حرکت کردند.

خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در مهر ۲٫۴ درصد گران شدند. مهر پارسال این گروه ۶٫۴ درصد گران شده بود. به همین دلیل تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی خوراکی‌ها در یک ماه از ۱۲۱٫۸ به ۱۱۳٫۴ درصد پایین آمد.

البته سطح قیمت خوراکی‌ها هنوز بسیار بالاست. به گزارش نایاک، روغن و چربی ۲۵۵ درصد گران‌تر از مهر پارسال است. شیر، پنیر و تخم‌مرغ هم ۱۵۴ درصد گران‌تر شده‌اند.

در مقابل، کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۵٫۸ درصد گران شدند. این عدد در شهریور ۵٫۷ درصد و در مهر پارسال ۴٫۲ درصد بود. تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی این بخش هم از ۷۱٫۹ به ۷۴٫۶ درصد رسید.

فشار از کجا آمد

حمل‌ونقل در مهر ۱۰٫۷ درصد گران شد، بیش از دو برابر ۴٫۵ درصد مهر پارسال. خرید وسیله‌ی نقلیه ۱۴٫۵ درصد گران شد. هزینه‌ی استفاده از وسیله‌ی نقلیه‌ی شخصی هم ۱۰ درصد بالا رفت.

بخشی از این جهش علت ثبت‌شده دارد. به گزارش آسوشیتدپرس، دولت از ۱۷ شهریور قیمت بنزین سهمیه‌ی سوم را دو برابر کرد. قیمت هر لیتر این بنزین حالا ۱۰ هزار تومان است. مهر نخستین ماه کاملی بود که این قیمت در آن اجرا شد. اقتصادنیوز هم گزارش داد ایران‌خودرو قیمت کارخانه‌ای محصولاتش را در مهر بالا برد.

پوشاک و کفش ۷٫۸ درصد گران شد و مبلمان و لوازم خانگی ۶٫۲ درصد. تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی مبلمان و لوازم خانگی حالا به ۱۲۸٫۹ درصد رسیده است.

دو عدد جدول را نباید اشتباه خواند. آموزش با ۲۳٫۵ درصد تندترین گرانی ماهانه را داشت. اما این گرانی فصلی است: مهر پارسال هم آموزش ۲۳٫۴ درصد گران شده بود، هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی. در جهت دیگر، آب، برق و سوخت فقط ۰٫۷ درصد گران شد، در برابر ۸٫۴ درصد مهر پارسال.

دلار در این ماه تقریباً ثابت ماند. طبق داده‌های ارز ام‌اس‌دیتا، سقف دلار بازار آزاد تهران در مهر حدود ۲۷۳ هزار تومان بود. قیمت آن در روز پایانی ماه هم تقریباً همین عدد بود.

برداشت ما این است که گرانی کالاهای وارداتی در مهر بیشتر اثر دیرهنگام افت ریال در ماه‌های قبل است. رویترز ۶ آبان نوشت ریال در یک سال گذشته بیش از نیمی از ارزش خود را از دست داده است.

روستا و دهک‌های پایین

تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی خانوارهای روستایی ۱۰۷ درصد است و خانوارهای شهری ۸۵٫۵ درصد. تورم سالانه‌ی روستایی هم از ۸۸ به ۹۲٫۳ درصد رسید.

در دهک‌ها تصویر دیگری دیده می‌شود. تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی دهک اول از ۹۸٫۴ به ۹۴٫۵ درصد کاهش یافت. اما تورم دهک دهم از ۸۸٫۸ به ۸۹٫۷ درصد بالا رفت. تورم ماهانه‌ی دهک دهم ۵٫۷ درصد بود، تقریباً دو برابر ۳ درصد دهک اول.

برداشت ما این است که سهم بیشتر خوراکی در سبد دهک‌های پایین و سهم بیشتر خودرو و حمل‌ونقل در سبد دهک‌های بالا این فاصله را ساخته است. با این حال، دهک‌های پایین هنوز تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی بالاتری دارند.

فشار هزینه در گزارش‌های بین‌المللی هم آمده است. به نوشته‌ی رویترز، علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، سه‌شنبه ۵ آبان بابت فشار هزینه‌ی زندگی عذرخواهی کرد. او گفت بازنشستگان، کارگران و کارمندان سنگین‌ترین بار گرانی را می‌کشند.

حد این داده

عدد مهر موقت است. مرکز آمار فعلاً نشریه‌ی ماهانه را منتشر کرده و جدول‌های کامل اکسل، با گروه‌های ریزتر، هنوز نیامده است. وزن گروه‌ها هم منتشر نمی‌شود. پس سهم دقیق هر گروه از تورم کل را نمی‌توان حساب کرد.

سه مسیر تا اسفند

اثر پایه از این به بعد قوی‌تر می‌شود. تورم ماهانه‌ی دی و بهمن پارسال ۷٫۹ و ۹٫۴ درصد بود. وقتی این دو ماه از محاسبه بیرون بروند، تورم نقطه‌به‌نقطه حتی با ادامه‌ی سرعت فعلی گرانی پایین می‌آید.

سناریوی اول: اگر تورم ماهانه از آبان تا اسفند حدود ۴٫۴ درصد بماند، به حساب ما تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی بهمن حدود ۷۶ درصد می‌شود. نشانه‌ی زودهنگام این مسیر، تورم ماهانه‌ی نزدیک به ۴ درصد در آبان است.

سناریوی دوم: اگر گفت‌وگوها به معافیت فروش نفت برسد و تورم ماهانه به حدود ۳ درصد برگردد، تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی اسفند می‌تواند زیر ۶۵ درصد برود. رویترز ۶ آبان گزارش داد میانجی‌های قطری پیش‌نویس توافق تازه‌ای به تهران داده‌اند. نشانه‌ی این مسیر، افت پایدار دلار آزاد است.

سناریوی سوم: اگر محاصره سخت‌تر شود و تورم ماهانه به حدود ۶ درصد برسد، تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی آذر از ۹۵ درصد می‌گذرد. بلومبرگ ۹ مهر نوشت ایران در ماه سپتامبر هیچ نفتی روی نفتکش بار نکرد. نشانه‌ی این مسیر، عبور دلار آزاد از سقف مهر است.

در تحلیل شهریور نوشته بودیم اگر تورم ماهانه تا بهمن حدود ۴ درصد بماند، تورم نقطه‌به‌نقطه‌ی بهمن زیر ۷۵ درصد می‌رود. عدد مهر کمی بالاتر از آن شرط بود.

پرسش از مسئولان

مرکز آمار حتی در شرایط جنگ شاخص قیمت را منظم و به‌موقع منتشر کرده است. آیا امکان دارد وزن هر گروه در سبد دهک‌ها هم منتشر شود تا سهم هر گروه از تورم روشن شود؟

وزارت اقتصاد پذیرفته است که بار گرانی بیشتر بر دوش حقوق‌بگیران است. برنامه‌ی دولت برای جبران قدرت خرید بازنشستگان در نیمه‌ی دوم سال چیست و معوقه‌های همسان‌سازی تا چه تاریخی پرداخت می‌شود؟

msdata.ir