شرایط «نه جنگ و نه صلح» چگونه بر سلامت روان تأثیر می‌گذارد؟
وضعیت جامعه در شرایط «نه جنگ و نه صلح» می‌تواند فشار روانی قابل‌توجهی ایجاد کند. هر موجود زنده‌ای نیازهایی دارد و در برابر تهدیدها تلاش می‌کند نیازهای خود را تأمین و تهدیدها را دفع کند. هنگامی که نیازها و تهدیدها هم‌زمان وجود داشته باشند، تهدیدها در اولویت قرار می‌گیرند.
زندگی در میان تهدیدها، بلاتکلیفی و ابهام از دشوارترین وضعیت‌هاست؛ شرایطی که فرد نمی‌داند چه اتفاقی قرار است رخ دهد و نمی‌تواند برای زندگی خود برنامه‌ریزی کند.
اضطراب مزمن و افزایش بیماری‌های جسمانی
بلاتکلیفی می‌تواند اضطراب ایجاد کند و این اضطراب در بلندمدت ممکن است به فرسودگی روان‌شناختی و جسمانی بینجامد. برخی پیامدهای جسمانی استرس مزمن نیز ممکن است یک تا دو سال بعد ظاهر شوند.
برای مثال، استرس طولانی‌مدت می‌تواند با انقباض مداوم عضلات همراه باشد. اگر فرد حتی هنگام خواب نیز نتواند عضلات خود را به‌خوبی آرام کند، ممکن است با مشکلاتی در ناحیه عضلات، مفاصل و ستون فقرات مواجه شود.
استرس طولانی‌مدت همچنین می‌تواند با افزایش ترشح اسید معده و مشکلات گوارشی همراه باشد. برخی بیماری‌های جسمانی نیز ممکن است با عوامل متعدد، از جمله فشارهای مزمن، ارتباط داشته باشند؛ هرچند تعیین رابطه دقیق میان این عوامل و هر بیماری به بررسی علمی و پزشکی نیاز دارد.
در حوزه روان‌شناختی نیز ممکن است تعارضات خانوادگی بیش از علائمی مانند حملات پنیک بروز پیدا کنند. افراد مضطرب و بی‌قرار آستانه تحمل پایین‌تری پیدا می‌کنند و ممکن است سریع‌تر در برابر اطرافیان واکنش نشان دهند.
ضرورت افزایش خدمات سلامت روان
بر اساس دیدگاه‌های روان‌شناختی، افرادی که در معرض استرس شدید قرار می‌گیرند، ممکن است طی یک تا دو سال بعد با اضطراب، افسردگی، تعارضات زناشویی و بیماری‌های جسمانی مواجه شوند.
از سوی دیگر، تورم با سرعت بالایی پیش می‌رود و توانایی مردم برای مراجعه به روان‌شناس و مشاور را کاهش می‌دهد. به‌ویژه اینکه خدمات روان‌شناسی تحت پوشش بیمه‌های پایه قرار ندارند و ممکن است بسیاری از افرادی که با مشکلات روانی روبه‌رو می‌شوند، توانایی مالی مراجعه به متخصص را نداشته باشند.
راهکار پیشنهادی، استفاده از ظرفیت بیمه‌هاست. تا زمان اجرایی شدن طرح بیمه خدمات روان‌شناسی، کارخانه‌ها و شرکت‌های بزرگ نیز می‌توانند برای راه‌اندازی مراکز مشاوره از سازمان نظام روان‌شناسی مجوز بگیرند و خدمات روان‌شناختی را به‌عنوان بخشی از خدمات رفاهی کارکنان خود ارائه دهند.
هشدار درباره افزایش آسیب‌های اجتماعی و تضعیف روابط خانوادگی
وضعیت اجتماعی جامعه تا حدودی به سمت آنومی یا بی‌هنجاری اجتماعی حرکت می‌کند. هنگامی که استرس‌های اجتماعی افزایش پیدا می‌کنند، به‌تدریج ممکن است اتفاقات نگران‌کننده‌ای رخ دهد؛ از جمله افزایش سن ازدواج، گسترش اعتیاد و قرار گرفتن خانواده در معرض خطر.
دلبستگی‌ها و روابط عاطفی میان اعضای خانواده نیز ممکن است آسیب ببیند و یکی از پیامدهای آن می‌تواند بروز اتفاقاتی مانند قتل‌های خانوادگی باشد.
در گذشته ممکن بود شاهد درگیری و قتل میان دو سوی یک روستا یا میان طایفه‌ها باشیم؛ اما زمانی که این مسائل به درون خانواده کشیده می‌شوند، زنگ خطر جدی‌تری به صدا درمی‌آید. این مسئله ابعاد اجتماعی، اقتصادی، روان‌شناختی و سیاسی دارد.
نقطه اضطرار سلامت روان؛ نگرانی از آینده ازدواج و فرزندآوری
نرخ طلاق، ازدواج و فرزندآوری از موضوعات نگران‌کننده است. مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که فرد تمایل به داشتن فرزندان بیشتر داشته باشد، اما به دلیل ناتوانی مالی از این تصمیم صرف‌نظر کند.
در بلندمدت باید به پیشگیری توجه کرد. شاید فرصت زیادی باقی نمانده باشد، اما لازم است این اقدامات انجام شوند.
از سوی دیگر، مشکلات جسمانی ناشی از فشارهای روانی نیز قابل‌توجه‌اند. افراد ممکن است تلاش کنند فشارهای روانی را کنترل کرده و به زندگی روزمره ادامه دهند، اما این فشارها در بلندمدت می‌توانند با مشکلات جسمانی همراه شوند.
آقایوسفی: زندگی عرصه شطرنج من است
رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور درباره نحوه مواجهه با شرایط دشوار زندگی گفت: «شعار شخصی من در زندگی این است: زندگی عرصه شطرنج من است.»
وی تأکید کرد که حتی در دشوارترین شرایط نیز باید هیجان‌ها را کنترل کرد، اندیشید، شرایط را پیش‌بینی کرد و برای یافتن راه‌حل برنامه‌ریزی داشت. راه‌حل‌ها باید ارزیابی شوند تا بتوان بهترین گزینه را با کمترین آسیب به اجرا گذاشت.
به گفته او، توانایی افراد محدود است و هر فرد باید در حد توانایی خود تلاش کند تا بهترین عملکرد را داشته باشد.
در شرایط دشوار چه باید کرد؟
آقایوسفی با تأکید بر محدود بودن توانایی افراد برای تغییر شرایط کلان جهان گفت آنچه در اختیار هر فرد قرار دارد، مدیریت زندگی روزمره و تلاش برای حفظ سلامت خود و اطرافیان است.
وی افزود: امروز باید پذیرفت که بخش زیادی از شرایط خارج از توان و کنترل ماست. پرسش اصلی این است که هرکدام از ما در حد توان خود چه کاری می‌توانیم انجام دهیم.
به گفته وی، نباید با نگاهی غیرواقع‌بینانه به جهان نگاه کرد؛ بلکه باید شرایط را همان‌طور که هست دید و برای مدیریت زندگی تصمیم گرفت.
منبع: ایلنا