ما با تفنگ و حذف یکدیگر آینده‌ای نخواهیم داشت
در جهان اشخاصی مانند ماندلا و خاتمی ظهور می‌کنند که از فرصت خود برای خدمت به بشریت و صلح و آشتی استفاده می‌کنند و به همین دلیل محبوب می‌شوند و تأثیر مثبت زندگی آنها ماندگار می‌شود.
به طور مثال ماندلا از آفریقای جنوبی از میان ظلم و تباهی حکومت آپارتاید و در بخش سیاهپوست‌نشین در منطقه حاشیه‌ای شهر ژوهانسبورگ ظهور کرد و با ظلم و ستم و تبعیض مبارزه کرد. وی در دوران بلوغ فکری خود پس از سال‌ها مبارزه رودررو با آپارتاید در مقابل دوستان خود می‌ایستد و از مبارز بدون خشونت و مبارزه حقوقی دفاع می‌کند و اعلام می‌کند که «ما با تفنگ و حذف یکدیگر آینده‌ای نخواهیم داشت،» ماندلا به سمبل جهانی مبارزه حقوقی بدون خشونت تبدیل می‌شود.
هر نفر یک رای
من به عنوان ناظر انتخابات آفریقای با لباس آبی رنگ نگهبان صلح و آزادی در طول دو هفته در کنار هزاران نفر فعال سیاسی و دیپلماتیک و رسانه‌ای از سراسر جهان در برگزاری مهم‌ترین انتخابات در جهان معاصر و اولین انتخابات در آفریقای جنوبی حضور داشتم. البته قبل از انتخابات در دیداری که در منزل شخصی ماندلا با وی داشتیم و دعوت‌نامه رئیس‌جمهور وقت را تسلیم وی نمودم، از وی پرسیدم جناب ماندلا با سفیدها چه کار می‌کنید؟ چرا که از الآن مشخص است کشور و قدرت به دست شما می‌افتد، جمله‌ای را گفت که نمی‌توان فراموش نمود. ماندلا گفت:
«سفیدها ظرفیت‌های بی‌نظیر این کشور هستند؛ نمی‌توانیم از آنها چشم‌پوشی کنیم و ما به منطق مشارکت و هر نفر یک رأی پای‌بند خواهیم بود. تجربه آنها سرمایه کشور ما است.»
این جمله طلایی و این تصمیم واقع‌گرایان و عاقلانه ماندلا موجب شد تا آفریقای جنوبی به دموکراسی برسد و در عین حال ماشین توسعه و سازندگی از کار نیفتد.
تفاهم جایگزین جنگ
سفیدها زیرساخت‌های بی‌نظیری را در این کشور ایجاد کرده بودند که برای 40 میلیون جمعیت آفریقای جنوبی کافی بود؛ در حالی که در همان سال انتخابات جمعیت آنها هشت میلیون و جمعیت سیاهان و رنگین‌پوستان 32 میلیون بود.
ماندلا به عنوان نماد دموکراسی در آفریقا شد و کشورهای آفریقایی یکی پس از دیگری از جنگ‌های داخلی عبور کردند و تفاهم و همکاری را جایگزین جنگ نمودند. الهام‌بخشی ماندلا برای صلح جهانی توانست او و کشورش را از نعمت احترام جهانی منتفع سازد.
درخشش ایران در دوره اصلاحات
من با صراحت دوم خرداد سال 1367 را با 26 آوریل 1994 یعنی اردیبهشت سال 73 مقایسه می‌کنم. در خرداد 76 نیز مردی در ایران اراده اکثریت مردم را پشت سر خود داشت. سید محمد خاتمی به انتخابات در ایران معنای جدیدی بخشید و جامعه ایرانی را که نگران جنگ و اختلافات بودند، زیر سایه انتخابات متحد و امیدوار نمود و به مدت هشت سال ایران در اقتصاد و سیاست داخلی و سیاست خارجی خوش درخشید.
پیام‌آور صلح و گفت‌وگو
شاخص سیاسی و اقتصادی در کشور علی‌رغم همه کارشکنی‌های افراطیون، بهترین‌ها در 60 سال گذشته ایران را نشان می‌دهد. خاتمی با رویکرد تنش‌زدایی و طرح گفت‌وگوی تمدن‌ها توانست بالاترین قله دیپلماتیک جهان یعنی سازمان ملل را در جهت اندیشه خود همراه نمود و برای سال‌های متمادی ایران و ایرانی را به عنوان نماینده گفت‌وگو و دوستی و صلح در جهان سربلند نماید.
طرح و ایده خاتمی در سازمان ملل تصویب شد. نام خاتمی و ملت ایران به عنوان مصلح جهانی و پیام‌آور صلح و گفت‌وگو برای همیشه ثبت شد.
روسیاهی برای کسانی که پس از خاتمی نیز گفت‌وگوی تمدن‌ها را تعطیل کردند و با فشار و حصر اندیشه او سعی کردند خاتمی را به فراموشی بسپارند.
جای خالی خاتمی در سیاست داخلی و خارجی
امروز که خطر جنگ وجود دارد و ایران دو جنگ بزرگ را پشت سر گذاشته است و متأسفانه سایه جنگ روی کشور و منطقه ما است. جای خاتمی در سیاست داخلی و خارجی ایران خالی است، یادمان باشد که خاتمی در دورانی آمد که ما نگران جنگ بودیم و در روابط منطقه‌ای و بین‌المللی دچار مشکلات بودیم.
جای اندیشه و طرح گفت‌وگوی داخلی و گفت‌وگوی جهانی خاتمی خالی است. ضمن تبریک تولد این مرد دلسوز و واقع‌نگر و بی‌ادعا تأکید می‌کنم که از فرصت امثال خاتمی در ایران و در جهان برای پایان دادن به خشونت و جنگ باید استفاده کرد تا صداهایی که متأسفانه منادی جنگ تمدن‌ها شده و به فرهنگ غنی و تاریخ هفت هزار ساله ایران توهین می‌کنند، بی‌اثر شود. اندیشه‌های اصلاح‌طلبانه ماندلا و خاتمی را ارج نهیم.
جماران