به گزارش ستاره صبح آنلاین، بوی غیرعادی نفس، عرق یا ادرار همیشه به معنای وجود بیماری نیست، اما در بعضی شرایط می‌تواند سرنخ مهمی برای بررسی وضعیت سلامت باشد. تغییرات متابولیک و فعالیت برخی باکتری‌ها می‌توانند ترکیبات فراری تولید کنند که بوی مشخصی ایجاد می‌کنند.
پژوهشگران سال هاست در حال بررسی این ترکیبات هستند و حتی برخی فناوری های آزمایشگاهی برای شناسایی الگوهای موجود در بازدم توسعه یافته‌اند. با این حال، در بیشتر موارد هنوز نمی‌توان یک بیماری را صرفا بر اساس بوی بدن تشخیص داد و تشخیص قطعی به معاینه، آزمایش یا تصویربرداری نیاز دارد.
بوی میوه‌ای و دیابت
یکی از شناخته شده ترین تغییرات بویایی مربوط به کتواسیدوز دیابتی است. در این وضعیت، بدن به دلیل کمبود موثر انسولین به سمت استفاده گسترده از چربی می‌رود و کتون‌ها افزایش می‌یابند. تجمع استون می‌تواند باعث ایجاد بویی شیرین یا میوه‌ای در بازدم شود.
کتواسیدوز دیابتی یک وضعیت اورژانسی است و معمولا با علائم دیگری مانند تشنگی شدید، ادرار زیاد، تهوع، استفراغ، درد شکم، ضعف و تنفس غیرطبیعی همراه می‌شود. بنابراین بوی میوه‌ای نفس به تنهایی برای تشخیص دیابت کافی نیست.
بوی ماهی و یک اختلال نادر
تریمتیلامینوریا یک اختلال متابولیک نادر است که در آن بدن نمی‌تواند تریمتیلامین را به شکل طبیعی تجزیه کند. در نتیجه، این ترکیب در عرق، ادرار و بازدم تجمع پیدا می‌کند و بویی شبیه ماهی ایجاد می‌شود.
این اختلال معمولا تهدیدکننده زندگی نیست، اما می‌تواند به دلیل بوی مداوم بدن، مشکلات اجتماعی و روانی قابل توجهی ایجاد کند.
بیماری کبد و تغییر بوی بدن
در برخی بیماری های شدید کبدی، تغییر ترکیبات شیمیایی موجود در خون و ترشحات بدن می‌تواند باعث تغییر بوی نفس شود. یکی از این حالت‌ها که در منابع پزشکی توصیف شده، بوی خاص و غیرمعمول بازدم در بیماری پیشرفته کبدی است.
با این حال، چنین بویی به تنهایی نمی‌تواند نشان دهد که فرد به بیماری کبدی مبتلاست و برای تشخیص باید آزمایش های عملکرد کبد و سایر بررسی های لازم انجام شود.
بوی بد دهان و بیماری لثه
یکی از شایع ترین ارتباط های میان بو و بیماری، مشکلات دهان و دندان است. باکتری های موجود در پلاک دندانی و لثه های ملتهب می‌توانند ترکیبات گوگرددار فراری تولید کنند که بوی ناخوشایند ایجاد می‌کنند.
بوی مداوم دهان ممکن است با التهاب لثه، بیماری پریودنتال، پوسیدگی دندان، خشکی دهان یا برخی مشکلات دیگر مرتبط باشد. در چنین شرایطی مراجعه به دندانپزشک می‌تواند علت اصلی را مشخص کند.
نارسایی کلیه و تغییر بوی نفس
در بیماری پیشرفته کلیه، افزایش مواد زائد در خون می‌تواند بر بوی بازدم تأثیر بگذارد. گاهی این بو به صورت بویی شبیه آمونیاک یا بوی تند و غیرعادی توصیف می‌شود.
این تغییر بو یک روش مستقل برای تشخیص نارسایی کلیه نیست، اما در کنار علائمی مانند تورم، کاهش یا تغییر ادرار، خستگی و تهوع می‌تواند ضرورت بررسی پزشکی را مطرح کند.
بوی خاص در برخی اختلالات ژنتیکی
برخی بیماری های متابولیک نادر نیز می‌توانند بوی مشخصی ایجاد کنند. برای مثال، در بیماری ادرار شربت افرا که معمولا از دوران نوزادی بروز می‌کند، اختلال در تجزیه برخی اسیدهای آمینه می‌تواند باعث ایجاد بوی شیرین و شبیه شربت افرا در ادرار و سایر مایعات بدن شود.
این بیماری نیازمند تشخیص و درمان پزشکی است و معمولا با علائم دیگری نیز همراه است.
آیا سرطان را می‌توان از بو تشخیص داد؟
این موضوع یکی از جذاب ترین حوزه های پژوهش در پزشکی است. سلول های سرطانی و تغییرات متابولیک مرتبط با تومورها می‌توانند الگوی ترکیبات فرار موجود در بازدم یا سایر ترشحات بدن را تغییر دهند.
پژوهشگران در مطالعات مختلف، امکان شناسایی الگوهایی مرتبط با بعضی سرطان ها، از جمله سرطان ریه، را بررسی کرده‌اند. همچنین دستگاه‌هایی برای تجزیه ترکیبات موجود در بازدم مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.
اما این یافته‌ها به معنای آن نیست که فرد می‌تواند با استشمام نفس یا بوی بدن خود، سرطان را تشخیص دهد. بسیاری از این روش‌ها هنوز در مرحله پژوهش هستند و تشخیص سرطان همچنان به روش های استاندارد پزشکی وابسته است.
حتی عفونت‌ها می‌توانند بو را تغییر دهند
بیماری های عفونی نیز ممکن است با تغییر متابولیسم بدن و فعالیت سیستم ایمنی، ترکیبات شیمیایی خاصی ایجاد کنند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که انسان و برخی فناوری های تحلیلی می‌توانند بعضی از این تغییرات بویایی را شناسایی کنند.
با وجود این، بوی بدن ابزار معمول تشخیص عفونت نیست و وجود یک بوی خاص نمی‌تواند به تنهایی نوع عفونت را مشخص کند.
یک نکته مهم
تغییر بوی بدن در بیشتر مواقع علت های ساده تری مانند رژیم غذایی، تعریق، بهداشت دهان و دندان، کم آبی بدن، داروها یا تغییرات طبیعی بدن دارد. بنابراین مشاهده یک بوی غیرعادی نباید به طور خودکار به بیماری جدی نسبت داده شود.
اگر تغییر بو مداوم باشد، بدون علت مشخص ایجاد شود یا همراه با علائمی مانند کاهش وزن ناخواسته، تب، ضعف شدید، تغییر واضح در ادرار، تشنگی و ادرار زیاد، زردی پوست یا مشکلات تنفسی باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
توجه: تغییر بوی نفس، عرق یا ادرار به تنهایی روش تشخیص بیماری نیست. تشخیص قطعی به بررسی علائم، معاینه و در صورت نیاز آزمایش‌ها و تصویربرداری پزشکی نیاز دارد.