ستاره صبح آنلاین - فائزه صدر: روزهای گذشته خبر عجیبی در رسانهها مطرح شد. ادعایی مبنی بر اینکه ارتش آمریکا مخفیانه کار لایروبی را برای باز کردن یک خط کشتیرانی جدید در سمت عمانی تنگه هرمز انجام داده و به کشتیها اجازه میدهد تا به دور از نظارت ایران، پشت جزیره مسندم حرکت کنند.بنابراین روایت، گذرگاه جدید با عرض تقریبی ۱۶۰۰ فوت (حدود ۴۸۸ متر) و عمق طبیعی حدود ۹۳ فوت (۲۸ متر) برای عبور تانکرهای بزرگ نفتی مناسب ارزیابی شده است. ستاره صبح آنلاین در این رابطه با فریدون مجلسی، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی گفتوگو کرد تا این ادعا را بررسی کند:
در روزهای گذشته گفته شد آمریکا موفق به باز کردن معبری در آبهای عمان شده است، این خبر چقدر موثق و این ایده چگونه قابل اجرا است؟
این خبر برای من حیرت انگیز است. چه عقل سلیمی میتواند این کار را توجیه کند؟! کشیدن یک کانال جدید بین خلیج فارس و دریای عمان چه فرقی در کلیت ماجرا ایجاد میکند؟ با وجود آنکه این مسیر در محدوده آبهای عمان قرار میگیرد، ولی در مقابل رَأْسِ مُسَنْدَم و در قسمت جنوبی تنگه هرمز است و باز در تیررس ایران است.
امروز هم مسیری چند کیلومتر بالاتر وجود دارد اگر در آبهای عمان دو مسیر با فاصله چند کیلومتر وجود داشته باشد چه فرقی میکند؟! اگر عمان این کانال را باز کند مسیری شبیه به کانالی بین جزیره قشم و لارک در محدوده ایران خواهد بود این کانال هم عمق و فاصلهای کافی برای عبور ومرور دارد، ولی تحریم آمریکا مسیر عبور ومرور را بسته است. در مورد عمان هم ایران این مسیر را بسته است.
اگر امروز کشتیها نمیتوانند از آبهای جنوبی تنگه هرمز که متعلق به عمان است رد شوند، با وجود کانال جدید هم نمیتوانند گذر کنند زیرا در هر صورت در تیرس موشکها و پهپادهای ایران قرار دارند و تحریم ایران مزاحم عبور و مرور از سواحل عمان است.
من فرض میکنم چنین کانالی ساخته و آماده است. در شرایط جنگی این کانال میتواند مورد هدف ایران قرار بگیرد پس مسیر جدید معبر امنی برای کشتیها نخواهد بود. در این صورت ساختن یا نساختن این راه چه فرقی به حال کشتیها میکند؟!
به موضوع عدم امنیت این مسیر اشاره کردید. اگر در میانه جنگ چنین معبری احداث شده باشد چه اهدافی را دنبال میکند؟
ایران میگوید عبور ومرور از تنگه هرمز یا برای همه یا برای هیچ کس. از این رو من فکر نمیکنم بدون حلوفصل کردن مناقشه بتوان به مسیر تردد کشتیها فکر کرد. مسیر عبور و مرور کشتیها امروز هم وجود دارد. مشکل معبر نیست، مسئله اختلافات، جنگ، موشکها و پهبادها است.
از این رو من برای این خبر اهمیتی قائل نیستم، چون جز هزینه چیزی برای عمان و آمریکا نخواهد داشت. تا اوضاع آرام نشود عمان نمیتواند چنین موقعیتی برای خود ایجاد کند و از آن بهره ببرد. در شرایط جنگی، مسیر جدید هیچ نقش مثبتی در منطقه نخواهد داشت.
اگر قرار است این جنگ تمام شود که ساخت چنین معبری به کل بیهوده است و اگر جنگ ادامه داشته باشد که تهدید ادامه دارد و جابهجا شدن هر کشتی در این مسیر یک هدف محسوب میشود.
با وجود این تحلیل آیا میتوانیم بگوییم این خبر در جهت ترویج این ایده منتشر شده که برگه تنگه هرمز از این پس برای ایران بی اعتبار است و در توافق احتمال آتی به کار کشور نمیآید؟
تنگه هرمز بینالمللی بوده و هست و برای ما اعتبار حقوقی، سیاسی و اخلاقی ندارد. حرف ایران این است که وقتی شما برای من محدودیت ایجاد میکنید، من هم با ایجاد محدودیتهایی فشار متقابل وارد میکنم.
از طرف آمریکا و اسرائیل جنگی بزرگ آغاز شده و هر دو طرف میدانند که اقدامشان مبنای حقوقی قابل دفاعی ندارد، بلکه مبنایش عمل متقابل و مبنایی نظامی است. از منظر اخلاقی و حقوقی نمیتوان از موضوع بستن تنگه هرمز دفاع کرد همانطور که آمریکا هم نمیتواند توجیهی اخلاقی برای اعمال محدودیتهایش داشته باشد. هیچ یک از دو طرف راه حل درستی را در پیش نگرفتهاند. راه حل فقط دست کشیدن از زیاده خواهی استراتژیک در دو طرف است. یک طرف باید از تجاوز به سرزمینهای دیگران دست بردارد. دیگری نیز باید از ایده از میان بردن کشوری دیگر کوتاه بیاید. روزگاری طولانی بر سر این موضوع جنگیدهایم و حاصلی نداشته است. مرزهای به رسمیت شناخته شده بینالمللی یک سنجه است و ملتها باید بدون نظر داشت ارضی حاکمان در صلح و صفا زندگی کنند. طمع ارضی در طول تاریخ آغازگر بدترین نزاعها بوده و هنوز هم این نیت شوم در سر برخی از قدرتهای جهانی وجود دارد.