امید محترمی در خصوص رخداد پدیده ال نینو، با توجه به پیش بینیهایی که طی ماههای قبل در سایت های هواشناسی داخلی و خارجی و سازمان های بینالمللی هواشناسی و سازمان هواشناسی کشور صورت گرفته بود، اظهار کرد: پیش بینیها و احتمالاتی در خصوص رخداد این پدیده وجود داشت. اگر بخواهیم پدیده ال نینو را بررسی کنیم، این پدیده در فاز نوسانات گرم دمایی اقیانوس آرام در نزدیکی خط استوا رخ میدهد که ناهنجاری فشار و دمای اقیانوسی در عمق حدوداً ۲۰۰ تا ۳۰۰ متری از سطح اقیانوس آرام در مجاورت خط استوا رخ میدهد.
وی در توضیح بیشتر گفت: یک فازی داریم به نام «انسو» که اگر فاز گرم داشته باشد به پدیده ال نینو معروف است و اگر فاز سرد باشد، فاز لانینا محسوب میشود. در فاز ال نینو، هرچه این فاز منفی تر باشد، رخداد بارشها افزایش پیدا میکند و بر کشور ما اثرات دور پیوندی خواهد داشت، چون این پدیده حدود ۱۸ تا ۱۹ هزار کیلومتر دورتر از خاک کشورمان در اقیانوس آرام رخ میدهد، این شرایط باعث میشود که اقلیم کشور ما هم تحت تأثیر قرار بگیرد.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور، افزود: این به معنی نیست که حتماً این تأثیرات مثبت است و حتماً اتفاق خواهد افتاد، اما روند و الگوها نشان داده که وقتی وارد فاز ال نینو میشویم، تأثیرات مثبت خواهد بود و تأثیراتی که بر فشار هوا و جریانات دمایی در آن منطقه ایجاد میشود، باعث افزایش بارشها در ماههای بعد خواهد شد. ضمن اینکه رفته رفته نشانههایی از رخداد این پدیده، خود را نشان داد، بطوریکه کاهش بارشهای مانسونی را در کشورهای جنوب شرق آسیا شاهد بودیم، بارشها در منطقه جنوب شرق کشور خودمان کمتر شد و دمای تابستانه نیز در بعضی از روزها قدری بالاتر از حد نرمال بود که این عوامل نشانههایی بود که پدیده ال نینو در کشور رقم خواهد خورد.
به گفته سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور، پیشبینی میشود که در اوایل پاییز تا اواسط و اوایل زمستان بارش های خوبی داشته باشیم. هرچند قطعیت کامل در پیش بینی های فصلی در این حوزه وجود ندارد، اما شواهد و مدلها نشان میدهد که با احتمال متوسط تا زیاد، افزایش بارشها را در فصل پاییز و اوایل زمستان خواهیم داشت.
ابلاغ به مدیریت بحران تمامی استانها برای مقابله با پدیده ال نینو در پاییز جاری
وی ادامه داد: برای همین موضوع، از ابتدای تابستان به همه استانها ابلاغ شد که ستادهای پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران استانها، آمادگی لازم برای مقابله با پدیده ال نینو و بارشها را داشته باشند تا بتوانیم از این ظرفیت استفاده خوبی ببریم. از ابتدای تیر ماه، استانها چه در سطح استانها و چه در سطح شهرستانها، جلسات ستاد را برای هماهنگیها تشکیل دادند.
محترمی با بیان اینکه ما برنامههای آمادگی و پاسخ را در شرایط اضطرار و سناریوهای محتمل در حوزه بارشهای شدید، سیلاب و آبگرفتگی را به روزرسانی و برنامه ریزی کردیم، اظهار کرد: در بحث پایش مستمر، هشدارها و سیستم های هواشناسی، هماهنگی لازم را انجام دادیم. همچنین شناسایی نقاط پرخطر، مسیرها و آبراهها، کانونهای در معرض خطر، مناطق کوهستانی، حاشیه شهرها و رودخانههایی که از نقاط جمعیتی عبور میکنند، انجام و به عنوان اهداف ایمن سازی مشخص شدند و کانالهای هدایت آب نیز مد نظر قرار گرفت.
برنامهریزی برای استفاده از بارشهای پاییزی برای افزایش تولید محصولات کشاورزی
وی گفت: دستگاه های امدادی، خدمات و عملیاتی و نیازمندی های آنها برای شرایط اضطرار، اعم از جمعیت هلال احمر، اورژانس، وزارت نیرو و راهداری، برآورد و ارزیابی شد و برای کمبودهای آنها برنامه ریزی لازم انجام شد تا در شرایط آماده باش مشکلی نداشته باشند. در بحث برنامه ریزی برای اسکان اضطراری، آماده سازی مکان های اسکان و سالن های ورزشی نیز انجام شده و در صورت نیاز، هماهنگی لازم با جامعه عشایر، روستاییان و مناطق آسیب پذیر صورت گرفته است. در سطح استانها و شهرستانها نیز تدابیر لازم در بخش کشاورزی اتخاذ شده تا ضمن استفاده از این بارشها برای افزایش تولید محصولات کشاورزی، کمترین خسارت را در حوزه بارش های شدید، سرمازدگی، گرمازدگی، آفات و بیماریها داشته باشیم، به ویژه در حوزه جلوگیری از فرسایش خاک و آسیب به تأسیسات کشاورزی.
ابلاغ برگزاری مانورهای سیلاب در همه شهرستانها و استانها
وی افزود: در بحث برگزاری مانورها، به استانها ابلاغ کردیم که برگزاری مانورهای سیلاب در همه شهرستانها و استانها و همچنین در دستگاهها در سطوح مختلف مد نظر قرار بگیرد تا آمادگی و توانمندیها به آزمایش گذاشته شود و نقاط ضعف برطرف شود. در استانها، همه اعضای ستاد حضور داشتند و با توجه به اقتضائات و بوم هر استان، هماهنگی های لازم انجام شد.
محترمی با اعلام پیشبینی بهرهمندی بیشتر مناطق زاگرسی و البرز جنوبی از این بارشها و برنامهریزی در این استانها به صورت ویژه تر، اعلام کرد: بحث بازآماد و اورهال ماشین آلات و تجهیزات در دستگاهها در دستور کار قرار گرفت و مقرر شد تجهیزات، ماشین آلات ترابری، اقلام امدادی و سایر تجهیزات تا آغاز فصل بارش تعیین تکلیف شوند و در صورت نیاز، تعمیرات لازم انجام شود.
شکل گیری ساختار فرماندهی همزمان با بارشها در سطح استانها در دستور کار وزارت کشور
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور ادامه داد: رصد و پایش لحظهای مخاطرات صورت خواهد گرفت و ساختار فرماندهی همزمان با بارشها در سطح استانها شکل میگیرد. ما بازدید مستمر از این روند کار را داشتیم و گفتیم که باید بازبینی تهیه شود و از روند اقدامات در سطح استانها بازدید و هماهنگی لازم انجام شود. یک شیوه نامه و دستورالعمل عملیاتی نیز برای مقابله با سیلاب مجدداً تدوین و به استانها و دستگاه های ملی و وزارتخانهها ابلاغ شد.
اعلام وظایف دستگاهها برای مدیریت آب پشت سدها و لایروبیها
به گفته وی، پیرو تدوین و ابلاغ این شیوه نامه، همه وزارتخانهها ملزم شدند بر اساس این دستورالعمل، وظایف خود را در حوزه های مدیریت آب پشت سدها، لایروبی ها، تجهیزات و امکانات مشخص کنند و در صورت وقوع حادثه، هر دستگاه بر اساس وظایف خود اقدام کند. همچنین برای سازمان هواشناسی نیز وظیفه صدور هشدارهای به موقع و دقیق تعیین شد تا نه باعث بی اعتمادی مردم شود و نه غافلگیری رخ دهد. ضمن اینکه وزیر کشور نیز به همه استانداران و مدیران کل مدیریت بحران استانها ابلاغ کردند که تمام ظرفیتها را برای آمادگی کامل در این شرایط به کار گیرند.
محترمی گفت: برای فصل زمستان نیز تمهیدات لازم اتخاذ شده است. تأمین شن و نمک برای برف روبی و یخ زدایی از کانون های در معرض سرما و یخبندان انجام شده و هماهنگیهای لازم با پلیس راه، پلیس راهور و انتظامی صورت گرفته تا در صورت نیاز، مسیرهای پرخطر، مسیرهای دچار مه گرفتگی و یخ زدگی مسدود شوند و خدا را شکر تا این لحظه آمادگی خوبی وجود دارد و باز هم ابلاغ های لازم به استانها صورت گرفته و نظارت لازم انجام شده است.
بهروزرسانی دستورالعملهای مرتبط با سیل، آبگرفتگی و مخاطرات جوی
وی با تأکید بر اینکه در بحث لایروبی پلها، کانالها، رودخانهها و زیرگذرها، در این یک ماهی که فرصت داریم، اقدامات جدی صورت خواهد گرفت، ادامه داد: در حوزه فرهنگ سازی و آموزشهای مورد نیاز، هماهنگی با هلال احمر، صداوسیما، آموزش و پرورش و دستگاه های مسئول انجام شده تا آموزشهای کافی به مردم داده شود. در کل، فعال سازی و بهروزرسانی دستورالعملهای مرتبط با سیل، آبگرفتگی و مخاطرات جوی انجام شده و هماهنگی خوبی بین دستگاههای امدادی و عملیاتی در سطح استانی و ملی و شهرستانها صورت گرفته است.
در فصل زمستان، بارشها نظام مندتر خواهد شد
محترمی افزود: در فصل زمستان، بارشها نظام مندتر خواهد شد و برخلاف بارشهای بهاری یا تابستانه که سیلاب به سرعت شکل میگیرد، بارشها نظم و نظام مندی بیشتری دارند و بیشتر به سمت آبگرفتگی میرویم. با توجه به اینکه آبگرفتگی یکی از مخاطرات ما خواهد بود، ظرفیت خوبی در حوزه پمپ های لجن کش و دستگاههای تخلیه آب در سطح کشور آماده کردهایم و شهرداریها ظرفیتهایی را در این حوزه آماده کردهاند و مجموعه آتشنشانی و خدمات شهری هم تجهیزات تهیه کردهاند، البته کمبودهایی در این زمینه وجود داشت که مقرر شده تا پایان شهریور ماه همه پمپ های مورد نیاز خریداری شوند. از تجهیزات جدید و دستگاه های راهسازی جدید نیز استفاده خواهیم کرد تا عملیات بازگشایی و پاکسازی دهنهها به موقع انجام شود.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور ادامه داد: هفته گذشته علاوه بر جلسات مرتبط در سطح استان ها، در سطح ملی نیز یکی دو جلسه اختصاصی در سازمان مدیریت بحران پیرامون رخداد ال نینو برگزار شد که احتمالاً در پاییز بیش از ۷۰ درصد بیشتر از نرمال بارندگی خواهیم داشت و احتمال وقوع این پدیده با توجه به مخاطرات موجود، قطعی است. در این جلسه، مدیران کل مدیریت بحران وزارتخانهها، معاونین وزارتخانهها و سازمانهای عضو ستاد ملی پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران کشور حضور داشتند و همه سازمانها پیگیری لازم را برای ارتقای آمادگی و هماهنگی انجام دادند.
محترمی گفت: قرار شد در بحث لایروبی ها، وزارت نیرو مسئولیت لایروبی و نظارت بر آن را در خارج از حریم شهرها و روستاها و مناطق پرخطر بر عهده داشته باشد و طی یکی دو ماه آینده، لایروبیها را به جد پیگیری کند و سازه های فاقد آبگذری مناسب را لایروبی و تخلیه گل و لای و سنگ از بستر رودخانهها و مسیرها را انجام دهد. در سطح شهرها و روستاها، دهیاریها موظف به پاکسازی و تخلیه گل و لای ماندگار شدند و مقرر شد تا بنیاد مسکن نیز در سطح روستاها کمک کند و ماشین آلات خود را در اختیار بگذارد.
تعمیر و بازسازی ماشین آلات و تجهیزات دستگاهها برای طرح زمستانه و طرح ال نینو
وی افزود: مقرر شد همه سازمانها و دستگاه ها، ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز برای طرح زمستانه و طرح ال نینو را تا پایان شهریور ماه تعمیر و بازسازی کنند و در صورت نیاز به خرید امکانات خاص نظیر پمپ ها، تجهیزات خود را تأمین نمایند. شهرداری ها، دهیاریها و راهداریها نیز موظف شدند تعداد قابل توجهی باکس بتنی، لولههای فلزی، پلهای موقت و نمک مورد نیاز برای مقابله با یخ زدگی سطح جادهها و معابر را به مقدار کافی دپو کنند. راهداری نیز بحث تخلیه گل و لای پلها را مد نظر قرار دهد و هماهنگی لازم انجام شود.
بازدید از سدها و بندهای خاکی مهم کشور
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور ادامه داد: قرار شد بازدید از سدها و بندهای خاکی مهم کشور که ممکن است ناایمن باشند، توسط نمایندگان منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و آب منطقهای در سطح استانها انجام شود و ایمنی آنها تأیید شود و در صورت وجود مشکل، ایمن سازی لازم صورت گیرد. همچنین در بحث خرید تجهیزات، تمام دستگاهها ملزم به تهیه تجهیزات مناسب برای تیم های عملیاتی از جمله لباس، کاپشن، لباس گرم، کلاه، دستکش و بارانی با بهترین کیفیت شدند. آموزش پرسنل و کاربران ماشین آلات و تجهیزات نیز مد نظر قرار گرفت.
محترمی گفت: هشدارها چند روز قبل توسط هواشناسی اطلاع رسانی خواهد شد و ستادهای مدیریت بحران در هشدارهای نارنجی و قرمز در حالت آماده باش قرار میگیرند. ظرفیتهای بخش خصوصی، نیمه خصوصی و غیردولتی نیز پای کار آورده شدهاند و پالایشگاهها و صنایع بزرگ نیز به ستادهای مدیریت بحران در استانها کمک خواهند کرد. بانکی از ماشین آلات و تجهیزات هم برای حوادث احتمالی در سطح استانها و ملی تهیه و بانک اطلاعاتی مرتباً رصد و بهروزرسانی میشود.
وظیفه وزارت جهاد کشاورزی برای محافظت از قتوات کشور
وی افزود: وزارت جهاد کشاورزی موظف به حراست از قنوات کشور شد تا از این میراث ارزشمند در برابر سیلابها محافظت کند. بحث آموزش و اطلاع رسانی توسط دستگاههای مسئول از جمله صدا و سیما مد نظر قرار گرفته است. در بحث انسداد مسیرهای در معرض سیلاب، برف و یخ زدگی، هماهنگی کامل بین راهداری، پلیس راه و شهرداریها انجام شده تا اقدامات لازم به موقع صورت گیرد. تأمین سوخت، اسکان و تغذیه برای راه ماندگان نیز توسط ستادهای مدیریت بحران پیش بینی شده است.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور ادامه داد: همچنین پهپادهایی برای حمل بار تا صد کیلوگرم و پهپادهایی برای رصد و پایش توسط جمعیت هلال احمر تأمین شده است. موضوع شناسایی مادران باردار در معرض سیلاب و بارش برف نیز به وزارت بهداشت ابلاغ شده تا قبل از هشدارهای نارنجی و قرمز، آنها را به مناطق امن منتقل کنند. خدا را شکر در مجموع وضعیت مناسبی پیشبینی شده و تجهیزات، امکانات و ظرفیت های ستادهای مدیریت بحران در سراسر کشور آماده خدمت رسانی به مردم هستند.
شناسایی و بازسازی ۹ هزار و ۸۰۰ سازه فاقد آبگذری مناسب در سطح کشور
محترمی گفت: با توجه به اینکه در سیلاب های قبلی از سازههای تقاطعی فاقد آبگذری مناسب در سطح پلها، جادهها و شهرها آسیب دیدیم، ۹ هزار و ۸۰۰ سازه فاقد آبگذری مناسب در سطح کشور شناسایی شدند که باید اصلاح، لایروبی یا بازسازی شوند. در یکی دو سال اخیر، یک هزار و ۲۰۰ مورد از این سازهها اصلاح و بازسازی شدهاند و برنامهریزی در یک برنامه پنج ساله برای اصلاح مابقی این ۹ هزار و ۸۰۰ سازه انجام شده است.
وی افزود: در مجموع در سطح کشور برای مقابله با این بارشها تا این لحظه ۳۲ هزار تیم سازماندهی شدهاند و با استفاده از ۴۱ هزار وسیله، تجهیزات و ماشین آلات در سراسر کشور آماده خدمت رسانی هستند. به عنوان مثال، حدود ۱۲ هزار پمپ و لجن کش تاکنون سازماندهی شده است. این ۳۲ هزار تیم شامل تیمهای امدادی، عملیاتی، خدماتی و انتظامی هستند که برای فصل پاییز و زمستان ساماندهی شدهاند و با برگزاری مانورها و هماهنگیهای انجام شده، امیدواریم خدمت رسانی خوبی داشته باشیم.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور در پایان تأکید کرد: تمام ابعاد و زوایای کار توسط سازمانها پیشبینی شده و انشاءالله با هماهنگیهای صورت گرفته بتوانیم این بارشها را به خوبی هدایت کنیم.
منبع: دنیای اقتصاد