بر اساس اطلاعات منتشر شده، بخشهایی از سواحل بندرعباس، قشم، جاسک، سیریک، بندرلنگه و تعدادی از جزایر خلیج فارس تحت تأثیر آلودگیهای نفتی قرار گرفتهاند و همزمان بررسی وضعیت مناطق ساحلی بوشهر و خوزستان نیز ادامه دارد.
ترکیبات سمی نفت
ایمان خسروجردی، کارشناس اکوسیستم دریایی در اینباره به تجارتنیوز میگوید: هرگونه آلودگی نفتی میتواند برای مدت طولانی در محیط باقی بماند. نفت خام مجموعهای از صدها ترکیب شیمیایی است که برخی از آنها سمی هستند. این ترکیبات ابتدا موجودات میکروسکوپی را هدف قرار میدهند، سپس وارد بدن ماهیان، سختپوستان، نرمتنان و در نهایت انسان میشوند. به همین دلیل آلودگی نفتی تنها یک مسئله محیط زیستی نیست بلکه یک موضوع سلامت عمومی نیز محسوب میشود.
خسروجردی میگوید: موضوع دیگری که معمولاً کمتر مورد توجه قرار میگیرد، تخریب زیستگاههای ساحلی مانند جنگلهای حرا، بسترهای جلبکی و مناطق مرجانی است. پاکسازی سطحی سواحل لزوماً به معنای پایان آلودگی نیست. بخش زیادی از نفت وارد رسوبات میشود و ممکن است سالها در محیط باقی بماند و به تدریج دوباره وارد آب شود.
او تأکید میکند: ضروری است پایش مستمر کیفیت آب، رسوبات، آبزیان و حتی محصولات شیلاتی برای ماهها و شاید سالها ادامه داشته باشد. تجربههای جهانی نشان داده که اثرات برخی نشتهای نفتی حتی پس از یک دهه نیز قابل مشاهده بوده است.
خشک شدن درختان
این کارشناس اکوسیستم دریایی با اشاره به وضعیت محیط زیست دریایی و تأثیری که آلودگیها بر آن میگذارد، خاطر نشان میکند: یکی از مهمترین نگرانیها، احتمال رسیدن لکههای نفتی به جنگلهای حرا و زیستگاههای مرجانی است. این مناطق محل تخمریزی و رشد بسیاری از گونههای آبزی هستند.
او میافزاید: چنانچه نفت وارد ریشههای درختان حرا شود، تبادل اکسیژن در خاک مختل شده و احتمال خشک شدن درختان افزایش مییابد. مرجانها نیز به دلیل حساسیت بالا نسبت به تغییرات کیفیت آب، ممکن است با سفیدشدگی یا مرگ گسترده مواجه شوند. تخریب این زیستگاهها تنها به از بین رفتن چند گونه محدود نمیشود بلکه کل زنجیره غذایی منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
خسروجردی در ادامه میگوید: در بسیاری از آلودگیهای نفتی، آنچه مردم در روزهای نخست مشاهده میکنند تنها بخش کوچکی از بحران است. لکههای نفتی قابل مشاهده هستند اما آسیبهای اصلی در زیر آب و در رسوبات اتفاق میافتد؛ جایی که میلیونها موجود ریز دریایی زندگی میکنند و پایه اکوسیستم محسوب میشوند.
او میافزاید: ممکن است چند هفته بعد ظاهر سواحل تا حدی پاک شود اما این به معنای احیای محیط زیست نیست. بسیاری از ترکیبات نفتی وارد زنجیره غذایی میشوند و آثار آنها ممکن است سالها بعد در کاهش جمعیت آبزیان یا اختلال در تولیدمثل گونهها دیده شود.
توسعه صنعتی و آلودگی
ایمان خسروجردی در پایان میگوید: اکنون بیش از هر زمان دیگری باید از توسعه فعالیتهایی که فشار مضاعفی بر اکوسیستم وارد میکنند جلوگیری شود. طبیعت خلیج فارس در سالهای اخیر با افزایش دما، کاهش کیفیت آب، توسعه صنعتی و آلودگیهای مختلف مواجه بوده و این حادثه میتواند توان بازسازی طبیعی آن را بیش از پیش کاهش دهد.