امسال یکی از پرنوسانترین سالها برای بازار آزاد خودرو در ایران بود؛ سالی که در آن قیمتها بیش از گذشته مسیر صعودی به خود گرفتند و خرید خودرو برای بخش بزرگی از متقاضیان دشوارتر از گذشته شد و در کنار آن لاتاری و بخت آزمایی برای برنده شدن متقاضیان نیز بیش از دیگر موارد به شکاف میان قیمت کارخانه محصولات و قیمت بازار دامن زد و به رقابت در بازار خودرو سرعت داد و در طرف دیگر بیش از گذشته چشم انداز خودرو به عنوان یک کالای سرمایهای را گسترده کرد.
بررسی میدانی بازار نشان میدهد از ابتدای سال، همزمان با افزایش نرخ رسمی برخی محصولات و تشدید انتظارات تورمی، قیمت خودرو در معاملات آزاد بهتدریج بالا رفت و در مقاطع مختلف با جهشهای مقطعی همراه شد و هر زمانی که فاصله خودرو در بازار با فاصله نرخ ارز در بازار آزاد زیاد شد، بازار خودرو به سرعت خود را به بازار ارز رساند و این عقب نشینی را جبران کرد.
در ماههای میانی سال، اعلام فهرستهای جدید قیمت کارخانهای از سوی خودروسازان بزرگی مانند ایرانخودرو و سایپا به سرعت اثر خود را بر بازار آزاد گذاشت و فاصله میان نرخ کارخانه و قیمت بازار نهتنها کاهش نیافت، بلکه در بسیاری از مدلها بیشتر هم شد؛ موضوعی که عملا خودرو را از یک کالای مصرفی به دارایی سرمایهای تبدیل کرده است.
بسیاری از فعالان بازار معتقد هستند که مؤلفه اصلی افزایش قیمت خودرو، ترکیبی از چند عامل همزمان از جمله نوسان نرخ ارز، تورم و مهمتر از همه میزان عرضه خودروسازان است؛ به طوریکه هر زمانی که خودروسازان میزان عرضه خود را کاهش دادند قیمت خودرو در بازار با افزایش چشمگیری روبهرو شد.
با این حال، فضای انتظارات تورمی و اقتصادی در جامعه و عدم پیش بینی پذیری اقتصادی نقش بزرگی در رفتار خریداران و فروشندگان داشته؛ بهطوری که هر خبر مرتبط با ارز یا قیمت کارخانهای به موجی از واکنش در بازار خودرو منتج شده است.
در طرف دیگر، وضعیت بازار خودرو در نیمه دوم سال نشان میدهد که افزایش قیمت محدود به چند خودروی خاص نیست و تقریبا همه بازههای قیمتی در خودروهای اقتصادی تا محصولات مونتاژی را شامل میشود و گرچه در برخی مقاطع، بازار وارد فاز رکودی شده، اما این رکود به معنای کاهش واقعی قیمتها نبود؛ بلکه بیشتر ناشی از عقبنشینی موقت خریداران و انتظار برای ثبات قیمتی به دور از معاملات در سایه التهاب بازار است و با بازگشت تقاضا، قیمتها دوباره به مسیر افزایشی برگشتند و در بسیاری از مدلها به سطوح جدیدی رسیدند و این روزها مشاهده ارقامی مانند دو میلیارد تومان برای خودروهای ساخت داخلی دیگر تعجبی ندارد.
نگاهی به روند قیمت خودرو در بازار ایران طی سال جاری نشان میدهد که تصویری روشن از تأثیر شاخصهای اقتصاد کلان بر یک بازار مصرفی تخت نام خودرو وجود دارد و افزایش پیوسته قیمتها، فاصله میان کارخانه و بازار آزاد و نقش قیمت ارز نشان داده که قیمت خودرو در بازار آزاد نه تنها هم راستا با قیمت ارز است، بلکه در برخی زمانها میزان رشد آن از بازار آزاد ارز نیز پیشی گرفته و حتی از آمارهای تورمی و میزان تورم نهایی مصرف کننده بیشتر است.