ریشههای دینی و فلسفی
در متون کهنی مانند ریگودا و بعدها در تعالیم آیینهای جینی و بودایی، اصل «آهیمسا» (پرهیز از خشونت) نقش مهمی در گسترش گیاهخواری داشت. در آیین هندوئیسم و جینیسم، پرهیز از آسیب رساندن به موجودات زنده سبب شد بسیاری از مردم، بهویژه طبقات روحانی و بازرگان، رژیم غذایی گیاهی را برگزینند.
در دوران فرمانروایی آشوکا از امپراتوری مائوریا، حمایت از تعالیم بودایی موجب ترویج بیشتر پرهیز از کشتار حیوانات شد و این موضوع در فرهنگ غذایی نیز بازتاب یافت.
مواد اولیه رایج
اقلیم متنوع هند امکان کشت گسترده حبوبات، غلات و سبزیجات را فراهم میکرد. در هند باستان، مواد زیر بسیار رایج بودند:
-
عدس و انواع دال
-
نخود و لوبیا
-
برنج (بهویژه در مناطق شرقی و جنوبی)
-
گندم و جو (در مناطق شمالی)
-
سبزیجاتی مانند بادمجان، کدو و اسفناج
-
ادویههایی چون زردچوبه، زنجبیل، زیره و گشنیز
ادویهها نهتنها برای طعم، بلکه به دلیل خواص دارویی در نظام آیورودا استفاده میشدند.
شیوههای پخت
روشهای پخت شامل آبپز کردن (بهویژه برای دال)، بخارپز کردن، تفتدادن با روغن کنجد یا روغن حیوانی (گِهی)، و پخت روی سنگ داغ بود. غذاها اغلب ساده اما مغذی بودند و تعادل طعمها (شیرین، ترش، شور، تند و تلخ) اهمیت داشت.
نمونه دستور پخت باستانی: دال عدس ساده
این غذا نمونهای الهامگرفته از خوراکهای رایج هند باستان است که همچنان در آشپزی سنتی هند جایگاه دارد.
مواد لازم:
طرز تهیه:
-
عدس را بشویید و همراه با آب و زردچوبه روی حرارت ملایم بپزید تا نرم شود.
-
در ظرفی جداگانه، روغن کنجد را گرم کنید و زیره را کمی تفت دهید تا عطر آن آزاد شود.
-
زنجبیل را اضافه کنید و چند ثانیه تفت دهید.
-
مخلوط ادویه را به عدس پختهشده بیفزایید.
-
نمک را در پایان اضافه کرده و اجازه دهید چند دقیقه با هم بجوشند.
این غذا را میتوان با برنج ساده یا نان سنتی سرو کرد.
جمعبندی
آشپزی گیاهی در هند باستان تنها یک انتخاب غذایی نبود، بلکه بازتابی از جهانبینی معنوی و احترام به طبیعت بهشمار میرفت. ترکیب غلات، حبوبات و ادویههای متنوع نهتنها رژیمی سالم و پایدار ایجاد میکرد، بلکه پایهگذار سنتی شد که هنوز هم در آشپزی هند معاصر دیده میشود.