برخلاف بونسای که نیاز به مراقبتهای دقیق و طولانی دارد، کُکِداما روش سادهتری است: ریشه گیاهان از گلدان خارج میشوند، با خاک و خزه متراکم پوشیده میشوند و سپس با نخ محکم بسته میشوند، به طوری که میتوان آنها را آویزان کرد یا روی میز گذاشت.
نخستین بار این تکنیک را در روستاهای برفی ژاپن دیدم؛ خزهای سبز و پرطراوت، ریشه سرخسها را در خود جای داده بود و گویی زندگی در دل زمستان جریان داشت. کُکِداما نهتنها به زیبایی محیط میافزاید، بلکه راهی غیرآلاینده برای جایگزینی فومهای گلفروشی است. امروزه این تکنیک در خانهها و کافهها به سبک مدرن نیز دیده میشود، جایی که خزه سبز با شاخههای خشک یا گلهای کوچک ترکیب شده و به چشمآویزی ظریف تبدیل میشود.
ساختن کُکِداما در خانه به ابزار ساده و کمی صبر نیاز دارد. برای شروع، خاک گلدان بدون تورب را با کمپوست بونسای یا شن مخلوط کنید تا بافتی قابل شکل دادن ایجاد شود. گیاه مورد نظر را از گلدان خارج کرده، توپ کوچکی به اندازه نارگیل از مخلوط خاک دور ریشه بسازید و خزه را دور آن بپیچید. سپس با نخ آن را محکم ببندید و بخشی از نخ را برای آویزان کردن باقی بگذارید. گیاهان مقاوم مانند سرخسها یا پیازهای سبز برای شروع مناسباند.
کُکِداما میتواند در فضای داخلی یا خارجی خانه، حتی در فصلهای سرد و تاریک، حس تازگی و جادویی به محیط ببخشد. در جشنواره بهاری باغ «چلسی فیزیک گاردن» در لندن، کُکِداماها در میان گلها و گیاهان کوچک آویزان شده و منظرهای خیالانگیز و دلنشین ایجاد میکنند؛ نمایشی از زندگی و رشد که حتی در زمستان، روح طبیعت را به خانه شما میآورد.
این روش نه تنها به زیبایی خانه کمک میکند، بلکه فرصتی است برای نزدیکتر شدن به طبیعت، تمرین صبر و خلاقیت و تجربه هنر سنتی ژاپنی در زندگی روزمره. با کمی حوصله و تمرین، هر کسی میتواند این «توپهای خزه» را بسازد و به فضای خود جلوهای سبز و آرامشبخش بدهد.