در کلبه چوبی کوچک که بر روی پایههای فلزی بلند قرار دارد، وزوز زنبورها بلند، پرقدرت و اسرارآمیز است.
حسن کوتلواتا با لباس زنبورداری، اما دستان بدون دستکش، پفک دودکش زنبورخانهاش را فشار میدهد. دود کمرنگی در هوا میچرخد و با مهای که بر دامنههای پوشیده از جنگلهای متراکم کوههای کاچکار میلغزد، هماهنگ میشود.
هدف از دود، آرام کردن زنبورهاست؛ دود بوی فرومون هشدار زنبورها را پنهان میکند تا دیگر زنبورها به حالت دفاعی وارد نشوند.
وقتی کوتلواتا در کندوی گرد چوب لایم را باز میکند، وزوز زنبورها به اوج میرسد – اما زنبورها عصبانی نیستند، تنها عسل آنها «دیوانه» است.
ما اینجا هستیم تا Deli bal را برداشت کنیم – Bal به معنی «عسل» و Deli به معنی «دیوانه» یا «جنونآمیز» است. منطقه دریای سیاه ترکیه یکی از تنها دو نقطه جهان است که چنین عسلی تولید میشود.
کوتلواتا به CNN میگوید: «در جنگلهای بکر ما، رودودندرونهای بنفش در بهار شکوفه میدهند. زنبورها شهد این گلها را جمع میکنند و اینگونه عسل دیوانه به دست میآید.»
شهد این گلها حاوی تکسین طبیعی به نام گریانوکسین است. مقدار این ماده در عسل بسته به فصل و گلهای دیگری که زنبورها استفاده کردهاند متفاوت است. یک قاشق عسل میتواند حالتی آرامبخش و سبک ایجاد کند، اما یک شیشه کامل ممکن است به بیمارستان ختم شود.
قرنهاست که Deli bal به عنوان داروی سنتی مصرف میشود؛ یک قاشق کوچک آن روزانه برای کاهش فشار خون یا به عنوان محرک جنسی استفاده میشده است. امروز، این عسل نادر با قیمت بالایی فروخته میشود.
عسلی که ارتش را زمینگیر کرد
کوتلواتا با دقت شانههای عسل را از کندو بیرون میآورد، مایع غلیظ و شیرین به سطل میچکد.
رنگ Deli bal قرمز کهربایی تیره است و عطر آن تند و مشخص است. طعمش خاکی با یادداشتهای سبک از اصطبل حیوانات است. علامتهای مشخص گریانوکسین شامل تلخی گیاهی زیر شیرینی عسل و حرارت سوزان در پشت گلو است.
کوتلواتا میگوید: «نباید زیاد بخوریم. اگر مقدار زیادی مصرف کنیم، ممکن است تأثیر بگذارد. توهم ندارد؛ تنها باعث سرگیجه، کاهش فشار خون، کمی تب، حالت تهوع و دشواری در راه رفتن میشود.»
توصیه میشود بیش از یک قاشق چایخوری یا غذاخوری مصرف نشود. کوتلواتا میگوید: «بیش از حد هر چیزی مضر است و عسل هم از این قاعده مستثنا نیست.»
این عسل حتی ارتشها را زمینگیر کرده است. در قرن چهارم قبل از میلاد، ژنرال یونانی زنفون از سربازانی نوشت که در نزدیکی ترابزون بیش از حد از این عسل خوردند:
«هیچکدام نتوانستند بایستند؛ کسانی که کمی خورده بودند، مثل افراد مست بودند و کسانی که زیاد خورده بودند، دیوانه یا حتی در حال مرگ به نظر میرسیدند.»
فرار از خرسها
کوتلواتا از چوب کاج در دودکش استفاده میکند زیرا رزین آن «اثر آرامشبخش بیشتری روی زنبورها دارد». او میگوید: «همین برای امروز کافی است؛ زنبورها شروع به حمله میکنند. بیایید آرام پایین برویم.»
پس از رسیدن به زمین، نردبان دوباره به کلبه بالا میرود تا هیچ صعودی انجام نشود. دشمن این دژ کوچک، ارتش یونان نیست، بلکه خرسهای دیوانه عسل هستند.
فلز دور پایهها مانع از این میشود که خرسها با چنگال کندو را خراب کنند و ارتفاع حدود ۳ متری برای جلوگیری از پرتاب بچهخرسها به سوی عسل است.
کوتلواتا هنوز هم از خطرات آگاه است. حدود ۲۰ سال پیش، در یک حمله خرس، او زخمی شد و مجبور شد بیش از یک هفته در بخش مراقبتهای ویژه بستری شود.
او میگوید: «چه از خرسها بترسیم چه نه، باید این کار را انجام دهیم. ما هر روز با خرسها مواجه میشویم.»
روستای زنبورها
پس از پایین آمدن از کوه، به خانه خانواده کوتلواتا در نزدیکی روستای Yaylacılar میرویم؛ جایی که به آن «روستای زنبورها» میگویند. خانوادهای سه نسل در زمینه زنبورداری هستند.
همسرش امینه میگوید: «آنچه ما را متمایز میکند، طبیعت، ارتفاع و نبود سکونتگاههاست. اینها نقش بزرگی در کیفیت عسل دارند.»
Deli bal تنها یکی از عسلهای تولیدی خانواده است. پس از شکوفه رودودندرون بنفش، شکوفههای سفید شاهبلوط و سپس رودودندرون سفید میآیند.
در تابستان، اگر باران نبارد، زنبورها میتوانند یک کندو را در حدود ۲۰ روز پر کنند. کوتلواتا میگوید: «هرچه عسل مدت طولانیتری در کندو بماند، کیفیت آن بالاتر میرود. کیفیت با ارزش پرومیل سنجیده میشود؛ هرچه پرومیل بالاتر باشد، کیفیت بالاتر است.»
امینه اضافه میکند: «عسل شاهبلوط در همه جا یافت میشود، اما تفاوت آن در ارزش پرومیل است؛ میتواند ۶۰۰، ۷۰۰ یا ۸۰۰ باشد، در حالی که در جاهای دیگر ممکن است ۵۰۰ باشد.»
نویسنده: مورن اوهیر