به گزارش ستاره صبح آنلاین، بررسی دفترچه‌های انتخاب رشته کنکور سراسری و اطلاعیه‌های دانشگاه‌ها در مقاطع تحصیلی گوناگون نشان می‌دهد امسال بسیاری از دانشگاه‌های تهران اعم از دولتی، آزاد، غیرانتفاعی و … اعلام کرده‌اند هیچ تضمینی به دانشجویان خود به‌ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی و همچنین دانشجویان شبانه (نوبت دوم) برای ارائه خوابگاه نمی‌دهند و این موضوع براساس مقطع، نوع دوره تحصیلی، بومی یا غیربومی بودن و ظرفیت اسکان هر دانشگاه تعیین می‌شود. در چنین شرایطی، تعداد زیادی از دانشجویان غیربومی بدون خوابگاه می‌مانند و با توجه به هزینه بسیار بالای اجاره منزل در پایتخت، ناچارند به خوابگاه‌های خودگردان پناه ببرند.
اغلب خوابگاه‌های خودگردان بخش خصوصی در تهران، دانشجویی – کارمندی هستند؛ محیط‌هایی که شباهت کمی به خوابگاه‌های وابسته به دانشگاه‌ها دارند و در کنار دانشجویان، معمولاً افرادی هم هستند که برای کار کردن در مشاغل مختلف به پایتخت آمده‌اند. همچنین در حالی که خوابگاه‌های دانشجویی عادی بابت هر ترم از دانشجویان هزینه می‌گیرند، خوابگاه‌های خودگردان هزینه اقامت را به‌صورت ماهانه از متقاضیان خود دریافت می‌کنند و علاوه بر آن، بعضاً تا ۵ میلیون تومان بابت ودیعه از افراد می‌گیرند.
هزینه ۱۰ تا ۲۰ برابری اقامت در پانسیون‌ها نسبت به خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی
هزینه خوابگاه‌های خودگردان خصوصی بسیار بیشتر از خوابگاه‌های دانشجویی متعلق به دانشگاه‌هاست. به‌طور مثال، هزینه اقامت در اتاق‌های سه یا چهارتخته در خوابگاه‌های خودگردان مرکز شهر تهران ماهانه بین ۴ تا ۷.۷ میلیون تومان است، براساس نرخ‌های مصوب صندوق رفاه دانشجویان برای سال تحصیلی ۱۴۰۵ – ۱۴۰۶، هزینه اتاق‌های مشابه در خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی به ازای هر ترم یعنی چهار ماه و نیم معادل ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون تومان است و دانشگاه آزاد نیز این رقم را بین ۴.۲ تا ۵.۲ میلیون تومان اعلام کرده است. درباره اتاق‌های پنج یا شش‌تخته نیز هزینه اقامت در خوابگاه‌های خودگردان مرکز شهر ماهانه بین ۳.۸ تا ۶.۷ میلیون تومان اعلام می‌شود، در حالی که نرخ مصوب خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی برای این‌گونه اتاق‌ها بین ۱.۳ تا ۱.۶ میلیون تومان است و دانشگاه آزاد بین ۵.۲ تا ۶ میلیون تومان اعلام کرده است.
با یک محاسبه سرانگشتی می‌توان برآورد کرد که در اتاق‌های دارای ظرفیت مشابه، هزینه اقامت در خوابگاه‌های خودگردان خصوصی حتی در مرکز شهر تهران بین ۱۰ تا ۲۰ برابر هزینه خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی و بین ۴ تا ۸ برابر هزینه خوابگاه‌های دانشگاه آزاد است. طبیعتاً هرچه پانسیون به شمال شهر نزدیکتر باشد، این فاصله بیشتر هم می‌شود. این یعنی دانشجویی که برای ادامه تحصیل راهی تهران می‌شود و به هر دلیلی در دانشگاه خود خوابگاه پیدا نمی‌کند، ناچار است یا هزینه‌های بالای اجاره منزل و البته ریسک‌های زیاد پیدا کردن هم‌خانه و زندگی در خانه دانشجویی را بپذیرد، یا به خوابگاه‌های خودگردان خصوصی پناه ببرد که هرچقدر هم گران باشند، بازهم در برابر هزینه‌های سرسام‌آور اجاره خانه در پایتخت، تا حدی به‌صرفه محسوب می‌شود.
مسئله فقط پیدا کردن یک تخت خالی نیست
در بازار خوابگاه‌های خودگردان، دو عامل اصلی در تعیین هزینه اقامت مؤثر است؛ یکی موقعیت جغرافیایی خوابگاه و دوم تعداد تخت‌های اتاقی که متقاضی آن را انتخاب می‌کند. امکانات هر اتاق، میزان حریم خصوصی و شرایط پذیرش نیز از دیگر مواردی است که در قیمت خوابگاه‌های خودگردان نقش دارد. اما برای دانشجویی که درآمد ثابتی ندارد و از شهری دیگر برای تحصیل به پایتخت آمده است، حتی ارزان‌ترین گزینه‌ها یعنی ماهانه حدود ۴ میلیون تومان نیز رقم سنگینی محسوب می‌شود.
مسئله فقط پیدا کردن یک تخت خالی نیست؛ فرایند پیدا کردن محل اقامت متناسب با توان مالی و موقعیت دانشگاه دشوار است. اینجا موضوع فقط پیدا کردن یک تخت خالی برای اقامت نیست، بلکه دانشجوی متقاضی خوابگاه خودگردان باید میان قیمت، حریم شخصی، امنیت، امکانات خوابگاه و دسترسی شهری آن، تعادل برقرار کند و همین مسئله، انتخاب خوابگاه‌های خودگردان سطح شهر را برای دانشجویان دشوار می‌کند.
البته این روز‌ها همه پانسیون‌ها در فضای مجازی آگهی می‌گذارند و متقاضیان به‌راحتی می‌توانند با مشاهده آگهی‌ها، شرایط خوابگاه‌ها را با یکدیگر مقایسه کنند، اما اطلاعات درج‌شده در آگهی‌ها لزوماً با شرایط واقعی خوابگاه‌ها مطابقت ندارد و به همین دلیل، دانشجو حتماً باید از چند خوابگاه بازدید کند تا بتواند گزینه مناسب را پیدا کند.
هزینه اقامت در خوابگاه‌های خودگردان؛ از شمال تا جنوب تهران
بررسی قیمت‌ها و شرایط تعدادی از خوابگاه‌های خودگردان خصوصی در مناطق مختلف تهران نشان می‌دهد که فاصله هزینه اقامت در اتاق‌های یک‌تخته و چندتخته قابل توجه است. به طور کلی، هرچه ظرفیت اتاق‌ها افزایش پیدا می‌کند، هزینه اقامت هر نفر کاهش می‌یابد؛ هرچند امکانات و البته موقعیت جغرافیایی نیز در تعیین نرخ‌ها مؤثر است؛ به نحوی که مشابه بازار مسکن، هزینه اقامت در پانسیون‌ها عموماً از جنوب به شمال پایتخت افزایش پیدا می‌کند.
در نمونه‌های بررسی‌شده در این گزارش، در شمال تهران هزینه اقامت در اتاق‌های یک‌تخته به ۲۳ تا ۲۶ میلیون تومان و اتاق‌های دوتخته به ۱۶ تا ۱۸ میلیون تومان در ماه می‌رسد. در اتاق‌های سه‌تخته یا چهارتخته نیز هزینه اقامت در این محدوده بین ۱۵ تا ۱۷.۵ میلیون تومان در ماه است. برای اقامت در اتاق‌های پنج‌تخته یا شش‌تخته در شمال تهران نیز باید دست‌کم ماهی ۱۳.۵ میلیون تومان پرداخت کرد.
در شمال شرق تهران نیز قیمت اتاق یک‌تخته بین ۲۰.۳ تا ۲۳ میلیون تومان و اتاق دوتخته بین ۱۳.۷ تا ۱۵.۸ میلیون تومان در ماه متغیر است. نرخ اتاق‌های سه‌تخته یا چهارتخته نیز ماهانه بین ۱۰.۹ تا ۱۳.۸ میلیون است. اقامت در اتاق‌های پنج‌تخته یا شش‌تخته هم در این محدوه بین ۹.۹ تا ۱۱.۵ میلیون تومان در ماه هزینه می‌برد. همچنین در یک نمونه خوابگاه دخترانه بررسی‌شده در این محدوده، هزینه اقامت در اتاق هفت‌تخته با بیشتر نیز ۸.۱ میلیون تومان در ماه اعلام شده است.
در شمال غرب تهران نیز اجاره ماهانه اتاق یک‌تخته به ۱۷.۸ میلیون تومان و دوتخته به ۱۶ میلیون تومان می‌رسد. نرخ اتاق‌های سه‌تخته یا چهارتخته نیز بین ۱۲.۹ تا ۱۳.۵ میلیون تومان است. همچنین در نمونه‌های بررسی‌شده، هزینه اتاق‌های پنج‌تخته یا شش‌تخته بین ۹ تا ۱۱.۹ میلیون تومان است. در غرب تهران نیز هزینه اتاق یک‌تخته بین ۱۲ تا ۱۸ میلیون تومان و اتاق دوتخته بین ۱۰ تا ۱۲ میلیون تومان متغیر است. اجاره اتاق‌های سه‌تخته یا چهارتخته نیز بین ۶.۴ تا ۹ میلیون تومان و اتاق‌های پنج‌تخته یا شش‌تخته هم بین ۶ تا ۷ میلیون تومان قرار دارد.
در مرکز تهران، دامنه قیمت‌ها گسترده‌تر است؛ به نحوی که اجاره اتاق یک‌تخته بین ۱۲ تا ۲۰ میلیون تومان و دوتخته بین ۱۰ تا ۱۴ میلیون تومان در ماه است. هزینه اتاق‌های سه‌تخته و چهارتخته نیز از ۴.۴ تا ۱۲ میلیون تومان و اتاق‌های پنج‌تخته یا شش‌تخته بین ۴.۳ تا ۱۰ میلیون تومان متغیر است. نرخ اتاق‌های هفت‌تخته یا بیشتر هم در بازه ۳.۸ تا ۹ میلیون تومان قرار دارد. این اختلاف قیمت در یک محدوده جغرافیایی، نشان می‌دهد که علاوه بر موقعیت مکانی، تفاوت سطح خدمات و امکانات هر مجموعه نیز در تعیین هزینه اقامت نقش دارد.
در شرق تهران، قیمت اتاق یک‌تخته در نمونه دخترانه بررسی‌شده ۸ میلیون تومان و اتاق دوتخته ۶ میلیون تومان در ماه است. هزینه اقامت در اتاق چهارتخته این خوابگاه دخترانه نیز ۵.۲ میلیون تومان در ماه اعلام شده و نرخ اتاق‌های شش‌تخته ۴.۸ میلیون تومان و هزینه اتاق‌های هشت‌تخته ۴.۴ میلیون تومان تعیین شده است. در خوابگاه پسرانه بررسی‌شده در این محدوده، اما اجاره اتاق دوتخته ۱۰ میلیون، چهارتخته ۸ میلیون و شش‌تخته ۶ میلیون تومان اعلام شده است.
در جنوب تهران اساساً تعداد خوابگاه‌های خودگردان خصوصی کمتر است، اما در یک نمونه خوابگاه پسرانه بررسی‌شده در جنوب غرب تهران، هزینه اقامت در اتاق یک‌تخته ۱۴ میلیون تومان و اتاق‌های دوتخته، چهارتخته و شش‌تخته به ترتیب ۸.۵، ۷.۲ میلیون و ۶ میلیون تومان در ماه است.
در مجموع، نرخ‌های بررسی‌شده از آگهی‌ها و تماس تلفنی با متصدیان تعدادی از خوابگاه‌های خودگردان خصوصی شهر تهران نشان می‌دهد که نرخ ماهانه اقامت در این مراکز، بسته به موقعیت جغرافیایی، امکانات خوابگاه و همچنین میزان ظرفیت هر اتاق، از ۳.۸ تا ۲۶ میلیون تومان متغیر است. نکته قابل توجه این که برخی از نمونه‌های بررسی‌شده بدون ودیعه بودند، اما برخی دیگر ودیعه ۵۰۰ هزار تا ۵ میلیون تومانی طلب می‌کردند. به‌طور معمول، نرخ ودیعه نیز مانند هزینه اقامت از جنوب به شمال تهران افزایش می‌یابد.
خوابگاه‌های دخترانه و پسرانه؛ تفاوت در مقررات و امکانات
قیمت خوابگاه‌های خودگردان خصوصی پسرانه و دخترانه تفاوت معناداری با یکدیگر ندارند؛ یعنی در یک محدوده جغرافیایی مشخص، بسته به شرایط ممکن است هزینه اقامت در خوابگاه دخترانه بیشتر باشد یا پسرانه.
مهمترین تفاوت بین خوابگاه‌های دخترانه و پسرانه در مقررات آنهاست؛ به نحوی که در خوابگاه‌های دخترانه، ساعت مشخص ورود و خروج، حضور شبانه‌روزی سرپرست، دوربین مداربسته و محدودیت یا حتی ممنوعیت پذیرش مهمان اعلام شده است. در بعضی مراکز پسرانه نیز کارت دانشجویی یا معرفی‌نامه شغلی، محدودیت ساعت رفت‌وآمد و ضوابط خاص پذیرش وجود دارد. البته این شرایط در همه خوابگاه‌ها یکسان نیست. با این حال، در هر دو گروه از خوابگاه‌ها، ممنوعیت استعمال دخانیات در فضای سربسته و مصرف مواد مخدر، دارو‌های روان‌گردان و مشروبات الکلی از جمله مقررات اعلام‌شده است. البته وجود این مقررات لزوماً به معنای رعایت کامل آنها نیست.
امکانات خوابگاه‌ها از کمد و یخچال اختصاصی، تشک، پتو و ملزومات خواب تا سالن مطالعه، اتاق تلویزیون، آشپزخانه، لباس‌شویی و اینترنت متفاوت است. کیفیت نور طبیعی، تهویه، نظافت، دسترسی به حمام و سرویس بهداشتی و فضای شخصی نیز در کیفیت اقامت نقش دارد. در مناطق شمالی تهران، برخی مراکز اتاق‌های کم‌ظرفیت با امکاناتی مانند یخچال و کمد اختصاصی، سالن مطالعه، لباس‌شویی، حیاط و فضای سبز عرضه می‌کنند. دوربین مداربسته، حضور سرپرست شبانه‌روزی و کنترل ورود با اثر انگشت و نیز از دیگری ویژگی‌های برخی از این مراکز است. برخی پانسیون‌های واقع‌شده در شمال تهران، در ساختمان‌های مسکونی یا حتی ویلایی فعالیت می‌کنند.
در مرکز تهران، امکاناتی مانند اینترنت رایگان، کمد قفل‌دار، لباس‌شویی، سالن مطالعه و نظافت روزانه در برخی مجموعه‌ها عرضه می‌شود. در غرب و شرق تهران نیز امکاناتی مانند نظافت روزانه، اینترنت، لباس‌شویی، آشپزخانه مجهز و یخچال در بعضی مجموعه‌ها ارائه می‌شود.
البته اینها همه مواردی است که یا در آگهی‌ها اعلام شده یا از زبان متصدیان خوابگاه‌ها شنیده می‌شود، اما گزارش‌های میدانی درباره برخی خوابگاه‌های خودگردان تهران، از اتاق‌های کم‌نور یا بدون پنجره، تراکم بالا، تهویه نامناسب، کمبود سرویس بهداشتی و خرابی مقطعی تجهیزات گرمایشی و سرمایشی حکایت دارند.
زندگی در خوابگاه خصوصی؛ از حریم شخصی تا دغدغه امنیت
قیمت پایین‌تر اتاق‌های پرظرفیت معمولاً به معنای فضای شخصی کمتر و استفاده مشترک از امکاناتی نظیر حمام و سرویس بهداشتی است. تعداد ساکنان، کیفیت چیدمان اتاق و دسترسی یا عدم دسترسی به فضا‌های مطالعه و استراحت می‌تواند تجربه زندگی روزمره را تغییر دهد. همچنین اگرچه وجود امکاناتی مثل ماشین لباس‌شویی یا اتو می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که این امکانات به تعداد همه ساکنان اتاق‌ها کافی است یا خیر.
در این میان، دغدغه امنیت شامل نگرانی از به سرقت رفتن اشیای شخصی و امنیت عمومی خوابگاه و کوچه و محله برای عموم دانشجویان و خانواده‌های آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. بیشتر خوابگاه‌های خودگردان خصوصی کمد قفل‌دار به متقاضیان ارائه می‌کنند، اما حتی خوابگاه‌هایی که چنین خدمتی نمی‌دهند، هیچ مسئولیتی هم در برابر وسایل شخصی افراد نمی‌پذیرند.
امنیت عمومی نیز از ملاحظات مهم، به‌ویژه برای دخترانی است که ناچارند دور از خانواده زندگی کنند. حضور سرپرست در تمام ساعات شبانه‌روز، دوربین مداربسته در فضا‌های عمومی، کنترل ورود و خروج و محدودیت در پذیرش مهمان، از جمله مواردی است که پانسیون‌های دخترانه برای حفظ امنیت ساکنان خود رعایت می‌کنند. البته درج این خدمات در آگهی یا بیان آن از زبان متصدی خوابگاه، به‌تنهایی تضمین‌کننده امنیت نیست و باید مشخص شود که نظارت چگونه انجام می‌شود، چه افرادی امکان ورود به ساختمان را دارند و در صورت بروز مشکل، چه سازوکاری برای رسیدگی وجود دارد.
محدودیت شرایط پذیرش هم بخشی از مواردی است که بیشتر خوابگاه‌های خودگردان برای حفظ امنیت عمومی مراکز خود رعایت می‌کنند. این‌گونه پانسیون‌ها ارائه معرفی‌نامه از دانشگاه یا محل کار و محدودیت سنی و حتی شغلی را الزامی می‌دانند.
با همه این حرف‌ها، تا وقتی یک نفر مدتی در یک خوابگاه زندگی نکند، در نهایت نمی‌تواند نسبت به کیفیت آن پانسیون و البته امنیت محله، خوابگاه و هم‌اتاقی‌های خود اطمینان حاصل کند.
منبع: آوش