به گزارش ستاره صبح آنلاین از انتخاب، اکسیوس نوشت: محرک حملات ترامپ به ایران، سرنگونی یک بالگرد آمریکایی بود، اما در پشت پرده، ترامپ در طول تقریباً دو هفته انتظار برای پاسخ ایران به آخرین پیشنهادش که هنوز هم نرسیده بود، بهشدت کلافه و عصبانی شده بود.
چرا مهم است: یک مقام ارشد آمریکایی به اکسیوس گفت که حملات شامگاه سهشنبه با هدف بازگرداندن بخشی از اهرم فشار طراحی شد، اما چنان حسابشده بود که کسی کشته نشود و احتمال توافق از بین نرود.
همزمان، میانجیهای قطری در حال برگزاری گفتوگوهایی در تهران بودند به این امید که مذاکرات را به مسیر خود بازگردانند و شکافهای باقیمانده را ببندند.
همانطور که قطریها و ایرانیها روز چهارشنبه دیدار میکردند، ترامپ تهدیدهای جدیدی مطرح کرد: «امروز دوباره محکم به آنها خواهیم زد، اگر متوجه نشدهاید، چون تلویزیونتان را روشن نمیکنید، و خواهیم دید که توافق چه میشود.»
ترامپ گفت ایران در مذاکرات «ما را احمق فرض کرده» و «سربهسر مان گذاشته است». رئیسجمهور ایران در مقابل گفت تهدیدهای ترامپ نه قدرت، که «یأس و ناامیدی» را نشان میدهد.
وضعیت فعلی: فرستادگان ترامپ و میانجیهای منطقهای هنوز در تلاش برای سرهم کردن یک توافق هستند، اما آخرین اظهارات رئیسجمهور ممکن است نشان دهد که صبر او به سر آمده است.
ترامپ پس از سقوط بالگرد حمله میکند
آمریکا هنوز مشخص نکرده بود که آیا ایران عمداً بالگرد را سرنگون کرده یا نه، وقتی ترامپ تصمیم به دستور یک پاسخ نظامی (کینتیک) گرفت.
دو مقام ارشد کاخ سفید به اکسیوس گفتند که حتی اگر برخورد بین بالگرد آپاچی آمریکایی و یک پهپاد ایرانی تصادفی بوده، آمریکا باید پاسخ میداد تا نشان دهد اقدامات ایران در تنگه هرمز را نمیپذیرد.
یکی از مقامات گفت: «اگر پاسخ نمیدادیم، باعث میشد ضعیف به نظر برسیم و همچنین موقعیت ما را در مذاکرات با ایران تحت تأثیر منفی قرار میداد.»
اما هر دو مقام روشن کردند که آمریکا حملات خود را «متناسب و جراحیگونه» میبیند. آنها سامانههای رادار و کنترل پهپادها را هدف گرفتند در حالی که از تلفات انسانی ایران اجتناب کردند.
چند ساعت قبل از حملات آمریکا، کاخ سفید یک بار دیگر تلاش کرد پاسخ روشنی از ایرانیها درباره آخرین پیشنهاد ترامپ بگیرد، اما موفق نشد.
یک مقام آمریکایی گفت کاخ سفید به ایرانیها روشن کرد که «زمان در حال اتمام است».
ایرانیها گفتند هنوز پاسخی ندارند و هشدار دادند که به هر حمله آمریکایی پاسخ خواهند داد. ایران در نهایت پاسخ داد، اما به شکلی محدود.
حدود ساعت ۵ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا روز سهشنبه، وقتی جنگندههای آمریکایی در مسیر بودند، کاخ سفید پیامهایی به ایرانیها فرستاد که فقط تأسیسات نظامی را هدف قرار خواهند داد.
یک مقام آمریکایی گفت: «ما به ایرانیها گفتیم اگر خلبانان کشته میشدند، امروز در شرایط کاملاً متفاوتی بودیم.»
تهران ترامپ را منتظر نگه میدارد
ترامپ احتمالاً اواخر ماه گذشته میتوانست یک توافق اولیه با ایران به دست آورد، اگر شرایطی را که فرستادگانش مذاکره کرده بودند میپذیرفت.
در عوض، او پس از جلسهاتاق وضعیت در ۲۹ مه تصمیم گرفت درخواست دو اصلاحیه در پیشنویس تفاهمنامه برای پایان دادن به جنگ و باز کردن تنگه هرمز را به ایرانیها ارسال کند.
درخواستهای ترامپ این بود که ایران ظرف ۶۰ روز با کاهش غنای اورانیوم غنیشده خود موافقت کند و متعهد شود هیچ کشتی که از تنگه عبور میکند را جریمه یا توقیف نکند.
در مقابل، ترامپ آماده بود موافقت کند که کاهش غنا در خاک ایران، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام شود — که امتیاز قابل توجهی محسوب میشود، با توجه به اینکه قبلاً اصرار داشت اورانیوم به خارج از کشور منتقل شود.
به گفته یک منبع منطقهای درگیر در میانجیگری و یک مقام آمریکایی، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به میانجیها و آمریکا گفت برای گرفتن پاسخ به چهار یا پنج روز زمان نیاز دارد.
این زمان به یک بازی انتظار دیپلماتیک تقریباً دو هفتهای تبدیل شد، که در طی آن ترامپ به دلیل پوشش منفی و حتی تمسخرآمیز رسانهها درباره وعدههای برآوردهنشدهاش برای توافق، و همچنین انتقادهای تندروهایی که میگفتند در قبال ایران نرم شده، بهشدت کلافه میشد.
بدتر از آن، ایرانیها در ملأعام و در خلوت میگفتند انتظار دارند برخی از داراییهای مسدودشده خود را پیشپرداخت دریافت کنند، با وجود اصرار ترامپ که این کار فقط پس از انجام برخی تعهدات صورت میگیرد.
مقام آمریکایی گفت ترامپ از این اظهارات کلافه شده و موضعش تغییر نکرده، اما اشاره کرد که ایرانیها با شروع به انجام خواستههای هستهای ترامپ میتوانند میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده را آزاد کنند.
شعلهور شدن تنش ایران و اسرائیل مانع ایجاد میکند
منابع گفتند مذاکرهکنندگان آمریکایی و میانجیهای منطقهای طی ۱۲ روز گذشته چندین بار به ایرانیها هشدار دادند که باید قبل از آنکه «اخلالگران» ظهور کرده و مذاکرات را تضعیف کنند، یا یک حادثه تاکتیکی منجر به شعلهور شدن تنش شود، با پاسخ بازگردند.
شنبه گذشته، عراقچی به میانجیهای منطقهای گفت پاسخ ایران را برای تأیید به رهبر معظم انقلاب، مجتبی خامنهای (اشتباه رایج در رسانههای خارجی؛ نام صحیح سید علی خامنهای است) فرستاده و امیدوار است تا یکشنبه آن را به کاخ سفید برساند.
یک روز بعد، اسرائیل به بیروت حمله کرد، ایران به اسرائیل حمله موشکی انجام داد و اسرائیل با حملاتی به تهران تلافی کرد.
یک منبع منطقهای درگیر در مذاکرات گفت: «ما به ایرانیها گفتیم با حمله به اسرائیل اشتباه بزرگی کردند، زیرا فرصت طلایی به نتانیاهو دادند تا مذاکرات را خراب کند.»
دو منبع منطقهای ادعا کردند آمریکا و ایران قبل از تشدید تنش بین اسرائیل و ایران به توافق نزدیک شده بودند، اما پس از آن، به نظر میرسید ایرانیها محتاط شدهاند که با توافق کردن، تسلیم حملات اسرائیل به نظر نرسند.
یک مقام اسرائیلی ادعا کرد رفتار ایران نشاندهنده این باور خامنهای و فرماندهان ارشدش است که دست بالا را دارند.
سپس حادثه بالگرد رخ داد و تهدیدهای تازه ترامپ.
با وجود تیراندازی، مذاکرات ادامه دارد
به گفته یک منبع منطقهای، مقامات ایرانی و آمریکایی طی دو روز گذشته به طور موازی با میانجیهای قطری در دوحه گفتوگو کردهاند.
قطریها سعی کردند یک دیدار سهجانبه ترتیب دهند تا مستقیماً درباره شکافهای باقیمانده مذاکره کنند، اما ایرانیها نپذیرفتند.
آنچه باید پیگیری کرد: میانجیهای قطری روز چهارشنبه به تهران سفر کردند تا با عراقچی و سایر مقامات ایرانی دیدار کرده و تلاش کنند مذاکرات را دوباره به جریان بیندازند.
دو مقام آمریکایی گفتند امیدوارند حملات روز سهشنبه به حرکت ایرانیها و پاسخ دادن به پیشنهاد ترامپ کمک کند، و اینکه تهدیدهای ترامپ بخشی از همین تلاش است.
یک مقام آمریکایی گفت: «توافق هنوز روی میز است، اما رئیسجمهور آماده است اگر ایرانیها به تأخیر و سنگاندازی ادامه دهند، هزینه آن را به آنها تحمیل کند.»