این اثر پژوهشی با نگاهی جامع به تاریخ ظهور ادیان و آیینهای ایران، اسطورهها، باورهای معنوی و فرهنگ عامه را در قالب یک نظام فکری پیوسته بررسی میکند.
در این کتاب، اساطیر و آیینهای ایران باستان بر اساس خط زمانی شکلگیری ادیان تحلیل شدهاند و هر آیین بهصورت مستقل مورد مطالعه قرار گرفته تا امکان پژوهش دقیقتر در حوزههایی چون اساطیر ایلامی، زرتشتی، مانوی، میترایی، زروانی، مزدکی و اساطیر شاهنامه فراهم شود. در کنار این بخش، باورهای عامه از جمله آیینهای شادی و سوگ، قصهها، جانوران، گیاهان و اشیای آیینی در مناطق مختلف ایران نیز گردآوری شده است.
«فرهنگ هزارههای اساطیر ایران» از معدود آثاری است که اسطوره، افسانه و باور عامه ایرانی را نه جدا از هم؛ بلکه بهعنوان جریانی زنده و پیوسته در فرهنگ ایرانی روایت میکند و تصویری روشن از تداوم اسطورهها در زندگی روزمره ایرانیان ارائه میدهد.
«فرهنگ هزارههای اساطیر ایران و افسانهها و باورهای عامه ایران» خواننده را با جهانی روبهرو میکند که در آن مرز میان روایت کهن و تجربه زیسته فرو میریزد. هر مدخل، تنها شرح یک نام یا افسانه نیست، بلکه ردّی از شیوه اندیشیدن، ترسیدن، امید بستن و معنا ساختن ایرانیان در طول قرنهاست. این کتاب نشان میدهد چگونه اسطورهها در زبان، آیینها و باورهای روزمره ادامه یافتهاند و هنوز نفس میکشند. اثری برای آنها که میخواهند فرهنگ ایرانی را نه بهعنوان گذشتهای منجمد؛ بلکه بهعنوان جریانی زنده و پیوسته بشناسند؛ جریانی که از هزارهها عبور کرده و به امروز رسیده است.
سودابه فضایلی پژوهشگر، مترجم و نویسنده شناختهشده اسطوره، ادیان و فرهنگ ایران است. او سالها در زمینه اسطورهشناسی تطبیقی، آیینهای کهن و باورهای مردمی پژوهش کرده و آثار متعددی در معرفی و تحلیل میراث اسطورهای ایران منتشر کرده است. رویکرد میانرشتهای و توجه همزمان به متون کهن و فرهنگ عامه از ویژگیهای اصلی کار پژوهشی او بهشمار میرود.
فهرست کلی مطالب «فرهنگ هزارههای اساطیر ایران و افسانهها و باورهای عامه ایران» به شرح زیر است:
جلد اول:
پیشگفتار
الفبای مصوت و صامت لاتینی و معادل فارسی آنها
از دفتر اول: اساطیر و آیینهای ایرانی:
بخش یکم: اساطیر ایلامی
بخش دوم: اساطیر اوستایی و زرتشتی
جلد دوم:
از دفتر اول: اساطیر و آیینهای ایرانی:
بخش سوم: اساطیر مانوی
بخش چهارم: اساطیر شاهنامه
جلد سوم:
از دفتر اول: اساطیر و آیینهای ایرانی:
بخش پنجم: اساطیر میترایی
بخش ششم: اساطیر زروانی
بخش هفتم: اساطیر مزدکی
دفتر دوم:
فرهنگ افسانهها و باورهای عامه ایران
مراسم رونمایی از این کتاب با حضور جمعی از بزرگان ادبیات فارسی و با همکاری مجله فرهنگی و هنری بخارا روز یکشنبه ۲۸ دیماه برگزار خواهد شد.