2022/01/28
۱۴۰۰ جمعه ۸ بهمن
راهکار غلبه بر بحران کم آبی، شیرین سازی آب دریاست/ دکتر همدانلو-دکترای مدیریت

راهکار غلبه بر بحران کم آبی، شیرین سازی آب دریاست/ دکتر همدانلو-دکترای مدیریت

ستاره صبح آنلاین-شعار خودکفایی در دهه‌های گذشته به ویژه در تولیدات از سوی مسئولین نظام مطرح شد. مسئولان خودکفایی در زمینه برخی محصولات کشاورزی را از افتخارات نظام می‌دانستند. غافل از اینکه آنچه در توسعه اقتصادی مطرح است، «خوداتکایی» است نه «خودکفایی» به هر حال عملیاتی سازی این شعار با برداشت‌های مجاز و غیرمجاز از آب‌های سطحی و زیرسطحی و توسعه زمین‌های کشاورزی برای محصولات آب بر زیاد باراندمان پایین باعث نابودی منابع آب و فرونشست دشت‌های کشور را رقم زد. حاصل این بی‌تدبیری‌ها، اکنون بی‌آبی و بیکاری و مهاجرت‌های ناخواسته، ناامنی، سرقت، گرانی، کاهش قدرت درآمدزایی و خرید مردم بوده است. خودکفایی ما را به‌روزی رسانده که برای تهیه مرغ و تخم‌مرغ هم به خارج محتاجیم سیاست‌های ناکارآمد و نارسا در مدیریت منابع آبی و مدیریت کشاورزی، کشور را با بحران بزرگ آب روبرو ساخته است. برای دستیابی به توسعه پایدار الزاماً باید همه جنبه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و زیست‌محیطی مدنظر قرار می‌گرفت که چنین نبوده است. بیش از یک دهه از هشدارهای ناسا و مواجه هواشناسی جهانی در رابطه با خطر کم آبی، تغییر اقلیم، خشک‌سالی و افزایش دمای زمین می‌گذرد.
در پیش‌بینی کم آبی 44 کشور بیش‌ترین درگیری رادارند که ایران در ردیف چهارم قرارگرفته است. اما کمترین توجهی و دوراندیشی از مسئولان حوزه آب و کشاورزی جدی گرفته نشد. متأسفانه اکنون یک روز خوزستان، یک روز اصفهان، روزی دیگر یزد، کرمان و روزهای دیگر مناطقی دیگر در تنش‌های آبی و اجتماعی قرارگرفته و خواهند گرفت. اخیراً برای جبران سو مدیریت درگذشته خرید آب از خارج به ویژه از تاجیکستان مطرح‌شده است که شاید از سر ناچاری بخشی از مشکل کم آبی را حل کند ولی آثار سیاسی این اقدام بر اقدام اقتصادی مقدم است. نکته مهم اینکه شریان حیاتی کشور یعنی آب را در مناسبات ناپایدار بین‌المللی به دیگری سپردن راه‌حل مناسبی برای تأمین آب نخواهد بود چراکه تحت فشارهای بین‌المللی ممکن است تأمین آب دچار وقفه شود وزندگی مردم به خطر افتد. باید دانست که آب تنها عنصر حیاتی بشر، جایگزینی ندارد. کمبود گاز و برق را می‌شود با حداقل‌ها جبران کرد ولی آب از چنین وضعیتی برخوردار نیست. راه نجات کم آبی گزینه مناسب و مقدور مثل سایر کشورهای حوزه خلیج‌فارس شیرین سازی آب از حوزه خلیج‌فارس و دریای عمان و انتقال به پهنه کشور است. اگرچه آب شیرین سازی ها و انتقال از دریا در مقایسه با آب یارانه دار مصرفی فعلی گران‌تر خواهد بود و به منابع مالی بیشتری نیاز دارد؛ ولی چاره‌ای نیست و لازم است با مدیریت و جلوگیری از هدر رفت آب و اصلاح الگوی کشت با محوریت مدیریت آب و در چهارچوب آمایش سرزمین که تولید باید در کجا باشد مدنظر قرار گیرد تا از کویری شدن مناطق کشور و مهاجرت‌های ناخواسته که خود دشواری‌های خاص خود را دارد جلوگیری شود. همچنین می‌توان از ارتباط منطقی حفظ منافع ملی و رابطه با سایر کشورهای صنعتی برای تأمین تجهیزات آب‌شیرین‌کن‌ها استفاده کرد. این راهکار تنها گزینه نجات‌بخش کشور از کم آبی است که خود دشوار است و نیاز به سرمایه‌گذاری و فناوری روز دنیا دارد. اگر همچون انتقال آب از سد دوستی که در مرز مشترک ایران و ترکمنستان است که بخشی از آب شرب و بهداشتی مشهد را تأمین می‌کند، آب از خلیج‌فارس و دریای عمان با هزینه پایین‌تر تأمین می‌شد، کشور دارای آب پایدار می‌شد و مردم کم آبی را تحمل نمی‌کردند. نگاه به میزان شیرین سازی ها در حاشیه خلیج‌فارس و سهم اندک ایران در مقابل بیش از 17 میلیون مترمکعب آب شیرین شده در روز توسط شرکت‌ها در حاشیه خلیج‌فارس ناتوانی و ناکارآمدی متولیان حوزه آب و کشاورزی را نشان می‌دهد. نویسنده بارها شاهد بوده که با اندک ‌ترسالی و بارش‌های فصلی موضوع تأمین آب پایدار فراموش می‌شود. غافل از اینکه با فرونشست‌های 20 الی 30 سانتی‌متری زمین در تهران و سایر شهرهای بزرگ ازجمله مشهد، اصفهان و بهره‌گیری بیش از حد از آب‌های زیرسطحی، مخازن زیرزمینی آب کوچک و کوچک‌تر شده و می‌شود. همچنین با کاهش ظرفیت‌ها به خاطر فرونشست‌ها فاجعه‌ای برای آیندگان ایجاد می‌شود. تنها راه نجات از بحران کم آبی اجرای طرح آب شیرین از دریای عمان و خلیج‌فارس است.
 

 

لینک کوتاه: https://setaresobhonline.ir/content/347257/

 

دیدگاه‌ها

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.