شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی با اشاره به تحولات اخیر در روابط ایران و آمریکا نوشت که شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از دور تازه درگیری را وارد مرحله جدیدی کرده است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز یکشنبه در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان اعلام کرد در صورت پیشرفت مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران و بازگشایی تنگه هرمز، احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا «بسیار بعید» خواهد بود. او همچنین در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس گفت که به دنبال تشدید جنگ نیست.
سی‌ان‌ان ادعا کرد ایران و آمریکا به‌صورت محرمانه درباره توافقی «حساس» مذاکره می‌کنند که می‌تواند مانع بازگشت دو طرف به یک جنگ تمام‌عیار شود و زمینه را برای آغاز گفت‌وگوهای گسترده‌تر فراهم کند.
با این حال، مواضع واشنگتن امیدها به دستیابی به توافق را کاهش داده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز یکشنبه گفت که نمی‌توان مذاکرات را در آستانه یک گشایش تعیین‌کننده دانست. ترامپ نیز تأکید کرده است که گزینه نظامی همچنان روی میز قرار دارد.
با وجود افزایش تحرکات دیپلماتیک از زمان برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سه‌شنبه گذشته، دو طرف و همچنین قطر به‌عنوان میانجی، اطلاعات اندکی درباره جزئیات این مذاکرات منتشر کرده‌اند.
تأثیر انتخابات آمریکا بر مذاکرات ایران و واشنگتن
شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بر روند مذاکرات نیز تأثیر گذاشته است. جی‌دی ونس، معاون ترامپ، جنگ با ایران را یکی از عوامل شکست حزب جمهوری‌خواه دانست؛ ارزیابی‌ای که ترامپ نیز با آن مخالفت نکرد و پذیرفت جنگ در میان رأی‌دهندگان آمریکایی محبوبیتی نداشته است.
در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با اشاره به نتایج انتخابات آمریکا گفت: «رأی‌دهندگان آمریکایی تصمیم خود را گرفته‌اند؛ اکنون نوبت کاخ سفید است که تصمیم بگیرد.»
اختلافات تهران و واشنگتن بر سر برنامه هسته‌ای و تنگه هرمز
برنامه هسته‌ای، تنگه هرمز و تحریم‌های اقتصادی از مهم‌ترین محورهای اختلاف دو طرف است. ترامپ خواهان برچیده شدن برنامه هسته‌ای ایران است، در حالی که تهران این موضوع را بخشی از حاکمیت ملی خود می‌داند و بر صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای‌اش تأکید دارد.
ایران اعلام کرده است که بازگشایی تنگه هرمز و مذاکره درباره برنامه هسته‌ای را به تحقق هفت پیش‌شرط، از جمله پایان جنگ در همه جبهه‌ها و رفع محاصره دریایی، مشروط کرده است.
ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران نیز یکی از مهم‌ترین اهرم‌های مذاکراتی تهران به شمار می‌رود. گزارش‌ها حاکی است آمریکا خواهان کاهش غلظت این ذخایر یا انتقال آن‌ها به کشور دیگری است، اما هنوز مشخص نیست دو طرف در این زمینه به چه میزان تفاهم رسیده‌اند.
ایران خواهان کاهش تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده خود و دریافت غرامت بابت ترور رهبر معظم انقلاب و فرماندهان ارشد نظامی در حملات آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ در ماه فوریه است.
قطر در هفته‌های گذشته با تبادل یک سند چارچوب میان تهران و واشنگتن، تلاش کرده است زمینه توافق را فراهم کند. قرار است نخست‌وزیر این کشور روز دوشنبه با ترامپ در واشنگتن دیدار کند.
توافق ایران و آمریکا دشوار است
سی‌ان‌ان مهم‌ترین مانع توافق را بی‌اعتمادی عمیق تهران به واشنگتن می‌داند. ایران معتقد است واگذاری اهرم‌هایی مانند تنگه هرمز و ذخایر اورانیوم غنی‌شده، بدون دریافت تضمین‌های لازم، می‌تواند زمینه حملات مجدد آمریکا و اسرائیل را فراهم کند و موقعیت دفاعی و مذاکراتی کشور را تضعیف کند.
در مقابل، ترامپ نیز برای پایان دادن به جنگ با فشارهایی روبه‌روست و باید میان خواسته‌های اسرائیل و متحدان عرب آمریکا و ضرورت دستیابی به توافقی قابل دفاع در داخل این کشور توازن برقرار کند.
حفظ نفوذ منطقه‌ای ایران و حمایت از متحدانش در لبنان، عراق و یمن نیز از دیگر موضوعات مورد اختلاف است. در همین حال، نگرانی کشورهای عربی از افزایش نفوذ تهران و تسلط احتمالی آن بر تنگه هرمز، دستیابی به توافق را پیچیده‌تر کرده است.
ایلنا