در سالهای اخیر، هوش مصنوعی از یک فناوری نوظهور به یکی از مهمترین عوامل تحول در کسبوکارها تبدیل شده است. سازمانها در صنایع مختلف، از شرکتهای فناوریمحور گرفته تا صنایع بزرگ و زیرساختی، در تلاش هستند تا از ظرفیتهای این فناوری برای افزایش بهرهوری، بهبود فرایندها و ارتقای کیفیت تصمیمگیری استفاده کنند.
با این حال، همزمان با گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، پرسش مهمی نیز در میان مدیران و کارکنان شکل گرفته است: آیا هوش مصنوعی جایگزین نیروی انسانی خواهد شد؟
در شرکت تجارت فولاد فراز (تفکو)، پاسخ به این پرسش روشن است. مدیران این مجموعه معتقدند آینده سازمانها نه در رقابت میان انسان و فناوری، بلکه در همکاری مؤثر میان این دو رقم خواهد خورد. بر همین اساس، تفکو طی سالهای اخیر رویکردی مبتنی بر تحول دیجیتال، توسعه دانش سازمانی و توانمندسازی سرمایه انسانی را در دستور کار خود قرار داده است.
هوش مصنوعی؛ فراتر از یک ابزار
به اعتقاد دکتر محمد یوسفی سرخی، مدیر فناوری اطلاعات تفکو، نگاه به هوش مصنوعی نباید تنها به استفاده از چند ابزار جدید محدود شود.
او در این خصوص میگوید:
«امروزه سازمانها با حجم گستردهای از دادهها، اطلاعات و تغییرات بازار مواجه هستند. در چنین شرایطی، مزیت رقابتی تنها در اختیار شرکتهایی خواهد بود که بتوانند دانش و اطلاعات خود را سریعتر و هوشمندانهتر به تصمیم تبدیل کنند. هوش مصنوعی برای ما صرفاً یک فناوری جدید نیست؛ بلکه بخشی از مسیر تحول سازمانی و توسعه کسبوکار است.»
به گفته وی، استفاده از فناوریهای مبتنی بر AI در تفکو با هدف بهبود فرایندهای داخلی، افزایش سرعت دسترسی به اطلاعات، ارتقای کیفیت تحلیلها و ایجاد زیرساختی برای رشد پایدار سازمان دنبال میشود.
سرمایه انسانی؛ مهمترین دارایی سازمان
در حالی که برخی نگرانیها درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آینده مشاغل همچنان ادامه دارد، محمد حیدریخواه، مدیر منابع انسانی تفکو، معتقد است این نگرانیها بیش از آنکه ناشی از واقعیت باشند، حاصل برداشت نادرست از نقش فناوری هستند.
او میگوید:
هوش مصنوعی میتواند حجم عظیمی از اطلاعات را پردازش کند، الگوها را تشخیص دهد و بسیاری از فعالیتهای تکراری را با سرعت بیشتری انجام دهد؛ اما همچنان نمیتواند جایگزین تجربه، خلاقیت، تفکر انتقادی، قضاوت حرفهای و مهارتهای انسانی شود. آینده متعلق به افرادی است که یاد میگیرند چگونه از این فناوری برای افزایش توانمندیهای خود استفاده کنند.
به گفته حیدریخواه، در تفکو هوش مصنوعی نه یک تهدید برای نیروی انسانی، بلکه فرصتی برای رشد، یادگیری و ارتقای بهرهوری کارکنان تلقی میشود.
از کاهش کارهای تکراری تا خلق ارزش بیشتر
یکی از مهمترین مزایای هوش مصنوعی در سازمانها، کاهش زمان صرفشده برای فعالیتهای تکراری و زمانبر است.
امروزه بخش قابل توجهی از زمان کارکنان در سازمانها صرف جستوجوی اطلاعات، تهیه گزارشها، مستندسازی دانش، تحلیل دادهها و انجام امور اجرایی میشود. استفاده هوشمندانه از ابزارهای AI این امکان را فراهم میکند که بخش مهمی از این فعالیتها با سرعت و دقت بیشتری انجام شوند و زمان بیشتری برای امور تحلیلی، خلاقانه و ارزشآفرین آزاد شود.
دکتر محمد یوسفی سرخی در این زمینه تأکید میکند:
هدف ما از بهکارگیری هوش مصنوعی، حذف انسان از فرایندها نیست؛ بلکه آزادسازی ظرفیتهای انسانی برای تمرکز بر فعالیتهایی است که بیشترین ارزش را برای سازمان و مشتریان ایجاد میکنند.
مدیریت دانش؛ سرمایه پنهان صنعت فولاد
در صنایع تخصصی مانند فولاد، بخش مهمی از ارزش سازمان در قالب دانش فنی، تجربیات اجرایی، اطلاعات پروژهها و تجربیات کارکنان شکل میگیرد. حفظ و انتقال این دانش یکی از چالشهای مهم شرکتهای صنعتی به شمار میرود.
محمد حیدریخواه معتقد است هوش مصنوعی میتواند نقش مهمی در این حوزه ایفا کند:
در سازمانهای صنعتی، سالها تجربه و دانش تخصصی در بخشهای مختلف شکل میگیرد. اگر این دانش مستندسازی و به درستی مدیریت نشود، بخشی از سرمایه فکری سازمان از بین خواهد رفت. هوش مصنوعی میتواند فرایند جمعآوری، طبقهبندی و دسترسی به دانش سازمانی را متحول کند و زمینه انتقال تجربیات به نسلهای بعدی کارکنان را فراهم سازد.
نسل جدید کارکنان و انتظارات جدید
تحولات فناوری تنها ساختار سازمانها را تغییر نداده است؛ بلکه انتظارات نیروی کار را نیز دگرگون کرده است.
نسل جدید کارکنان انتظار دارد در محیطی فعالیت کند که از فناوریهای روز بهره میبرد، فرصت یادگیری مستمر را فراهم میکند و زمینه رشد حرفهای را در اختیار آنها قرار میدهد.
به همین دلیل، آموزش مهارتهای دیجیتال و آشنایی کارکنان با ابزارهای نوین، به یکی از محورهای اصلی توسعه منابع انسانی در سازمانهای پیشرو تبدیل شده است.
در تفکو نیز توسعه فرهنگ یادگیری، ارتقای مهارتهای دیجیتال و آمادهسازی کارکنان برای همکاری مؤثر با فناوریهای هوشمند، بخشی از برنامههای توسعه سرمایه انسانی محسوب میشود.
آینده صنعت فولاد در عصر هوشمندسازی
در سطح جهانی، شرکتهای بزرگ فولادی سرمایهگذاری گستردهای در حوزه دیجیتالیسازی، تحلیل داده، اتوماسیون و هوش مصنوعی انجام دادهاند. این تحول تنها به خطوط تولید محدود نیست و تمامی بخشهای سازمان، از زنجیره تأمین و فروش گرفته تا منابع انسانی و مدیریت دانش را تحت تأثیر قرار داده است.
مدیر فناوری اطلاعات تفکو در این خصوص میگوید:
«صنعت فولاد نیز مانند سایر صنایع بزرگ جهان در حال حرکت به سمت تصمیمگیری مبتنی بر داده و فناوریهای هوشمند است. شرکتهایی که زودتر این تحول را بپذیرند و زیرساختهای لازم را ایجاد کنند، در آینده از مزیت رقابتی بیشتری برخوردار خواهند بود.»
تفکو؛ تلفیق تجربه انسانی و فناوری هوشمند
آنچه امروز مسیر توسعه بسیاری از سازمانهای موفق را مشخص میکند، توانایی آنها در ایجاد تعادل میان فناوری و سرمایه انسانی است.
در تفکو نیز رویکرد تحول دیجیتال بر همین اساس شکل گرفته است؛ استفاده از فناوری برای توانمندسازی کارکنان، تسهیل فرایندها، حفظ دانش سازمانی و ارتقای کیفیت خدمات.
دکتر محمد یوسفی سرخی این رویکرد را چنین توصیف میکند:
فناوری زمانی ارزشمند است که به انسان کمک کند بهتر تصمیم بگیرد، سریعتر یاد بگیرد و اثربخشتر عمل کند.»
و محمد حیدریخواه در تکمیل این دیدگاه میگوید:
«هوش مصنوعی قرار نیست جای کارکنان را بگیرد؛ قرار است کارکنان را توانمندتر سازد.
جمعبندی
در شرایطی که بسیاری از سازمانها هنوز در حال ارزیابی تأثیر هوش مصنوعی بر آینده کسبوکار خود هستند، شرکت تجارت فولاد فراز (تفکو) تلاش کرده است رویکردی مبتنی بر همافزایی میان فناوری و سرمایه انسانی را دنبال کند. رویکردی که در آن هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای توسعه دانش سازمانی، افزایش بهرهوری، بهبود تصمیمگیری و توانمندسازی کارکنان تعریف میشود.
شاید مهمترین واقعیت عصر هوش مصنوعی همین باشد؛ سازمانهای موفق آینده، آنهایی نخواهند بود که انسان را با فناوری جایگزین میکنند، بلکه سازمانهایی خواهند بود که بهترین ترکیب میان تواناییهای انسانی و فناوریهای هوشمند را ایجاد میکنند. تفکو نیز تلاش میکند با همین نگاه، مسیر خود را به سوی آیندهای هوشمند، پویا و مبتنی بر توسعه پایدار ادامه دهد.